Ελένη Κιουσέ, Ταραξάκο, εκδ. Ψυχογιός

 

            Τι κοινό μπορεί να έχουν τρεις νεαρές κοπέλες που μεγαλώνουν στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1980 και το 1990; Μα το ότι σε δύσκολες στιγμές επιλέγουν να χαλαρώσουν πίνοντας ένα φαρμακευτικό αγριόχορτο, τον ταραξάκο τον φαρμακευτικό!

            Προφανώς και η ίδια η συγγραφέας, η Ελένη Κιουσέ πίνει συχνά από αυτό το θαυματουργό βότανο, για ποιον άλλον λόγο, άλλωστε, θα έδινε το όνομα του βοτανιού αυτού στο μυθιστόρημά της; Το «Ταραξάκο» είναι το δεύτερο μυθιστόρημα της συγγραφέως από την Αθήνα με σπουδές στους τομείς της Διοίκησης και της Οικονομίας, αλλά και της Δημιουργικής Γραφής και του Θεάτρου. Το μυθιστόρημά της με τίτλο «Τσαούσα» ήταν η πρώτη λογοτεχνική της απόπειρα. Το «Ταραξάκο» φαίνεται να περιέχει κάποιες αυτοβιογραφικές πινελιές, κρυμμένες καλά ανάμεσα στις ιστορίες των τριών κοριτσιών, της Πόπης, της Ειρήνης, της Κατερίνας, οι οποίες μεγαλώνουν στα τέλη του εικοστού αιώνα στην πρωτεύουσα.

            Μυθιστόρημα ενηλικίωσης, επομένως, θα μπορούσε να θεωρηθεί το «Ταραξάκο». Συγχρόνως θα αποτελέσει μία ευχάριστη νότα στις αναγνώσεις μας, ιδιαίτερα σε όσους ανήκουν στην ηλιακή ομάδα άνω των σαράντα ετών, οπότε και διατηρούν μνήμες από τις παλιές καλές εποχές, που δεν υπήρχαν κινητά, ούτε οι οθόνες κυριαρχούσαν στις ζωές μας και τα παιδιά έπαιζαν ανέμελα στους δρόμους ολημερίς.

            Καθένας από εμάς-ιδίως οι γυναίκες αναγνώστριες-θα ταυτιστούν με τις ηρωίδες, θα διδαχτούν από τα δικά τους λάθη και από τις συμβουλές ζωής που με επιδέξιο τρόπο ενσωματώνει η συγγραφέας στο σώμα του κειμένου της, θα γελάσουν μαζί τους με τις νεανικές τους γκάφες, αλλά και θα τις συμπονέσουν για τις ατυχίες που θα βρεθούν στον δρόμο τους.

            Παιδικοί και εφηβικοί έρωτες, αδιαφορία των γονέων ή υπερβολική πίεση και έλεγχος από μέρους τους, η εποχή των επιδείξεων της Tapperware, τα παιχνίδια στις αλάνες και τους δρόμους, στα χωριά και στα νησιά τα καλοκαίρια, οι ψείρες που μας ταλαιπωρούσαν, οι καλοκαιρινοί έρωτες, το σχολικό περιβάλλον, οι φιλίες μας εκεί και τα εφηβικά εξωσχολικά πάρτι, η εμπειρία των πανελληνίων, το πρώτο ερωτικό σκίρτημα, το πρώτο φιλί και η πρώτη ερωτική επαφή, το πρώτο τσιγάρο, αλλά και η πρώτη περίοδος, η πρώτη μας δουλειά, η πρώτη σκιά θανάτου συγγενών ή φίλων στις παιδικές ψυχές,  ο καύσωνας του 1987, το πρωτάθλημα στο μπάσκετ, η εποχή του ΠΑΣΟΚ και τόσα και τόσα άλλα γεγονότα που μας σημάδεψαν εκείνη την περίοδο, τόσο σε κοινωνικό, όσο και σε προσωπικό επίπεδο, όλα παρελαύνουν στις σελίδες του «Ταραξάκο».

            Ένα μυθιστόρημα που θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηριστεί και ως εφηβικό, νεανικό, μιας και είναι γεμάτο με τις ανησυχίες της νιότης, αυτές που δεν αλλάζουν παρά την πολύ διαφορετική εποχή που διανύουμε σήμερα και είναι κοινές για όλους τους νέους, όπου κι αν ζουν και σε όποιον αιώνα.  Συγχρόνως, η συγγραφέας μας δίνει και ορισμένα χρήσιμα μαθήματα ζωής μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της.

