Λία Νικολάου, Να μ΄αγαπάς, εκδ. Βακχικόν, 2020, σελ.250

 

https://ekdoseis.vakxikon.gr/shop/ekdoseis/vakxikon-peza/na-m-agapas/ 

Στα βήματα του Όσκαρ Ουάιλντ με μία de profundis  εξομολόγηση κινείται το "Να μ' αγαπάς" της Λίας Νικολάου. Είναι ένας ύμνος στον έρωτα και στην άνευ όρων αγάπη, μία μακροσκελής λυρική και ερωτική επιστολή ενός πρώην καρκινοπαθούς, του Αλέξανδρου, στον μεγάλο έρωτα της ζωής του, τον μεγαλύτερό του Πάνο.

Ο δρόμος για την ευτυχία περνάει μέσα από την αγάπη, η συγγραφέας είναι κάτι παραπάνω από βέβαιη γι΄αυτό, έστω κι αν αυτή είναι  ομοφυλοφιλική.

Το βιβλίο αυτό είναι ένα μάθημα για την ίδια τη ζωή, ένα μάθημα από κάποιον που έφτασε κοντά στο κατώφλι του θανάτου, τον Αλέξανδρο, ο οποίος βίωσε όμως τελικά και την επώδυνη απώλεια του δικού του μεγάλου έρωτα. Ένας σωκρατικός ύμνος στην αγάπη, ο απόλυτος έρωτας μεταξύ δύο αρσενικών όπως ίσως συνέβαινε καμιά φορά και στην αρχαία Ελλάδα- οι γνώμες για το θέμα της ομοφυλοφιλίας διίστανται και οι ιστορικοί δεν θα συμφωνήσουν, μάλλον, ποτέ επ' αυτού.

Οι ερωτικές περιγραφές δεν έχουν τίποτε το πρόστυχο, απεναντίας μάλιστα θα καταφέρουν να συγκινήσουν και να λυγίσουν ακόμη και τον αναγνώστη ο οποίος καταδικάζει ανοιχτά την ιδέα της ομοφυλοφιλίας. Ο έρωτας βιώνεται με τρόπο τόσο απόλυτο που ο αναγνώστης δεν σκέφτεται διόλου ή τείνει να ξεχνάει το φύλο των ερωτευμένων και το "αφύσικο" της σχέσης τους.

Ο Πάνος και ο Αλέξανδρος είναι δύο άνθρωποι αρκετά διαφορετικοί μεταξύ τους. Ο Αλέξανδρος κουβαλά δύσκολα παιδικά χρόνια στην πλάτη του και την καταδίκη από την οικογένειά του για τις σεξουαλικές προτιμήσεις του. Κατά συνέπεια είναι άνθρωπος ανασφαλής, χωρίς αυτοπεποίθηση, μα συνάμα τρυφερός, δοτικός και ευαίσθητος. Είναι ο συνεσταλμένος μα και ο ζηλιάρης της σχέσης.

Ο Πάνος, από την άλλη, άνθρωπος διαβασμένος, σπουδαγμένος και επιτυχημένος στη δουλειά του είναι αποφασιστικός και ικανός να επιβάλλει τα θέλω του, αγνοώντας τις συνέπειες. Τελικά, όμως, είναι και εκείνος ο οποίος θα κάνει και τις μεγαλύτερες θυσίες γι' αυτή την ανορθόδοξη σχέση.

Μέσα από την επιστολή του Αλέξανδρου προς τον Πάνο παρουσιάζεται όλη η ιστορία των δύο εραστών, από τη γνωριμία τους και τη συγκατοίκησή τους, μέχρι και τους καβγάδες τους, την κοινωνική κατακραυγή και τις διακυμάνσεις αυτής της περίπλοκης σχέσης, ως το απροσδόκητο και ξαφνικό τέλος της.

