Βαλερί Αγγέλου, Χάνεμ, Μυστικά της Αλεξάνδρειας, εκδ. Διόπτρα

 

Οι ταραχές στην Αλεξάνδρεια του 1882 και ένας ανεκπλήρωτος έρωτας…

 

Για την ελληνική κοινότητα της Αλεξάνδρειας και το απότομο τέλος της ελληνικής παροικίας εκεί έχουν γραφτεί πολλά βιβλία, ιστορικά και λογοτεχνικά. Σε αυτό το πνεύμα είναι γραμμένο και το ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό μυθιστόρημα εποχής που συγγράφει η Βαλερί Αγγέλου.

Η συγγραφέας, γεννημένη στο Βέλγιο, μεγάλωσε στη Ρόδο και έχει γράψει ένα ακόμα μυθιστόρημα εποχής, εκείνο με τον τίτλο «Μπουάνα» του οποίου η υπόθεση διαδραματίζεται στο βελγικό Κονγκό και τη Ρόδο.

Η δεύτερη εμφάνισή της στον χώρο της Λογοτεχνίας τιτλοφορείται ως «Χάνεμ, Μυστικά της Αλεξάνδρειας». Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα για την φημισμένη πόλη της Αλεξάνδρειας, του οποίου η υπόθεση εκτυλίσσεται στα τέλη του 19^ου αιώνα.

Η αρχή του βιβλίου θα εντυπωσιάσει ιδιαίτερα τον αναγνώστη, καθώς τοποθετείται στο 1869, στα εγκαίνια της διώρυγας του Σουέζ υπό την αιγίδα των Γάλλων και του Φρντινάν Λεσσέψ. Ο αναγνώστης θα πληροφορηθεί για την άγνωστη, εν πολλοίς, συμμετοχή πολλών Κασιωτών στα έργα της διάνοιξης της διώρυγας και θα παρακολουθήσει από κοντά τη στιγμή κατά την οποία τα νερά της Μεσογείου αναμείχθηκαν με εκείνα της Ερυθράς θάλασσας.

Εν συνεχεία μεταφερόμαστε στο έτος 1882, το έτος κατά το οποίο σημειώθηκε η εξέγερση του χεδίβη Οράμπι που είχε ως αποτέλεσμα τον καταστροφικό βομβαρδισμό της πόλης το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς από τους Βρετανούς.

Σε αυτή την ταραγμένη περίοδο, οπότε και η Αίγυπτος προσπαθεί να αποκτήσει την ανεξαρτησία της και να απαγκιστρωθεί από την επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων, παρακολουθούμε τη Σμαραγδή, κεντρική ηρωίδα του βιβλίου και τις προσπάθειες που αυτή κάνει να ζήσει μια ζωή όπως την επιθυμεί, μακριά από στερεότυπα της εποχής, στερεότυπα που δεν ήταν λίγα για τις γυναίκες. Η Σμαραγδή μεγάλωσε με τον θείο της, μετά τον θάνατο του πατέρα της, και ερωτεύεται τον Ταουφίκ, τον γιο του Ισμαήλ πασά. Φυσικά, ο έρωτάς τους είναι καταδικασμένος να μείνει ανολοκλήρωτος…

Η Βαλερί Αγγέλου χρησιμοποιεί μυθιστορηματικούς και πραγματικούς χαρακτήρες, Έλληνες, Άραβες και Άγγλους και χτίζει κομμάτι κομμάτι το πολύχρωμο μωσαϊκό που αποτελούσε την αλεξανδρινή κοινωνία. Αποτέλεσμα είναι ένα έργο ατμοσφαιρικό, με γρήγορο ρυθμό, άφθονη πρόζα και έντονο χρώμα και άρωμα ανατολής.

Εκτός από τον Ταουφίκ, τον γιο του Ισμαήλ Πασά, θα συναντήσουμε στον βιβλίο και τον Ομάρ Λουφτί Πασά, τον Άγγλο πρόξενο Έντουαρντ Μαλέ, αλλά και τον Γιακούμπ Σανού, τον εξαίρετο ρήτορα, δημοσιογράφο και θεατρολόγο της Αλεξάνδρειας που αντιτάχθηκε στους Βρετανούς.

Το βιβλίο θα μας προσφέρει μία ικανοποιητική ματιά στις ταραγμένες μέρες εκείνες των ημερών και θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας στην περιοχή, επιπτώσεις που δεν έχουν εξαλειφθεί ούτε σήμερα.

 

«Τις επόμενες μέρες επικράτησε μεγάλη αναστάτωση. Μια ευρεία συνδιάσκεψη ανάμεσα σε όλους τους προξένους των ξένων δυνάμεων και τις αιγυπτιακές αρχές ανέδειξε με τον πιο εξόφθαλμο τρόπο τον καταλυτικό ρόλο που έπαιξε ο σπασμωδικός εξοπλισμός των Ευρωπαίων. Αναγνωρίστηκε η συνδρομή των στρατιωτικών δυνάμεων του Αραμπί στην τήρηση της τάξης και στην προστασία των πολιτών, έστω και καθυστερημένα, και με τη συνδρομή των αντίστοιχων προξενικών αρχών επιβλήθηκε ο αφοπλισμός των ξένων. Όλα τα μέτωπα συσπειρώθηκαν προς μία κοινή προσπάθεια, να εκτονωθεί η κρίση. Όλα, εκτός από το αγγλικό προξενείο…"