 

«Πέρασαν χρόνια για να καταλάβω πως το να θέλεις διαρκώς αυτό που δεν έχεις και να πασχίζεις με κάθε τρόπο να τ’ αποκτήσεις είναι σαν να κυνηγάς την ουρά σου. Δε θα τη φτάσεις ποτέ, μόνο θα πέσεις λιπόθυμος απ’ τη ζάλη και την κούραση. Η ασυδοσία είναι αρρώστια μεγάλη, κι όσοι θέλουν τα πάντα καταλήγουν να πουλάνε την ψυχή τους στον διάβολο για να τα κάνουν δικά τους, σαν σύγχρονοι Φάουστ. Αρκετά νωρίς στη ζωή μου, ούσα πάντοτε ωριμότερη από άλλα συνομήλικά μου παιδιά, επικεντρώθηκα σε ό,τι είχα και αρκέστηκα σ’ αυτό. Τα όνειρά μου, ακόμα κι αν αυτό έρχεται σε αντίθεση με την παιδική φύση, πατούσαν στη γη, ήταν περισσότερο κοντινοί στόχοι παρά ανέφικτες ουτοπίες, και ανέκαθεν αντιπαθούσα τους ανθρώπους που διαρκώς επιθυμούν μα δε γεμίζουν ποτέ. Αυτό από μόνο του με απάλλαξε από πολλά βάσανα, σαφώς όμως όχι απ’ όλα…»

Πάνος Δημάκης, Ο ήλιος στα μάτια των λιονταριών, εκδ. Διόπτρα

 

 

 

 Η αφήγηση του άγνωστου «επεισοδίου Τελλίνι» μέσα από ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα

 

                Ο γνωστός συγγραφέας Πάνος Δημάκης δεν παύει ποτέ να μας εκπλήσσει ευχάριστα με κάθε νέο βιβλίο του. Ένα παραπάνω που κάθε ένα από τα πονήματά του δεν είναι ποτέ ίδιο με το προηγούμενο, τουλάχιστον από θεματικής απόψεως. Αυτή τη φορά, λοιπόν, με το νέο του μυθιστόρημα που ακούει στον τίτλο «Ο ήλιος στα μάτια των λιονταριών» φέρνει στο φως και ανατέμνει ένα σχετικά άγνωστο επεισόδιο της νεότερης ελληνικής ιστορίας, το «επεισόδιο Τελλίνι», όπως αποκαλείται συνήθως.

            Στον απόηχο της μικρασιατικής καταστροφής, πέντε Ιταλοί, μέλη μίας επιτροπής που συστήνεται στην Ήπειρο για την οριστική χάραξη των συνόρων της ελληνοαλβανικής μεθορίου στην ίδια περιοχή, δολοφονούνται στον δρόμο Ιωαννίνων-Κακαβιάς. Το συμβάν αυτό, με ενόχους που δεν βρέθηκαν ποτέ,  επέφερε ρήξη στις ήδη ταραγμένες σχέσεις Ελλάδος και Ιταλίας και είχε ως αποτέλεσμα τη μηνιαία κατάληψη του νησιού της Κέρκυρας από τους Ιταλούς του Μουσολίνι μετά από σφοδρό βομβαρδισμό που κόστισε τη ζωή σε δεκαέξι αθώους Κερκυραίους πολίτες, μεταξύ των οποίων και παιδιά. Ο δικτάτορας της Ιταλίας, ο οποίος είχε προσφάτως ανέβει στην εξουσία ήθελε να πραγματοποιήσει μία επίδειξη δύναμης και η δολοφονία αυτή του προσέφερε μία αξιοθαύμαστη ευκαιρία για να το κάνει.

Οι δράστες που ευθύνονταν για τη δολοφονία δεν βρέθηκαν ποτέ, αν και έχουν διατυπωθεί διάφορες εικασίες σχετικά με την ταυτότητά τους: Αλβανοί αντάρτες των βουνών; Έλληνες που είχαν δυσαρεστηθεί με την εύνοια από επεδείκνυαν οι Ιταλοί προς τους Αλβανούς; Ή, μήπως, Αλβανοί που ενδεχομένως υποκινήθηκαν από τους ίδιους τους Ιταλούς του Μουσολίνι που επιθυμούσε να βγάλει «αναίμακτα από τη μέση» έναν αντιφασίστα, όπως ο Τελλίνι;

Αυτός είναι ο ιστορικός καμβάς πάνω στον οποίο ο Δημάκης χτίζει το μυθιστόρημά του, χρησιμοποιώντας τόσο αληθινούς ήρωες, δηλαδή τους πρωταγωνιστές του «επεισοδίου Τελλίνι», τον ίδιο τον Τελλίνι και τους δολοφονηθέντες Ιταλούς και τα άλλα μέλη της επιτροπής, αλλά και μυθιστορηματικούς χαρακτήρες, όπως τα μέλη της οικογένειας Ξιφογένη στην Κέρκυρα.

