Πέμπτη 10 Μαρτίου 2022

Erik Larson, Οι μέρες που έχτισαν ιστορία, εκδ. Διόπτρα, 2021, σελ.771, μετ.Α. Αντωνίου

 

https://www.dioptra.gr/vivlio/istoria-filosofia-politismoi/oi-meres-pou-extisan-tin-istoria/

 
Οι μέρες που έχτισαν την Ιστορία στη Μεγάλη Βρετανία ήταν το δίχως άλλο οι μέρες της πρωθυπουργίας του Τσόρτσιλ και, πιο συγκεκριμένα, οι δύσκολες εκείνες μέρες κατά τις οποίες η Μεγάλη Βρετανία κατόρθωσε να αντισταθεί στο σφοδρό σφυροκόπημα των Γερμανών και να αποτρέψει την απόβασή τους στο νησί, να πετύχει δηλαδή τη ματαίωση της Επιχείρησης "Θαλάσσιος Λέων".

Το έπος της αντίστασης της χώρας στις στρατιωτικές και αεροπορικές δυνάμεις του Χίτλερ οφείλεται αναντίρρητα στο σθένος ενός άντρα που εμψύχωσε τον βρετανικό λαό με το πείσμα, την αποφασιστικότητά του και την ακλόνητη πεποίθησή του για τη νίκη. Ο άντρας αυτός δεν ήταν άλλος από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ(1874-1965), του οποίου τα πεπραγμένα κατά τον πρώτο χρόνο της πρωθυπουργίας του(1940-1941) εξετάζει ο ιστορικός  Erik Larson στο παρόν πόνημά του με τίτλο "Οι μέρες που έγραψαν ιστορία".

Το non-fiction αυτό βιβλίο περιέχει πολλά βιογραφικά στοιχεία για τον δυναμικό Πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας, καθώς και πλήθος ιστορικών στοιχείων σχετικά με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτές περιλαμβάνουν λεπτομερείς συζητήσεις του ίδιου του Πρωθυπουργού με τους συμβούλους του, αλλά και με την οικογένειά του, τη Μάχη της Βρετανίας σε αριθμούς, την καθημερινότητα των Βρετανών πολιτών στο βομβαρδιζόμενο Λονδίνο, τη μυστική πτήση του Ρούντολφ Ες, του υπαρχηγού του Χίτλερ στη Μεγάλη Βρετανία, την αντίδραση των Γερμανών στις κινήσεις του Τσόρτσιλ, τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του Χίτλερ, αλλά και όλο το παρασκήνιο με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούσβελτ έως ότου αυτός αποφασίσει τελικά, αρχικά να βοηθήσει ενεργότερα τους Βρετανούς και, εν συνεχεία, να βάλει και τη χώρα του στον πόλεμο στο πλευρό του Τσόρτσιλ και του Στάλιν.

Πλάι στην πληθώρα των ιστορικών στοιχείων παρουσιάζονται ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για τη ζωή, τις πιο προσωπικές συνήθειες και τα πεπραγμένα του Τσόρτσιλ, συχνά βασισμένες σε έγγραφα, στα ημερολόγια ή στα λόγια κάποιων ανθρώπων της εποχής- ή και του ίδιου του Πρωθυπουργού-τα οποία μεταφέρονται αυτούσια στο βιβλίο. Η μπλεγμένη οικογενειακή ζωή του Πρωθυπουργού με τα τέσσερα παιδιά παρουσιάζεται αναλυτικά, καθώς και τα γεγονότα της γέννησης του μικρού Ουίνστον, του εγγονού του Πρωθυπουργού, ο οποίος ήρθε στον κόσμο κατά τη διάρκεια των σφοδρών βομβαρδισμών που δεχόταν η χώρα από τη Luftwaffe, τη γερμανική αεροπορία.

