Ευστρατία Γουντουδάκη, Πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες, εκδ. Πηγή

 

Ένα βιβλίο-οδηγό για τις εύκολα αναγνωρίσιμες, αλλά και για τις, συχνά αθέατες, μορφές της βίας γύρω μας έρχεται να καταθέσει στον λογοτεχνικό στίβο η συγγραφέας και κοινωνική λειτουργός από την Καβάλα, Ευστρατία Γουντουδάκη. Η Γουντουδάκη κοιτάζει τι συμβαίνει πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες και ξεκλειδώνει τις ψυχές των ανθρώπων μέσα από τη δουλειά της στο βιβλίο της, προκειμένου να βρούμε και εμείς τις απαντήσεις που όλοι μας χρειαζόμαστε σχετικά με το θέμα της βίας, ένα θέμα για το οποίο τόσο πολλά ακούμε στις μέρες μας.

Η αλήθεια είναι στη σημερινή εποχή, αλλά και μετά από την πρόσφατη πανδημία, τα φαινόμενα της ενδοοικογενειακής βίας, αλλά και της βίας γενικότερα, έχουν αυξηθεί κατά πολύ και ιδιαίτερα η βία κατά των γυναικών, η βία από τους γονείς στα παιδιά, ή η βία που ασκούν οι έφηβοι σε άλλους εφήβους. Η Γουντουδάκη συγκεντρώνει στο βιβλίο της κάποια περιστατικά που έζησε από κοντά η ίδια-πιο συγκεκριμένα πέντε και ένα δικό της, προσωπικό βίωμα- όταν κλήθηκε να βοηθήσει τους πάσχοντες στο πλαίσιο της εργασίας της ως κοινωνικής λειτουργού σε δημόσια υπηρεσία. Αυτές τις εμπειρίες καταθέτει στο βιβλίο της-φυσικά με τα ονόματα των πρωταγωνιστών αλλαγμένα. Η Ζωή, η Ελευθερία, η Ελπίδα, ο Αλέξανδρος και η Φωτεινή έχουν όλοι τη δική τους τραγική ιστορία να μας πουν, μια ιστορία με πολύ πόνο, η οποία, όμως, μπορεί να αποβεί εξαιρετικά διδακτική σε όποιον τη διαβάσει και διδαχτεί από αυτήν σε ένα βιβλίο πιο ανθρώπινο και συγκινητικό που ανήκει  στην κατηγορία του non-fiction.

Η συγγραφέας, όμως, δεν αρκείται στην απλή παράθεση των συγκλονιστικών αυτών ιστοριών, αλλά προχωρά ένα βήμα παραπέρα προσφέροντας υλικό και χρήσιμες πληροφορίες για τους επαγγελματίες, αναλύοντας την ορολογία συγκεκριμένων φαινομένων στον χώρο της δουλειάς της-φαινομένων όπως το ghosting, το breadcrumbing, το gaslighting, το silent treatment, το love bombing, το negging και άλλα. Συν τοις άλλοις παρέχει και χρήσιμες συμβουλές σχετικά με το πώς ακριβώς θα αναγνωρίσουμε τα φαινόμενα αυτά σε μία σχέση, αλλά και το πώς θα προφυλαχθούμε από αυτά. Πολλοί  από εμάς σίγουρα δεν θα έχουμε ακούσει τις ονομασίες τους, οπότε αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που μας προτρέπει να διαβάσουμε το βιβλίο, έτσι ώστε να διευρύνουμε τις γνώσεις μας στον τομέα της ψυχολογίας.

Η αφήγηση ξεκινά με την ίδια τη συγγραφέα να καταθέτει την προσωπική της εμπειρία από φαινόμενα bulling που βίωσε ως έφηβη στο σχολείο της, τόσο για άλλους συμμαθητές της, όσο και για την ίδια. Κατόπιν, σκύβει με αληθινή προσήλωση πάνω από την περίπτωση της Ζωής, της γυναίκας που δεν ήθελε διαζύγιο, της Ελευθερίας, μιας γυναίκας που βρήκε την απαραίτητη δύναμη να τερματίσει μια κακοποιητική σχέση, αλλά η ίδια η ζωή δεν την αντάμειψε κατόπιν για αυτήν της την τόλμη, της Ελπίδας, που δέχθηκε βάναυση κακοποίηση από τον σύντροφό της και επέζησε, του Αλέξανδρου, που κακοποιήθηκε από τον ίδιο του τον πατέρα, και της Φωτεινής που η καθυστέρησή της να αντιδράσει της στοίχισε τελικά την ίδια της τη ζωή.