Οι δύο κύριοι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες περιλαμβάνουν τα δύο αδέλφια Νικήτα και Μανουήλ Ξιφογένη, μιας επιφανούς οικογένειας της Κέρκυρας, η οποία θα βιώσει τις συνέπειες της βίαιης κατάληψης του νησιού από τους Ιταλούς.

Παράλληλα, ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μας η ταραγμένη πολιτική κατάσταση της εποχής, όπως και της διεθνούς πολιτικής σκηνής με την ανίσχυρη Κοινωνία των Εθνών να προσπαθεί να επιβάλλει την τάξη επί ματαίω. Συνάμα, τα πολιτιστικά ήθη της εποχής, οι συνήθειες των αστών και του καλού κόσμου, διάσημοι υψίφωνοι, μέντιουμ, αλλά και πολιτικοί, στρατιωτικοί, νέοι παιδιά, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, απλοί πολίτες, ακόμα και ο ίδιος ο δικτάτορας Μουσολίνι, όλοι αυτοί και όλα τα παραπάνω αποτελούν τον κόσμο του Πάνου Δημάκη και του βιβλίου του.

Το απίστευτο διπλωματικό θρίλερ εξελίσσεται παράλληλα με το οικογενειακό δράμα των Ξιφογένηδων σε ένα μυθιστόρημα με καταιγιστική δράση. Η αφήγηση δεν είναι χρονολογικά ευθύγραμμη, αλλά ακολουθεί πορεία προς τα πίσω στο παρελθόν, μετά από τη δολοφονία των Ιταλών. Συν τοις άλλοις, ο συγγραφέας πραγματοποίησε ενδελεχή ιστορική έρευνα προκειμένου να αναπαραστήσει τα γεγονότα όπως ακριβώς έγιναν, συμπληρώνοντας, όμως, με τη συγγραφική του φαντασία τα «κενά» που αφορούν κυρίως σκέψεις και συναισθήματα, προθέσεις και απόψεις των  πρωταγωνιστών, όλων αυτών δηλαδή που η επίσημη Ιστορία δεν κατόρθωσε να διασώσει.

Τάσος Τέλλογλου, Πατριδογνωσία, Ιστορίες ενός εμμονικού, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Ένα πόνημα που περιέχει το απόσταγμα της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας, εκείνου του κομματιού της Ιστορίας που όλοι βιώσαμε από πρώτο χέρι καταθέτει στον λογοτεχνικό στίβο ο γνωστός δημοσιογράφος και συγγραφέας Τάσος Τέλλογλου. Το βιβλίο του με τίτλο «Πατριδογνωσία, ιστορίες ενός εμμονικού», είναι ένα βιβλίο για τις «εμμονές» του, όπως το αποκαλεί ο ίδιος έχοντας το γνώθις εαυτόν, ένα βιβλίο για όλα αυτά με τα οποία ασχολήθηκε  μανιωδώς κατά τη διάρκεια της πολύχρονης καριέρας του, προκειμένου να κάνει ρεπορτάζ.

Όπως μας εξομολογείται και ο ίδιος στον πρόλογο του βιβλίου του, ο σκοπός της δημοσιογραφίας-τουλάχιστον για τον ίδιο- δεν είναι να παραθέτει κάποιος όλες τις απόψεις στο άρθρο που γράφει, αλλά, πρωτίστως, να αναζητήσει και να αποκαλύψει την αλήθεια. Ο Τέλλογλου, επομένως, αποφασίζει να μας μιλήσει εδώ για όλα τα κακώς κείμενα σήμερα στη χώρα μας, για όλα όσα δεν μιλάμε ποτέ.

Οι ιστορικοί έλεγαν κάποτε ότι δεν μπορεί να γράψει κάποιος για ένα γεγονός αν δεν περάσουν τουλάχιστον πενήντα χρόνια από τότε που αυτό συνέβη. Αυτό κρίνεται απαραίτητο προκειμένου να διατηρηθεί η αντικειμενικότητα, αλλά και η αποστασιοποίηση του γράφοντος από τα γραφόμενα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η αλήθεια είναι ότι όχι μόνο δημοσιογράφοι, αλλά και ιστορικοί παραβαίνουν τον κανόνα αυτόν, προσπαθώντας να περιγράψουν τα πρόσφατα γεγονότα με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αντικειμενικότητα τα γεγονότα.