Χάρη σε όλες αυτές τις πικάντικες λεπτομέρειες που παρατίθενται αναλυτικότατα στο βιβλίο, καθώς και τα πλήρη προφίλ όλων σχεδόν των προσώπων που εμφανίζονται στις σελίδες του βιβλίου κάνουν το πόνημα του Larsen να μοιάζει περισσότερο με μυθιστόρημα, παρά με ιστορικό δοκίμιο. Έτσι απευθύνεται ανεπιφύλακτα σε κάθε αναγνώστη, ακόμη και σε εκείνους που δεν αρέσκονται να διαβάζουν ιστορικά πονήματα.

Το βιβλίο επικεντρώνεται στα γεγονότα από την ημέρα ανάληψης της πρωθυπουργίας από τον Τσόρτσιλ, δηλαδή στις 10 Μαΐου του 1940, την ίδια μέρα με την έναρξη της επίθεσης των Γερμανών στις Κάτω Χώρες, έως και τις 10 Μαΐου του 1941, έναν χρόνο μετά, οπότε η έκβαση του πολέμου ήταν ακόμη αβέβαιη για τους Βρετανούς.  Το κεντρικό σημείο της αφήγησης αποτελούν τα γεγονότα που σχετίζονται με τους σφοδρούς βομβαρδισμούς που έπληξαν το Λονδίνο και άλλες βρετανικές πόλεις κατά τη διάρκεια της Μάχης της Βρετανίας, όταν οι δυνάμεις της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας της Μεγάλης Βρετανίας αντιστάθηκαν σθεναρά στο σφυροκόπημα της Luftwaffe. Η αντοχή του βρετανικού λαού ατσαλώθηκε χάρη στο απίστευτο πείσμα και τη θέληση του Τσόρτιλ, ο οποίος ενέπνευσε τον λαό προκειμένου να αντισταθεί και να μην το βάλει κάτω σε ώρες που ο πόλεμος έμοιαζε να έχει χαθεί οριστικά για τους Βρετανούς, πριν από την είσοδο των ΗΠΑ στο πλευρό τους. 

Κατά τη Μάχη της Βρετανίας σκοτώθηκαν συνολικά 45.000 περίπου Βρετανοί και καταστράφηκαν 2 εκατομμύρια σπίτια, παρ' όλα αυτά όμως, ο λαός άντεξε και δεν παραδόθηκε. Αυτό ακριβώς το έπος της αντίστασης και της ατσάλινης θέλησης του Τσόρτσιλ μας παραδίδει ο Larson. Η αφήγησή του για τις πιο ιδιωτικές στιγμές του Πρωθυπουργού είναι τόσο προσωπική που πραγματικά ο αναγνώστης νομίζει, μερικές φορές, ότι ο συγγραφέας ήταν εκεί μαζί με τον Τσόρτσιλ και παρακολουθούσε τις κινήσεις του.

Μερική αυτοβιογραφία, λοιπόν,  non fiction βιβλίο, χρονικό καθημερινότητας του Πρωθυπουργού, έπος του Τσόρτσιλ, ιστορικό δοκίμιο, όλοι αυτοί οι χαρακτηρισμοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το "Μέρες που έγιναν ιστορία", ένα από τα πιο επιτυχημένα βιβλία της χρονιάς που μας πέρασε και στο οποίο αξίζει να αφιερώσουμε λίγο από τον χρόνο μας τόσο για να μάθουμε Ιστορία, όσο και για να περάσουμε ευχάριστα την ώρα μας.

Τετάρτη 9 Μαρτίου 2022

Ξενοφών Φύτρος, Αγαπημένο μου ημερολόγιο, εκδ. Bell, 2021, σελ.356


 

Πώς θα ήταν άραγε αν ένας κατά συρροήν δολοφόνος κρατούσε ημερολόγιο για τις αποτρόπαιες πράξεις του; Και πώς θα ήταν αν εμείς καταφέρναμε να διαβάσουμε αυτό το ημερολόγιο προκειμένου να ανακαλύψουμε τις απώτερες προθέσεις του, τα συναισθήματά του και τον λόγο για τον οποίον σκοτώνει;

Αυτό ακριβώς μας προσφέρει ο Ξενοφών Φύτρος στο βιβλίο του με τίτλο "Αγαπημένο μου ημερολόγιο", μία ημερολογιακή καταγραφή των σκέψεων του δολοφόνου, μαζί με τη γραμμική αφήγηση των γεγονότων εν έτει 2031 στην Αθήνα.