Τελικά η αγάπη κρατάει για πάντα ή χάνεται με το θάνατο; Αυτό είναι το καίριο ερώτημα που τίθεται μέσα από αυτό το τόσο τρυφερό και συγκινητικό, συνάμα, ανάγνωσμα. Το μεγάλο ατού του είναι η γλώσσα της συγγραφέως με τη ρυθμική, σχεδόν ποιητική γραφή η οποία περιλαμβάνει και πολλές αποφθεγματικές κρίσεις για την αγάπη, τον έρωτα, τον θάνατο και την απώλεια, κρίσεις που θα μας θυμίσουν τις ρήσεις των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων.

Θεωρώ πως είναι ένα βιβλίο το οποίο, όποιος επιλέξει να το διαβάσει, θα το θυμάται πάντα με αγάπη και νοσταλγία...

Μικρές ιστορίες με γάτες, εκδ. Ινστινούτο του βιβλίου-Καρδαμίτσα, 2019, σελ.197, μεταφ.Κ. Καψαμπέλη και Μ. Κιτσικοπούλου

Ένα βιβλίο αφιερωμένο στις γάτες που θα λατρέψουν όλοι οι γατόφιλοι και όχι μόνο...

Η συλλογή αυτή διηγημάτων σταχυολογεί κείμενα ξένων συγγραφέων -πλην της εξαιρέσεως του Αισώπου,- τα οποία σχετίζονται με οποιονδήποτε τρόπο με τα συμπαθέστατα τετράποδα. Ανάμεσα στους συγγραφείς περιλαμβάνονται ονόματα όπως ο Εμίλ Ζολά, ο Έντγκαρ Άλαν Πόε,  ο Ράντγιαρ Κίπλινγκ, ο Ονόρε ντε Μπαλζάκ, ο Σαρλ Μπωντλαίρ και οι Αδελφοί Γκριμ.

Περιλαμβάνονται αφηγήματα που αφορίζουν τις γάτες, κείμενα που τις εξυμνούν, ποιήματα, πεζά, μύθοι, παραμύθια, διηγήματα με κεντρικούς τετράποδους ήρωες ή αφηγήματα με τις γάτες σε ρόλο συμπρωταγωνιστή. Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για ένα βιβλίο το οποίο θα σας κάνει να δείτε αυτά τα κατοικίδια με άλλο μάτι.

Η συλλογή ξεκινά με έναν διδακτικό μύθο του Αισώπου για τις γάτες και συνεχίζει με τους περίφημους αφορισμούς του Μπουφόν για το ζώο αυτό, με τους οποίους άλλοι συμφώνησαν και άλλοι διαφώνησαν πανηγυρικά. Ακολουθούν τα συναισθηματικά βάσανα μιας αγγλίδας και μιας γαλλίδας γάτας, δύο έξυπνα κείμενα με τους συγγραφείς να παίρνουν τη θέση του τετράποδου και να αφηγούνται την ιστορία τους από τη δική τους σκοπιά. Ακολουθεί η πραγματικά ανατριχιαστική, μα φοβερά καλογραμμένη ιστορία του Πόε για έναν μαύρο γάτο και η μικρή παρένθεση του Μπωντλαίρ για τους Κινέζους οι οποίοι βλέπουν την ώρα στα μάτια της γάτας.

Ο Κίπλινγκ θα πάρει τη σκυτάλη και θα μας εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο οι γάτες είναι ζώα μοναχικά και ένας Ιταλός συγγραφέας θα μοιραστεί με τους αναγνώστες το μυστικό ενός επιτυχημένου ιμπρεσάριου ενός θεάτρου, το οποίο σχετίζεται με μία γάτα. Άλλοι θα συνδέσουν τη γάτα με τους δαίμονες, σεβόμενοι την καθαρά μεσαιωνική αντίληψη γι' αυτές και άλλοι θα της αφιερώσουν σύντομα ποιήματα. "Η μεγαλύτερη λεία του Μινγκ" είναι από τα συναρπαστικότερα διηγήματα που περιλαμβάνει η συλλογή και αφηγείται τη ζωή ενός κατοικίδιου γάτου, η οποία υπόσχεται να κρατήσει καθηλωμένο τον αναγνώστη.