Το πόνημα θα το διαβάσουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αναγνώστες με «κουτσομπολίστικη» διάθεση, αφού κάποια γνωστά ονόματα στις σελίδες του, όπως εκείνα του Άκη Τσοχατζόπουλου, του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και του ιστορικού Βλάση Αγτζίδη, και η προσωπική γνωριμία του συγγραφέα μαζί τους, θα οδηγήσει την περιέργειά μας στο ζενίθ της. Όσο για τους μικρότερους σε ηλικία αναγνώστες, αυτοί θα πρέπει να βάλουν σε μία σειρά τα όσα άκουσαν από τους μεγαλύτερους σε σχέση με αυτά που διάβασαν τώρα στο βιβλίο και να γνωρίσουν από πρώτο χέρι γεγονότα για τα οποία είχαν ακούσει μέχρι τώρα μονάχα αοριστίες. Ποια είναι, όμως, τα επίμαχα θέματα που ο Τέλλογλου θίγει στο πόνημά του;

Ο συγγραφέας ξεκινάει από τα πιο προσωπικά του βιώματα, από τον Ελληνικό Εμφύλιο και τη δολοφονία του παππού του, στις 29 Αυγούστου του 1944 από την ΟΠΛΑ και συνεχίζει με τον βομβαρδισμό της Πάρου την ίδια χρονολογία, μια ιστορία με την οποία συνδέεται με τον άλλο του παππού, εκείνον από την πλευρά της μητέρας του. Ακολούθως, συζητά για  τις φοιτητικές αναμνήσεις και τις δράσεις που είχε ο ίδιος ως ΚΚΕ, και πως τελικά αποστασιοποιήθηκε σταδιακά μεγαλώνοντας από τον χώρο αυτόν.

Αφήνοντας πίσω του τα πιο προσωπικά αυτά βιώματα, ασχολείται, εν συνεχεία, με πιο γνωστά θέματα, όπως το παλαιστινιακό, το σκάνδαλο του Πανιωνίου το 1987, την αρρώστια του Παπανδρέου, το σκάνδαλο Κοσκωτά και άλλα, στα οποία πάλι μπολιάζει μέσα τις προσωπικές του εμπειρίες, π.χ. από την Ανατολική Γερμανία όπου επισκέφθηκε ο ίδιος.

Η υπόθεση Μπρεγκέ το 1995, το λαθρεμπόριο των καυσίμων, οι αδειοδοτήσεις σε επιχειρηματίες για οικοδομική δραστηριότητα στα ελληνικά νησιά, όπως η Νάξος, η διάσωση των Ελλήνων της Αμπχαζίας το 1993, η λεοφωρειοπειρατεία το 1997, το σκάνδαλο της Siemens, αλλά και εκείνο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όλα αυτά αποτελούν τις πιο πρόσφατες ενσωματώσεις της αποτύπωσης πλευρών της σύγχρονης ιστορίας στο έργο του.

Εμμονικός, καταγγελτικός, αλλά και «επίμονος κηπουρός», πιστός υπηρέτης της αλήθειας και της επιστήμης του, ο Τάσος Τέλλογλου καταθέτει ένα βιβλίο δοκιμιακού χαρακτήρα, διαφορετικό από όσα συνήθως διαβάζουμε, προκειμένου να μας πληροφορήσει για το σύγχρονο κομμάτι της Ιστορίας στη χώρα μας όπως το βίωσε ο ίδιος.

Marzio G. Mian, Στις όχθες του Βόλγα, εκδ. Ψυχογιός

 

Ένα σύγχρονο οδοιπορικό στη Ρωσία του Πούτιν και του πολέμου

 

          Άραγε ποια εικόνα παρουσιάζει η Ρωσία σήμερα; Οπωσδήποτε τα όσα αφήνει ο ηγέτης της να φανούν για αυτήν στον έξω κόσμο, είναι σίγουρα πολύ διαφορετικά από την πραγματικότητα…