Το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία του αστυνομικού δυστοπικού μυθιστορήματος. Η αφήγηση των γεγονότων είναι γρήγορη, χωρίς μακροσκελείς περιγραφές και η ταυτότητα του ενόχου κάτι παραπάνω από καλά κρυμμένη. Οι διάλογοι είναι άφθονοι και ολοζώντανοι και εξασφαλίζουν τη γρήγορη, και καταιγιστική, πολλές φορές, δράση. 

Ο Ξενοφών Φύτρος περιγράφει έναν κόσμο τον οποίο όλοι απευχόμαστε να δούμε κάποτε και να συμβούν. Το ξέσπασμα μίας πανδημίας θερίζει ολοένα και περισσότερες ανθρώπινες ζωές, η διαφθορά έχει εισχωρήσει σε όλους τους κρατικούς τομείς και η αθρόα εισροή των μεταναστών στη χώρα έχει καταστρέψει όλες τις υποδομές. Πείνα, εξαθλίωση και μεγάλες ουρές για την απόκτηση τροφίμων είναι η καθημερινότητα των Αθηναίων πολιτών.Σημειωτέον επίσης ότι η χώρα έχει βγει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και πρέπει να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση εντελώς μόνη και αβοήθητη. Πόσο ουτοπικός είναι, άραγε ένας τέτοιος κόσμος;

Πρωταγωνιστής είναι ο καλά κρυμμένος δολοφόνος και οι πολυάριθμοι αστυνομικοί που προσπαθούν να εξιχνιάσουν την όλη  υπόθεση, αλλά και οι εκπρόσωποι της διεφθαρμένης κυβέρνησης. Ο δολοφόνος έχει αφήσει ελάχιστα στοιχεία πίσω του, ενώ δεν φαίνεται να έχει σαφή προτίμηση σχετικά με την ταυτότητα των θυμάτων του: απλά σκοτώνει όποιον και όποια βρεθεί στον δρόμο του. Τουλάχιστον έτσι φαίνεται αρχικά…

Ο Ξενοφών Φύτρος δημιουργεί όχι μόνο ένα έξυπνο αστυνομικό μυστήριο σε έναν δυστοπικό κόσμο, αλλά και ένα έξοχο ψυχογράφημα ενός κατά συρροήν δολοφόνου, ο οποίος κρύβει επιδέξια την ταυτότητά του από τους διώκτες του, μέχρι το σημείο μηδέν λίγο πριν από το τέλος του βιβλίου, όταν θα πέσουν οι μάσκες. Και πάλι όμως τότε, θα μας ξαφνιάσει και πάλι ο συγγραφέας με μία ακόμη απρόσμενη τροπή στην υπόθεση. Διότι, για άλλη μία φορά, τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται.

Σάββατο 5 Μαρτίου 2022

Dr Madeep Rai, Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες, εκδ. Διόπτρα, 2022, σελ.438, μετ.Ε. Τροιζή

 

https://www.dioptra.gr/vivlio/istoria-filosofia-politismoi/101-aksies/

 Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πρωτότυπα αναγνώσματα που κυκλοφόρησαν προσφάτως είναι το βιβλίο της αναγνωρισμένης διεθνώς στο θέμα των αξιών αυθεντίας συγγραφέως Dr Mandeer Rai. Το πόνημά της τιτλοφορείται "Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες" και αποτελεί ένα νοερό ταξίδι στις κουλτούρες 101 χωρών του πλανήτη.