Όλες αυτές οι ιστορίες συγκλονίζουν κατά την ανάγνωσή τους και όλες τους προορίζονται να αγγίξουν τις ψυχές των αναγνωστών. Από εκεί κι έπειτα, το με ποια ιστορία από όλες θα ταυτιστεί περισσότερο ο αναγνώστης είναι καθαρά θέμα των δικών του προσωπικών βιωμάτων.

Η κακοποίηση δεν είναι, όμως, μονάχα σωματική και σεξουαλική. Πολλές φορές είναι και ψυχολογική, συναισθηματική ή και λεκτική ακόμη. Στο βιβλίο αυτό θα βρούμε τρόπους για να την αναγνωρίζουμε, διότι, ας μην ξεχνάμε, η κακοποίηση είναι κάτι που μπορεί να συμβεί στον καθένα από εμάς…

Το «Πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες», όμως, δεν είναι το πρώτο βιβλίο που συγγράφει η Γουντουδάκη. Η αρχή είχε γίνει το 2022 με το «Όσα ήθελα να πω», ένα βιβλίο παρεμφερούς θεματολογίας που παρουσιάζει ιστορίες από την καθημερινότητα μιας κοινωνικής λειτουργού. Αναμένουμε, επομένως, και έτερο πόνημα της συγγραφέως βασισμένο σε αληθινές μαρτυρίες και γεγονότα.

Andrew Leigh, Σύντομη ιστορία της οικονομίας, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Στην πολύ επιτυχημένη σειρά των εκδόσεων «Μεταίχμιο» με τις σύντομες ιστορίες της Κίνας, του κόσμου, της Σοβιετικής Ένωσης, της δημοκρατίας και της Ευρώπης, έρχεται τώρα να προστεθεί και η «Σύντομη ιστορία της οικονομίας», ένα βιβλίο που ανατρέχει στις βασικές θεωρήσεις της οικονομίας της ανθρωπότητας από την προϊστορία μέχρι σήμερα μέσα στις μόλις 246 σελίδες κειμένου της ελληνικής μετάφρασης του Γιώργου Μαραγκού.

            Η εισαγωγή του συγγραφέα και Αυστραλού οικονομολόγου Andrew Leigh ρίχνει το βάρος στις τεχνολογικές εξελίξεις του σήμερα και στο κατά πόσον αυτές έχουν καταφέρει να βελτιώσουν τα μάλα το επίπεδο της διαβίωσής μας σε σχέση με το παρελθόν. Το δίχως άλλο, η εξειδίκευση και η ύπαρξη των αγορών κατέστησε τα πράγματα καλύτερα για εμάς, αλλά και έκανε δυνατή την εξέλιξη της τεχνολογίας, αφού το παν για τις εφευρέσεις είναι η ύπαρξη του σωστού κινήτρου. Στην εισαγωγή ο συγγραφέας προβαίνει, επίσης, στη διάκριση της μικροοικονομίας, που μελετά τις αποφάσεις των ατόμων, και της μακροοικονομίας που εξετάζει την οικονομία στο σύνολό της. Πώς φτάσαμε, όμως, από την τροφοσυλλογή στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία;

            Η καλλιέργεια της γης και η συνακόλουθη αποθήκευση του πλεονάσματος ήταν εκείνη που επέτρεψε την πρωταρχική ανάπτυξη της οικονομίας στην αρχαιότητα. Όσο για τον Μεσαίωνα, το Μεγάλο Κανάλι της Κίνας, η τυπογραφία και η Μαύρη Πανώλη, έπαιξαν και αυτές τον ρόλο τους στην οικονομία του Μεσαίωνα. Γενικά, πάντως, το βιβλίο αυτό στέκεται περισσότερο στη σύγχρονη εποχή, παρά στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα, ως ιστορικές περίοδοι.

            Οι Μεγάλες Ανακαλύψεις και οι βελτιώσεις στον τομέα της ναυσιπλοΐας στο τέλος του Μεσαίωνα επέτρεψαν τη μετάβαση σε αυτό που αποκαλούμε ως «πρώτη εποχή της παγκοσμιοποίησης». Από εκεί και έπειτα, η Βιομηχανική Επανάσταση ήταν, τελικά, μόνο θέμα χρόνου.

Με τη Βιομηχανική Επανάσταση, που κράτησε από τον 18^ο ως και τον 20^ο αιώνα, η βελτίωση των συνθηκών ζωής για τους περισσότερους ανθρώπους, τουλάχιστον στις αναπτυγμένες περιοχές του κόσμου, ήταν ραγδαία. Με τη Βιομηχανική Επανάσταση, επίσης, η οικονομία θα αρχίσει να αποκτά εκείνα τα χαρακτηριστικά που μας είναι τόσο γνώριμα σήμερα.

