Οι οικονομικές επιπτώσεις του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και ο λιμός της Βεγγάλης

  

Ο θλιβερός απολογισμός του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στα πεδία των μαχών περιλαμβάνει αριθμούς νεκρών που κυμαίνονται ανάμεσα σε 40 με 60 εκατομμύρια. Ξέρουμε ότι στους αριθμούς αυτούς συμπεριλαμβάνονται και πολλοί άμαχοι, κυρίως λόγω των βομβαρδισμών, αλλά και νεκροί από τον λιμό που ενέσκηψε σε πολλές χώρες κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως στην Ελλάδα, τη Ρωσία, την Ουκρανία, την Πολωνία, την Ιαπωνία και την Ολλανδία. Συνολικά ανά τον κόσμο, 20 εκατομμύρια περίπου άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πείνα κατά τη διάρκεια του Πολέμου.

Κανένας, όμως, λιμός δεν συγκρίνεται σε αριθμούς με τον λιμό της Βεγγάλης στην Ινδία το 1943, λιμός ο οποίος κόστισε τη ζωή σε 4-5 εκατομμύρια Ινδούς. Το τραγικό στην περίπτωση αυτή είναι ότι υπήρχαν αποθέματα τροφίμων, αλλά αυτοί που τα κατείχαν δεν ήταν πρόθυμοι να τα πουλήσουν σε τιμές προσιτές σε αυτούς που είχαν ανάγκη. Οπωσδήποτε, πέρα από τους κερδοσκόπους μεγαλοεπιχειρηματίες και οι Βρετανοί δεν είναι άμοιροι ευθυνών για τον λιμό αυτό, αφού, λόγω του πολέμου, ανεφοδίαζαν πλημμελώς την περιοχή.

Οι λιμοί αυτοί δεν οφείλονταν, επομένως, τόσο σε έλλειψη τροφίμων, όσο στην κακή διαχείριση. Ενώ όλος ο κόσμος στις ΗΠΑ είχε πρόσβαση στη ζάχαρη μόνο με δελτίο, ολόκληρα αποθέματα ζάχαρης έμεναν αδιάθετα στις Δυτικές Ινδίες. Παράλληλα, η Αργεντινή χρησιμοποιούσε καλαμπόκια για καύσιμα.

Πάντως, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η ολόκληρη παγκόσμια οικονομία ανατράπηκε κατά τα έτη 1939-1945 και στην ουσία χρειάστηκε μία νέα επανεκκίνησή της μετά τον Πόλεμο. Ο πληθωρισμός έγινε από τότε μόνιμος συνοδός της οικονομίας όλων των χωρών.

Στους μεγαλύτερους χαμένους του πολέμου από οικονομική άποψη συγκαταλέγονται, φυσικά, η ηττημένη Γερμανία και η Ιαπωνία. Η Γαλλία, η Ολλανδία, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες, αλλά και η Ελλάδα είδαν τις οικονομίες τους να μειώνονται στο μισό μέγεθος κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η μεγαλύτερη χαμένη, όμως, ήταν η Μεγάλη Βρετανία, ενώ η μεγαλύτερη κερδισμένη χώρα οι ΗΠΑ. 

Η οικονομία των ΗΠΑ σχεδόν διαπλασιάστηκε μετά από το τέλος του πολέμου, εξασφαλίζοντας την πρωτοκαθεδρία της χώρας στον μεταπολεμικό κόσμο. Ο εμπορικός στόλος της είχε υπερτετραπλασιαστεί σε μέγεθος και η χώρα διέθετε περισσότερα πλοία από ότι όλες οι υπόλοιπες χώρες του κόσμου μαζί. 

Κερδισμένες, όμως, βγήκαν, όπως ήταν αναμενόμενο, και οι ουδέτερες χώρες, όπως η Ελβετία και η Σουηδία. Ωφελήθηκαν ακόμη, η Νότια Αφρική, ο Καναδάς, η Ισλανδία, η Αίγυπτος, η Παλαιστίνη, το Ιράκ, το Ιράν, ακόμη και η Ινδία ως σύνολο, αν εξαιρέσουμε την περιοχή της Βεγγάλης.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε  και μία θετική επίπτωση: άμβλυνε το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών σε γενικές γραμμές-κι αν εξαιρέσουμε, φυσικά, και πάλι την περιοχή της Βεγγάλης. Αυτό συνέβη επειδή οι πλούσιοι έχασαν μέρος του πλούτου τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά και επειδή φορολογήθηκαν περισσότερο μετά από το τέλος του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Stephen Weir, Οι χειρότερες αποφάσεις της Ιστορίας και οι άνθρωποι που τις πήραν, εκδ. Κλειδάριθμος

-Keith Lowe, Ο φόβος και η ελευθερία, εκδ. Ψυχογιός

Ο άγνωστος λιμός της Ουκρανίας

Η εικόνα αυτή δεν αφορά την κατοχική Αθήνα, ούτε αποτελεί εικόνα παιδιών που επιβίωσαν από το Ολοκαύτωμα...
Αντιθέτως αφορά ένα διαφορετικό Ολοκαύτωμα, άγνωστο στους περισσότερους Έλληνες και Δυτικοευρωπαίους το οποίο αφορούσε τους δυστυχείς πολίτες της Σοβιετικής Ένωσης και συγκεκριμένα τα εκατομμύρια θύματα  του "Γολοντομόρ", της Μεγάλης Πείνας.
Ο μεγάλος λιμός ήταν αποτέλεσμα της καταστροφικής πολιτικής του Στάλιν, ο οποίος επεδίωκε με την υποχρεωτική κολεκτιβοποίηση να εκβιομηχανίσει τη Σοβιετική Ένωση σε δέκα μόλις χρόνια και να κατορθώσει έτσι να φτάσει τις προηγμένες χώρες της Δύσης.

 Οι αγρότες υποχρεώθηκαν να παραχωρήσουν τα χωράφια τους στο κράτος δια της βίας και να ενταχθούν σε μεγάλα κρατικά αγροκτήματα, τα κολχόζ. Η παραγωγή έπεσε κατακόρυφα, αφού πολλοί αγρότες προτίμησαν να μεταναστεύσουν παρά να φυτοζωούν στα κολχόζ και όσοι έμειναν δεν δούλευαν πλέον με τον ίδιο ζήλο, όπως ήταν αναμενόμενο. Παράλληλα, οι εξαγωγές σιτηρών προς τη Δύση συνεχίζονταν αμείωτες προκειμένου να μπορέσει ο Στάλιν να εισάγει μηχανήματα απαραίτητα για την εκβιομηχάνιση. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να πεθάνουν τουλάχιστον 5 εκατομμύρια άνθρωποι-άλλοι υποστηρίζουν 10- στην Ουκρανία και σε ολόκληρη τη Σοβιετική Ένωση. Αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο Στάλιν επέλεξε να τιμωρήσει την Ουκρανία για την απείθεια που αυτή επέδειξε απέναντι στο κομμουνιστικό καθεστώς  το 1917.
ΠΗΓΗ: Ann Applebaum, Ο κόκκινος Λιμός, εκδ, Αλεξάνδρεια, 2019