Ακολουθεί ένα παραμύθι των Αδελφών Γκριμ με ήρωες έναν γάτο και έναν ποντικό, καθώς και ένα αφιέρωμα στη μουσική η οποία σχετίζεται με τις γάτες. Στη συνέχεια παρατίθενται οι ιστορίες δύο ακόμη γάτων, μαζί με έναν ύμνο σε αυτές που τις υπερασπίζει, στον αντίποδα του Μπουφόν.

Τα δύο τελευταία κείμενα αφορούν έναν παχουλό γάτο ο οποίος αποφασίζει να αφήσει προσωρινά τις ανέσεις του σπιτιού του για να γνωρίσει την ελευθερία, μα και την πείνα και το κρύο και ένα κείμενο το οποίο μας προσφέρει μία περιήγηση από τον κόσμο των αρχαίων Αιγυπτίων στους σύγχρονους γατόφιλους.

Οι "Μικρές ιστορίες για γάτες" είναι ένα ξεχωριστό, ποικιλόμορφο σύνολο διηγημάτων με καλογραμμένα κείμενα μεγάλων λογοτεχνών. Ένα είναι σίγουρο, ότι ακόμη κι αν δεν βρει κάποιος αναγνώστης μία ιστορία να είναι του γούστου του, σίγουρα πάντως θα διαβάσει με ευχαρίστηση κάποια από τις επόμενες!

 

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, Μυθιστορηματική Βιογραφία, εκδ. Μένανδρος, 2019, σελ.217

Την πιο ολοκληρωμένη βιογραφία του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, του μεγάλου αυτού μαθηματικού, μας προσφέρει ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης σε μία άρτια μυθιστορηματική εκδοχή της, η οποία συνδυάζει αρμονικά την Ιστορία με τη Λογοτεχνία.

Η βιογραφία είναι ένα δύσκολο αφηγηματικό είδος το οποίο απαιτεί, αφενός, εις βάθος έρευνα από πλευράς του συγγραφέα και, αφετέρου, λογοτεχνική ευελιξία και αρτιότητα, προκειμένου να αποφευχθεί το στείρο ακαδημαϊκό, δοκιμιακό ύφος και να γίνει το πόνημα ευκολοδιάβαστο και προσιτό στον αναγνώστη. Ο Ε.Ι. πετυχαίνει και τους δύο αυτούς στόχους με τη μυθιστορηματική αυτή βιογραφία του Καραθεοδωρή. 

Η έρευνά του υπήρξε διεξοδική και λεπτομερής, έτσι ώστε πληθώρα ιστορικών πληροφοριών για τη ζωή, το έργο και την εποχή του μεγάλου μαθηματικού να γίνουν προσιτά στον αναγνώστη, χωρίς όμως να θυσιάζεται η γλωσσική και λογοτεχνική υπόσταση του έργου. Στην ίδια αυτή παραδοχή προβαίνει και ο Κωνσταντίνος Μαλαφάντης, ο οποίος υπογράφει τον πρόλογο του βιβλίου.

Το πρώτο μέρος είναι αφιερωμένο στη ζωή του Καραθεοδωρή, έτσι όπως μας την περιγράφει εν είδει μυθιστορίας ο Ε.Ι. Το κείμενο συνοδεύεται από εικόνες και κάποιες επιστολές τις οποίες γράφει ο ίδιος ο Καραθεοδωρής ή απευθύνουν άλλοι σε αυτόν, ενσωματωμένες κανονικά στο σώμα του κειμένου και στη ροή της αφήγησης.