Συμφωνούν όλοι οι Ρώσοι με τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας; Μπορούν να εκφράσουν τις αντιρρήσεις τους; Υπάρχει ελευθερία έκφρασης στη Ρωσία σήμερα; Και, πάνω απ’ όλα, ποια εικόνα παρουσιάζουν σήμερα οι πόλεις στο μακρύτερο ποτάμι της Ευρώπης, τον Βόλγα; Πώς επηρεάζει μέχρι σήμερα η ιστορία της χώρας τη σημερινή εικόνας της, αλλά και η βαριά κομμουνιστική κληρονομιά; Πως θεμελιώνουν οι Ρώσοι της σημερινή αυτοκρατορική ιδεολογία τους και πόσο επηρεάζεται αυτή από την Ορθοδοξία; Τι ρόλο παίζει η θρησκεία στη ζωή των σημερινών Ρώσων; Και ποια είναι η διαφορά μεταξύ υπαίθρου και πόλεων; Θέλει τελικά να ανήκει η Ρωσία στην Ευρώπη ή μήπως έχει το βλέμμα της αποκλειστικά στραμμένο στην Ανατολή σήμερα; Με αφορμή το ταξίδι τους από τις πηγές του Βόλγα ως την Κασπία θάλασσα, ο Ιταλός συγγραφέας και δημοσιογράφος Μάρτσιο Γκ. Μιάν καταθέτει τις εμπειρίες που αποκόμισε από το συναρπαστικό αυτό ταξίδι.

Το ταξίδι αυτό δεν το πραγματοποίησε μόνος του, αλλά μαζί με τον άλλο φίλο του δημοσιογράφο Αλεσάντρο και δύο Ρώσους, τον Βλαντ και την Κάτια, των οποίων τα ονόματα άλλαξαν, βέβαια, στο βιβλίο για ευνόητους λόγους. Πως θα μπορούσε, εξάλλου, να γίνει διαφορετικά, όταν μέσα σε μία πορεία 3.500 χιλιομέτρων που πραγματοποίησαν οι ταξιδιώτες δεν συνάντησαν ούτε έναν Δυτικό επισκέπτη και δεν άκουσαν καμία άλλη γλώσσα πέρα από τα ρωσικά. Αυτό δείχνει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι οι Δυτικοευρωπαίοι δεν είναι διόλου καλοδεχούμενοι σήμερα στη Ρωσία του δικτάτορα Πούτιν…

Το βάρος στο συγκεκριμένο πόνημα δεν πέφτει στη γεωγραφία, παρά το γεγονός ότι ο τίτλος του βιβλίου είναι «Στις όχθες του Βόλγα», αλλά στην ιστορία της χώρας και στην αποτύπωση της σημερινής πολιτικής κατάστασης στη Ρωσία του πολέμου. Και αυτές οι παρατηρήσεις γίνονται μέσα από τις αφορμές που δίνουν για εξιστόρηση όλες οι μεγάλες και σημαντικές πόλεις και τοποθεσίες που συναντά κανείς στο ταξίδι του πλάι στο ποτάμι: οι απαρχές του με τις πολλές μονές στα υψώματα  Βαλντάι, το Ρζεφ και η ξεχασμένη μάχη του 1942, το Τβερ, δηλαδή το αλλοτινό Καλίνιν, η παλιά αυτοκρατορική πρωτεύουσα, το Νόβγκοροντ, οι μουσουλμάνοι στο Ταταρστάν, το Ουλιάνοφσκ, η γενέτειρα του Λένιν και του Κερένσκι, το Καζάν και η διάσημη Σαμάρα, το πολύπαθο Στάλινγκραντ που μετονομάστηκε σήμερα σε Βόλγκογκραντ, καθώς και άλλες πόλεις, δίνουν το έναυσμα για να μας εξιστορήσει ο συγγραφέας διάφορες όψεις της ρωσικής ιστορίας, είτε αυτές αφορούν τον κομμουνισμό, είτε τις απαρχές της ρωσικής ιστορίας που μπλέκονται με τους Βίκινγκς, είτε τους μεγάλους τσάρους όπως η Μεγάλη Αικατερίνη, ή ο Ιβάν ο Τρομερός, είτε τα σταλινικά εγκλήματα με το περίφημο Γολοντομόρ στην Οκυρανία, είτε την επώδυνη δεκαετία του 1990 όταν κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισμός, είτε τη σημερινή δικτατορία του Πούτιν.

Συναρπαστικό και εξαιρετικά ενδιαφέρον, το βιβλίο του Μιάν αποσκοπεί στο να εξερευνήσει και να κατανοήσει, όχι μονάχα τη ρωσική γη, αλλά και τη ρωσική ψυχή και να μας μεταφέρει την εικόνα που παρουσιάζει η Ρωσία σήμερα, τις προτεραιότητες και τις επιδιώξεις της.