Ο σκοπός για τον οποίο η Mandeep έγραψε το παρόν πόνημα είναι για να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε τον δικό μας κώδικα αξιών μέσα από τη γνωριμία μας με τις αξίες που έχουν πολλοί διαφορετικοί λαοί ανά την υφήλιο. Διαμορφώνοντας τον δικό μας κώδικα προσωπικών αξιών, υποστηρίζει η Rai, θα μπορέσουμε να βρούμε τον δικό μας δρόμο για την επιτυχία και να ανακαλύψουμε το νόημα της ζωής. 

Αυτό γίνεται με έναν ιδιαίτερα πρωτότυπο τρόπο: η Rai προτείνει να διαβάσουμε προσεκτικά το βιβλίο να κυκλώσουμε τις 20 από τις 101 αξίες τις οποίες περιλαμβάνει το βιβλίο και κατόπιν να καταλήξουμε σε πέντε με δέκα από αυτές περίπου που θα θέλαμε να αποτελέσουν από εδώ και στο εξής τον δικό μας οδηγό ζωής. Από την άποψη αυτή, το βιβλίο"Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες"αποτελεί και ένα βιβλίο που εμπίπτει στην κατηγορία των βιβλίων αυτοβελτίωσης. Κι όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό, καθώς περιέχει απίστευτο πλούτο εθνογραφικών, γεωγραφικών, πολιτισμικών όσο και ιστορικών πληροφοριών για πολλά έθνη του πλανήτη. Έτσι ο αναγνώστης όταν φέρει σε πέρας την ανάγνωσή του θα έχει πλουτίσει σε μεγάλο βαθμό τις γνώσεις του για τα υπόλοιπα έθνη.

Αλήθεια, πόσοι από εμάς γνωρίζουν ότι το Εκουαδόρ και η Κόστα Ρίκα είναι από τα πιο ειρηνικά έθνη του πλανήτη, που προστατεύουν, επίσης, πολύ επιτυχημένα το φυσικό περιβάλλον τους; Πόσοι από εμάς δεν θα εκπλαγούν αν πληροφορηθούν ότι χώρες όπως η Κόστα Ρίκα, η Παραγουάη, αλλά και η Νέα Ζηλανδία παράγουν ενέργεια αποκλειστικά σχεδόν από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Και, άραγε, ποιος από εμάς εδώ θα εμπιστευόταν το αυτοκίνητό του σε έναν ξένο, λησμονώντας ότι στο Κατάρ αυτό είναι κάτι ιδιαιτέρως συνηθισμένο;

Στην Ελλάδα μέγιστη αξία είναι η φιλοτιμία, όπως και η τιμή στη γειτονική Αλβανία. Οι Νορβηγοί έχουν παράδοση στη διπλωματία, ενώ οι Ελβετοί, όπως όλοι γνωρίζουν, στην ακρίβεια. Οι Βέλγοι και οι Ουρουγουανοί συγκαταλέγονται ανάμεσα στους πιο σεμνούς ανθρώπους του πλανήτη μας, ενώ οι Βρετανοί, οι Νοτιοκορεάτες και οι Ρώσοι ανάμεσα στους πιο δυναμικούς και αποφασιστικούς. Πρωταθλητές της ευλάβειας αναδεικνύονται οι κάτοικοι του Θιβέτ, του Μπουτάν και της Μιανμάρ, ενώ οι πιο πραγματιστές οι Αμερικανοί.

Όλες τις παραπάνω και πολλές ακόμη πληροφορίες θα αντλήσει ο αναγνώστης από το ευκολοδιάβαστο και άκρως διασκεδαστικό πόνημα της πολυταξιδεμένης Mandeep Rai, η οποία καταθέτει το απόσταγμα των ταξιδιωτικών της εμπειριών, αλλά και του τίτλου των σπουδών της σε αυτό το υπέροχο και τόσο ξεχωριστό πόνημα. Αν ενδιαφέρεστε για τους λαούς που μας περιβάλλουν, αν σε αρέσει η γεωγραφία, οι πρωτότυπες πληροφορίες και αναζητάτε ένα εντελώς διαφορετικό ανάγνωσμα έξω από τα συνηθισμένα, απλά διαβάστε το!