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή γεννήθηκε το 1873 στο Βερολίνο και ήταν γιος του σπουδαίου γλωσσομαθή και διπλωμάτη της οθωμανικής πρεσβεία Στέφανου Καραθεοδωρή. Από πολύ νωρίς διαπίστωσε την κλίση του στα μαθηματικά, σπούδασε όμως μηχανικός πλην αποφασίσει να καλλιεργήσει το ταλέντο του. Δίδαξε στα μεγάλα πανεπιστήμια της Γερμανίας και οργάνωσε το Ιωνικό Πανεπιστήμιο της Σμύρνης, το οποίο δεν πρόλαβε να λειτουργήσει. Συνάμα γνωρίστηκε με μεγάλες προσωπικότητες της εποχής του, όπως ο Μαξ Πλανκ και ο Αλβέρτος Αινστάιν. Όλους τους σταθμούς στη ζωή και τη σταδιοδρομία της μαθηματικής αυτής ιδιοφυΐας τους αφηγείται διεξοδικά ο Ιντζέμπελης στο πρώτο μέρος του βιβλίου.

Το δεύτερο μέρος περιέχει αυθεντικές επιστολές του Καραθεοδωρή προς την αδελφή του, τον πατέρα του, τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Στο τέλος παρατίθεται ένα κατατοπιστικότατο κείμενο για τη γενεαλογία και την ευρύτερη οικογένεια Καραθεοδωρή, το οποίο υπογράφει ο Καθηγητής Χειρουργικής Στέφανος Γερουλάνος, απόγονος από τη μεριά της γιαγιάς του της οικογένειας Κραθεοδωρή.

Αυτό που κερδίζει τους αναγνώστες στο βιβλίο και αποτελεί το δυνατό του σημείο είναι η ρέουσα γλώσσα και η αφήγηση του Ιντζέμπελη. Αυτή ακριβώς η γλώσσα και ο τρόπος γραφής είναι που καθιστούν το βιβλίο τόσο ευανάγνωστο, έτσι ώστε να απευθύνεται σε όλους, ειδικούς και μη ειδικούς, μαθηματικούς, λογοτέχνες, ακόμη και νέους, οι οποίοι θα αντλήσουν έμπνευση και διδάγματα από τον βίο του μεγάλου μαθηματικού. 

Ο συγγραφέας φαίνεται σαν να λειτουργεί από ένστικτο και να ξέρει που ακριβώς είναι το κατάλληλο σημείο ανάμεσα στα βιογραφικά γεγονότα για να κάνει τη λογοτεχνική του παρένθεση, η οποία θα αποφορτίσει τον αναγνώστη και θα του δώσει τον απαραίτητο χρόνο για να αφομοιώσει καλύτερα τη ροή των πληροφοριών σχετικά με τον Καραθεοδωρή. Επιπλέον, ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι γνωρίζει από κοντά τον μεγάλο επιστήμονα, χάρη στην αμεσότητα και τη γλαφυρότητα της αφήγησης. Εκτός όμως από τον επιστήμονα, ο αναγνώστης θα γνωρίσει πολύ καλά και τον άνθρωπο Καραθεοδωρή και τον οικογενειάρχη που κρύβεται πίσω από το προφίλ του επιστήμονα.

Ο Καραθεοδωρή ήταν μία σπάνια μεγαλοφυΐα, ένας κοσμοπολίτης, ένας γλωσσομαθής Έλληνας της Διασποράς ο οποίος έζησε σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, αλλά και στη Σμύρνη και την Αθήνα. Άνθρωπος με ευρεία μόρφωση, καλούς τρόπους, ευγενικό και πράο χαρακτήρα, πάντοτε ήταν ντυμένος αριστοκρατικά. Παρέμεινε όμως ένας γρίφος για τους σύγχρονούς του Έλληνες οι οποίοι ζούσαν μέσα στα στενά όρια του μικρού τους κράτους. Ελάχιστοι από αυτούς, όπως για παράδειγμα ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μπόρεσαν να τον καταλάβουν και ως επί το πλείστον, άνθρωποι που ήταν όλοι τους ανοιχτόμυαλοι και προοδευτικοί. Από τους σημερινούς Έλληνες πάντως, ο Ε.Ι. είναι ένας από εκείνους που μπόρεσαν να κατανοήσουν άριστα την ψυχοσύνθεσή του.

