Πολλά έχουν γραφτεί για τον Φίλιππο, τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του Αλεξάνδρου, τόσο από Έλληνες, όσο και από ξένους συγγραφείς και εξίσου πολλά από αυτά που γνωρίζουμε έχουν αναθεωρηθεί από τη νεώτερη ιστοριογραφία σήμερα. Εντούτοις, το παρόν πόνημα του Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια Richard A. Βillows, δεν είναι ένα ακόμη από τα πολλά βιβλία που κυκλοφορούν στο εμπόριο σχετικά με τη μακεδονική ιστορία και την ιστορία των ελληνιστικών χρόνων, αλλά ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο που μπορούν όλοι να διαβάσουν, κι ας μην διαθέτουν την ιδιότητα του ιστορικού. Επιπροσθέτως, πρόκειται για ένα βιβλίο που καταρρίπτει αρκετούς μύθους και αναθεωρεί κάποιες καθιερωμένες απόψεις της παλιάς ιστοριογραφικής σχολής.
Στα θετικά του βιβλίου πρέπει να συγκαταλεγεί η περιληπτική απόδοση κάποιων θεμάτων- αλλά και η εκτενής αναφορά, από την άλλη, σε κάποια άλλα θέματα-, ο συναρπαστικός τρόπος γραφής, διόλου επιτηδευμένος και δύσκολος για τον υποψήφιο αναγνώστη που στερείται γνώσεων ιστορίας, αλλά και η αντικειμενικότητα του συγγραφέα, ο οποίος, καθότι μη Έλληνας, κατορθώνει και διατηρεί μία απόσταση από τα γεγονότα, απαλλαγμένη από τους συναισθηματισμούς που αναπόφευκτα θα πλημμυρίσουν τον Έλληνα ιστορικό που ασχολείται με ένα τέτοιο θέμα.
Προσωπικά απολαμβάνω τα μέγιστα να διαβάζω ελληνική ιστορία γραμμένη από ξένους συγγραφείς, για ακριβώς αυτόν τον λόγο που προανέφερα. Επίσης, δεν έχω διαβάσει πουθενά αλλού τόσο αποστομωτική και τόσο καλά τεκμηριωμένη απάντηση στο επίμαχο ζήτημα εάν ήταν οι Μακεδόνες ήταν τελικά Έλληνες ή όχι. Ο Έλληνας αναγνώστης, βέβαια, μπορεί να θεωρήσει ότι δεν υφίστατο καν τέτοιο ερώτημα και ότι ο συγγραφέας ματαίως ασχολείται με ένα τέτοιο «λυμένο εξολοκλήρου», για εμάς τους Έλληνες ζήτημα. Κι όμως, η προσέγγισή του σχετικά με αυτό το ζήτημα είναι σωστά τεκμηριωμένη και σοφή: οι Μακεδόνες μπορεί να μην ήταν φυλετικά Έλληνες, από άποψη καταγωγής τουλάχιστον, μιας και η καταγωγή που φέρεται να έλκουν από τους Αργείους βασιλείς αποδεικνύεται μάλλον πλαστή, όμως από πολιτισμική και γλωσσολογική άποψη σίγουρα ήσαν Έλληνες, αφού η μακεδονική δεν είναι παρά μία από τις ελληνικές διαλέκτους, τα ονόματα των Μακεδόνων ήταν, φυσικά, ελληνικά και η γλώσσα και ο πολιτισμός που τελικά διέδωσαν στα βάθη της Ασίας ήταν ελληνικά.
Πέρα από αυτό το θέμα, το οποίο αναλύει διεξοδικά στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του που αναφέρεται στη Μακεδονία πριν από τον Φίλιππο τον Β΄, ο συγγραφέας αφιερώνει μεγάλο μέρος του βιβλίου του στα παιδικά χρόνια, τις μεταρρυθμίσεις, τη βασιλεία και το ποιόν του μεγαλύτερου βασιλιά της Μακεδονίας: όχι του Αλέξανδρου, όπως έχουμε συνηθίσει να λέμε, αλλά του Φιλίππου, ο οποίος αποδεικνύεται τελικά περισσότερο Μέγας από τον γιο του, είτε μας αρέσει, είτε όχι. Και αυτό διότι ο Φίλιππος ήταν ο γίγαντας πάνω στον οποίο πάτησε ο Αλέξανδρος προκειμένου να υλοποιήσει το κατακτητικό του πρόγραμμα- το οποίο, βέβαια, δεν αποτελούσε σχέδιο του Αλέξανδρου, αλλά του Φιλίππου, απλώς αυτός δεν πρόλαβε να το υλοποιήσει.
Ο συγγραφέας με διόλου σαθρά επιχειρήματα αναλύει τις τιτάνιες προσπάθειες που κατέβαλε ο Φίλιππος προκειμένου να ιδρύσει το μακεδονικό κράτος σχεδόν από την αρχή και στην τεράστια επιρροή που είχε ως προσωπικότητα και ως πανάξιος βασιλιάς, ακόμη και μετά από τον θάνατό του. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όλοι οι μεγάλοι στρατηγοί του Αλεξάνδρου, αλλά και ο ίδιος ο Αλέξανδρος, είχαν μαθητεύσει κοντά στον μεγάλο στρατηγό και μεταρρυθμιστή του στρατού Φίλιππο.
Στην ίδια τη βασιλεία του Αλέξανδρου ο Billows στέκεται κάπως λιγότερο, αφού θεωρεί ότι ακόμη περισσότερο μελάνι έχει χυθεί για την εκστρατεία του Αλεξάνδρου στην Ανατολή. Στέκεται, όμως, στην αναθεώρηση κάποιων μύθων που σχετίζονται με τη βασιλεία του και στην ενδελεχή σκιαγράφηση της προσωπικότητάς του.
Ακολούθως, αφιερώνει τα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου του στους πολέμους των διαδόχων και στον πολιτισμό των ελληνιστικών χρόνων, έναν πολιτισμό ο οποίος διατηρήθηκε από τους μεταγενέστερους κατακτητές Ρωμαίους, αλλά και κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, καλυμμένος από το απαραίτητο χριστιανικό πέπλο της εποχής.
Εξαίρετο από κάθε άποψη, το παρόν πόνημα συγκατελέγεται αναντίρρητα στα καλύτερα ιστορικά βιβλία που εκδόθηκαν τη χρονιά που μας πέρασε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.