Χαβιέρ Μαρίας, Μπέρτα Ίσλα, εκδ. Πατάκη

 

Χαβιέρ Μαρίας, Μπέρτα Ίσλα, εκδ. Πατάκη

 

            Την ερωτική ιστορία ενός ζευγαριού-ή το χρονικό ενός προβληματικού γάμου, όπως το εκλάβει κανείς-μας αφηγείται ο Ισπανός συγγραφέας, γέννημα θρέμμα της Μαδρίτης Χαβιέρ Μαρίας, στο νέο του μυθιστόρημα με τίτλο «Μπέρτα Ίσλα»  που μεταφέρει στην ελληνική γλώσσα αριστοτεχνικά η Χριστίνα Θεοδωροπούλου. Ο Χαβιέρ Μαρίας είναι γνωστός στο ελληνικό κοινό από τα βιβλία του «Ερωτοτροπίες», «Έτσι αρχίζει το κακό» και «Γράφοντας τις ζωές των άλλων» τα οποία έχουν μεταφραστεί ως τώρα στα ελληνικά και έχει βραβευτεί πολλάκις για το έργο του.

            Η Μπέρτα Ίσλα είναι μία όμορφη και γοητευτική Μαδριλένα που θα γνωρίσει στο σχολείο τον χαρισματικό Ισπανοβρετανό Τομάς Νέβινσον στη Μαδρίτη της δεκαετίας του 1960. Ο Νέβινσον είναι καταπληκτικός μίμος και χειρίζεται με ευχέρεια πολλές γλώσσες, προσόντα που δεν θα περάσουν απαρατήρητα όταν θα σπουδάσει στην Οξφόρδη. Τελικά, ο Τομάς, θα παντρευτεί την Μπέρτα, αλλά θα βρεθεί μπλεγμένος στα γρανάζια της βρετανικής κατασκοπείας. Θα εργαστεί ως κατάσκοπος και θα αναγκαστεί να αφήνει πίσω στη Μαδρίτη για μεγάλα διαστήματα την Μπέρτα μαζί με τα δυο του παιδιά, τον Γκιγιέρμο και την Ελίσα. Η Μπέρτα, από την άλλη, θα αναγκαστεί να βιώνει όλη την αγωνία που συνεπάγονται οι μακρόχρονες απουσίες του, να μεγαλώνει δυο παιδιά μόνη της, και να ζει σαν εργένισσα. Όταν, όμως, ο Τομάς θα κηρυχθεί αγνοούμενος και αργότερα νεκρός, θα βρει άραγε η Μπέρτα την υπομονή να τον περιμένει για άλλη μία φορά;

            Το μυθιστόρημα θα το ξεχωρίσουμε πρωτίστως για την μοναδική αφηγηματική ικανότητα του συγγραφέα, για τον απύθμενο λυρισμό του και τον τρόπο να περιγράφει κυριολεκτικά τα πάντα στις σκηνές του με έναν εμμονικό ρεαλισμό, ο οποίος, όμως, μας ταξιδεύει παραστατικότατα πίσω στη Μαδρίτη  των τελών του εικοστού αιώνα.

Ο λόγος του Μαρίας είναι μακροπερίοδος με τάσεις αποφθεγματικές και ο συγγραφέας αρέσκεται να χρησιμοποιεί διαρκώς την τεχνική της επιβράδυνσης, αφού αφηγείται τα πάντα δίχως ίχνος βιασύνης. Οι λέξεις που χρησιμοποιεί δεν είναι τυχαίες, αλλά προσεκτικά διαλεγμένες. Στις εκτενείς περιγραφές του διατρέχει με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο τον ψυχισμό των ηρώων του καταγράφοντας καρέ καρέ τις πιο μύχιες σκέψεις τους και με τις πραγματικά υπέροχα ατμοσφαιρικές και υποβλητικές περιγραφές του-η σκηνή με τον αναπτήρα zippo και την απειλή της φωτιάς είναι από τις δυνατότερες και από τις ωραιότερες του μυθιστορήματος-ο Μαρίας δημιουργεί ένα αριστούργημα.

Οπωσδήποτε το μυθιστόρημα αυτό είναι κάτι πολύ περισσότερο από το απλό χρονικό ενός γάμου. Τα θέματα της αλήθειας, της αγάπης, της κατασκοπείας και της απώλειας, όλα μπαίνουν στο μικροσκόπιο του συγγραφέα και ο συγγραφέας διατηρεί το ενδιαφέρον των αναγνωστών δίχως να πέσει στην παγίδα του να δημιουργήσει ένα απλό κατασκοπευτικό θρίλερ. Αφηγείται την ιστορία του περισσότερο από την πλευρά της Μπέρτα, παρά από εκείνη του Τομάς, και αφήνει σκόπιμα στο τέλος τον αναγνώστη-όπως και τη Μπέρτα- σε σκόπιμη συσκότιση σχετικά με τις ακριβείς κατασκοπευτικές δραστηριότητες του Τομάς. Και αυτό διότι το επίκεντρο της αφήγησης του Μαρίας δεν είναι το επάγγελμα του Τομάς, αλλά  το πώς αυτό το τόσο αλλοπρόσαλλο επάγγελμα επηρέασε τελικά τον έρωτα και τον γάμο δύο ανθρώπων. Παρ’ όλα αυτά, θα λέγαμε ότι ο συγγραφέας, που τόσο αριστοτεχνικά διεισδύει στον ψυχισμό των ηρώων του, καταφέρνει, εντούτοις, να διατηρήσει μια κάποια αποστασιοποίηση και αντικειμενικότητα από τα γεγονότα που αφηγείται, διατηρεί, δηλαδή, τον ρόλο του εξωτερικού παρατηρητή στην αφήγηση.