Όλγα Λιάρατζη, Κονσέρτο για μια πριγκίπισσα, εκδ. Πηγή, 2021, σελ.314

 

Ένα ιδιαίτερα ευφάνταστο και πρωτότυπο βιβλίο, βασισμένο όμως σε αληθινά ιστορικά γεγονότα, υπογράφει η Όλγα Λιάρατζη, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής Θεσσαλονίκης και φιλόλογος.

Το "Κονσέρτο για μία πριγκίπισσα" είναι το τέταρτο ιστορικό μυθιστόρημά της και διαδραματίζεται κατά την Βelle Epoque, συγκεκριμένα από το 1908 έως και τα τέλη της δεκαετίας του 1920.

Πρωταγωνιστής είναι ο βιολιστής Μάρκος  Αυγερινός, ένα ταλαντούχο παιδί στο βιολί, μα πληγωμένο, επειδή βίωσε την εγκατάλειψή του ίδιου και της μητέρας του από την πατρική φιγούρα, η οποία έκτοτε αγνοείται. Η αναζήτηση του πατέρα και της αληθινής ταυτότητάς του αποτελεί μία από τις κινητήριες δυνάμεις στην υπόθεση του βιβλίου.

Η γνωριμία του Μάρκου με τη σύζυγο του Πρίγκιπα Γεωργίου, δευτερότοκου γιου του Γεωργίου Α΄και βασιλέα της Ελλάδας, Μαρίας Βοναπάρτη, αποτελεί την έτερη κινητήρια δύναμη της υπόθεσης. Ο Μάρκος θα σπουδάσει μουσική υπό την αιγίδα και τη χρηματοδότηση της πριγκίπισσας. Η Μαρία Βοναπάρτη, όμως, ταλαιπωρείται κι εκείνη από τα δικά της ψυχικά τραύματα και ο ένας θα βρει παρηγοριά στην αγκαλιά του άλλου, στην τρυφερότητα και τις μουσικές βραδιές και συζητήσεις τους. Ένας έρωτας θα γεννηθεί, δυνατός, κυρίως από την πλευρά του Μάρκου, μα απραγματοποίητος, λόγω των κοινωνικών περιστάσεων.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στην Αθήνα, το Παρίσι και τη Βιέννη και παρουσιάζει πολλές εναλλαγές και ανατροπές στην υπόθεσή του, καθώς παρακολουθεί βήμα βήμα τη ζωή των δύο ηρώων του βιβλίου. Παράλληλα η ίδια η Ιστορία αποτυπώνεται με ενάργεια στις σελίδες του βιβλίου: οι βαλκανικοί πόλεμοι, ο εθνικός διχασμός στην Ελλάδα, ο ανταγωνισμός Άγγλων και Γερμανών στα Βαλκάνια με τους μυστικούς πράκτορές τους, ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, τα μουσικά σαλόνια και η ζωή των γαλαζοαίματων, αλλά και των μουσικών της εποχής είναι ορισμένα από τα θέματα που θίγονται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι συζητήσεις της Μαρίας Βοναπάρτη με τον διάσημο ψυχολόγο Ζίγκμουντ Φρόυντ.

'Ένα βιβλίο που ασχολείται με τόσο πολλές διαφορετικές θεματικές δεν θα μπορούσε  να μην είναι ενδιαφέρον και να κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Εν κατακλείδι, επομένως, το "Κονσέρτο για μία Πριγκίπισσα", είναι μία αξιοπρόσεκτη, όσο και πρωτότυπη αναγνωστική επιλογή που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα και αξίζει λίγο από τον χρόνο μας.