Εν κατακλείδι λοιπόν πρόκειται για ένα έργο το οποίο συστήνει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό έναν μεγάλο Έλληνα, γραμμένο από έναν αναγνωρισμένο λογοτέχνη, οπότε του αξίζει να διαβαστεί και να διακριθεί.

John Higgs, Το μέλλον αρχίζει εδώ και τώρα, εκδ. Μεταίχμιο, 2020, σελ.403, μεταφ.Α. Παππάς

Ενάντια σε όλες τς δυσοίωνες προβλέψεις οι οποίες αφθονούν στις μέρες μας και πρεσβεύουν πως η συντέλεια του κόσμου είναι κοντά- και χωρίς μάλιστα να μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να την αποτρέψουμε,- είναι το βιβλίο του συγγραφέα, ιστορικού και δημοσιογράφου John Higgs "Το μέλλον αρχίζει εδώ και τώρα". 

Είναι ένα βιβλίο αισιόδοξο, το οποίο θέλει να μας περάσει το μήνυμα πως για τίποτε δεν είναι αργά για την ανθρωπότητα, αρκεί αυτή να περάσει στη δράση. Με λίγα λόγια, το μέλλον είναι στα χέρια μας και από εμάς εξαρτάται το αν θα το κάνουμε καλύτερο ή χειρότερο. Οι άνθρωποι θα αποφασίσουν πως θα χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη και οι άνθρωποι θα αποφασίσουν αν θα δράσουν εγκαίρως προκειμένου να σώσουν τον πλανήτη μας από την κλιματική αλλαγή όσο είναι ακόμη καιρός. Οι ίδιοι οι άνθρωποι είναι επίσης αυτοί που θα αποφασίσουν κατά πόσον θα περνούν όλη τη μέρα τους με ένα κινητό στο χέρι χαζολογώντας, ή αν θα ξοδεύουν εποικοδομητικά τον χρόνο τους μπροστά από τις οθόνες.

Ο Higgs συνομιλώντας με εξειδικευμένους επιστήμονες από κάθε τομέα και εξηγώντας τους συλλογισμούς του με κατατοπιστικά παραδείγματα, καταρρίπτει πολλούς από τους μύθους, οι οποίοι κυριαρχούν σήμερα στην καθημερινότητά μας σχετικά με το μέλλον που μας περιμένει.

Κατά πόσον είναι αλήθεια ότι οι μηχανές και τα ρομπότ θα αντικαταστήσουν στο μέλλον τον άνθρωπο στην εργασία του; Είναι άραγε αυτές οι "προβλέψεις τροχιάς βέλους" αληθινές; Πού τελειώνει και πού αρχίζει η αλήθεια σχετικά με την εικονική πραγματικότητα; Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος των ολοένα και σημαντικότερων δεδομένων στη ζωή μας; Τι έχουμε να περιμένουμε από τη νέα, μετά-μεταμοντέρνα γενιά; Είναι άραγε εφικτή η δημιουργία αποικίας στο διάστημα στο άμεσο σχετικά μέλλον; Πώς θα είναι η ζωή στον Άρη; Και είναι αλήθεια τελικά ότι η γη μας είναι καταδικασμένη μαζί με μας να χαθεί εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής;

Τέτοιου είδους άκρως ενδιαφέροντα ερωτήματα θίγει ο συγγραφέας στο παρόν πόνημα και ψάχνει εναγωνίως τις απαντήσεις, οι οποίες βασίζονται σε επισταμένη έρευνα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι όσοι επιλέξουν να διαβάσουν το εν λόγω πόνημα θα ενημερωθούν αναλυτικά για τις εξελίξεις που έχουμε να περιμένουμε στη ζωή μας τον 21ο αιώνα. Η εποχή του ατόμου και του ατομοκεντρισμού, που ήταν ο 20ος αιώνας, βαίνει προς το τέλος της, καταλήγει ο συγγραφέας. Τώρα ανατέλλει η εποχή της συλλογικότητας. Διότι οι άνθρωποι μπορούν να καταφέρουν τα πάντα, αρκεί να προσπαθήσουν όλοι μαζί για ένα καλύτερο μέλλον.