Παρά την ύφεση των δύο παγκοσμίων πολέμων του εικοστού αιώνα, ο μεταπολεμικός κόσμος συνέχισε την ακόρεστη δίψα του για αγορές παντού και η τεχνολογία συνέχισε να βελτιώνεται και να αλλάζει τα δεδομένα. Ο πληθωρισμός, όμως, και οι οικονομικές ανισότητες δεν μπόρεσαν να εξαλειφθούν. Επιπροσθέτως, το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη και οι επιπτώσεις της πρόσφατης πανδημίας του κορονοιού, αλλά και οι πόλεμοι στο Ισραήλ και την Ουκρανία, μεγεθύνουν τα σημερινά οικονομικά προβλήματα του πλανήτη.

Συγχρόνως με τα παραπάνω, ο συγγραφέας προβαίνει περιστασιακά στο βιβλίο του σε αναφορές σε εξαιρετικά ενδιαφέροντα θέματα, όπως, π.χ. την επίπτωση που είχε το άροτρο στις σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων, στους λόγους για τους οποίους οι ουρανοξύστες εμφανίστηκαν πρώτα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στην προέλευση του διάσημου παιχνιδιού Μονόπολη, στη σχέση ασθενειών και  αποικιοκρατίας και άλλα πολλά.

Σύντομο, διεισδυτικό και σαφές, αν θέλουμε να μελετήσουμε επιδερμικά την οικονομική επιστήμη και, συγχρόνως, να κατανοήσουμε τις δύσκολες έννοιές της, τότε αυτό είναι αδιαμφισβήτητα το βιβλίο που πρέπει να διαβάσουμε.

Jean-Michel Genassia, Και ο θεός βοηθός, εκδ. Διόπτρα

 

Οι περισσότεροι από εμάς θα γνωρίζουν, προφανώς, το εξαίρετο έργο του Ζαν-Μισέλ Γκενάσσια «Η λέσχη των αθεράπευτα αισιόδοξων» το οποίο απέσπασε το 2009 το Βραβείο Goncourt και γνώρισε τεράστια επιτυχία. Σήμερα ο ταλαντούχος Γάλλος συγγραφέας που γεννήθηκε στο Αλγέρι το 1950 και σπούδασε νομική, επανέρχεται με ένα ακόμα εξαίρετο μυθιστόρημα, το οποίο πληροί όλες τις προϋποθέσεις για να γίνει μία ακόμα μεγάλη εκδοτική επιτυχία.

Το εν λόγω πόνημα τιτλοφορείται «Και ο θεός βοηθός» και αποτελεί μία πολύ ενδιαφέρουσσα οικογενειακή σάγκα, ένα χρονικό του 20^ου αιώνα, τριών, ουσιαστικά,οικογενειών σε μία πόλη στις όχθες του Μάρνη, ποταμού στη Βορειοανατολική Γαλλία.

Τον τίτλο της πρωταγωνίστριας σε αυτό το πολύ επιτυχημένο μωσαϊκό πολλών και διαφορετικών μεταξύ τους ηρώων, τον διεκδικεί επάξια η Αρλέν, ένα ιδιαίτερο κορίτσι  που μεγαλώνει με τη μητέρα της τη σερβιτόρα και μοδίστρα Ιρέν δίπλα στους πιο ευκατάστατους φίλους της μητέρας της, την οικογένεια Ζανσέν. Η Αρλέν ήταν ο καρπός του έρωτα μεταξύ της μητέρας της και ενός ξυλουργού των κινηματογραφικών στούντιο, του Ζορζ, όμως ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος θα δώσει βίαιο τέρμα στη σχέση τους, αφού ο Ζορζ θα χαθεί στη μάχη και το σώμα του δεν θα βρεθεί ποτέ. Η μητέρα της Αρλέν θα διατηρήσει για χρόνια μία λανθάνουσα πεποίθηση ότι ο άντρας της ζει ακόμη και θα προσπαθήσει να μεγαλώσει μονάχη της τα τέσσερα κορίτσια της…

Η μικρή Αρλέν, ωστόσο, θα μεγαλώσει ευτυχισμένη μέσα στο αποκαλούμενο «κουαρτέτο του Σεν Μορ», την τόσο ιδιαίτερη αυτή παρέα των τεσσάρων παιδιών: της Αρλέν, του Ντανιέλ, του γιου δηλαδή της Μαντλέν Ζανσέν, της φίλης της Ιρέν και των δύο διδύμων: του Τομά και της Μαρί. Τα δύο τελευταία παιδιά είναι παιδιά της Ζαν, φίλης της Μαντλέν και της Ιρέν και έχουν όλα πάνω κάτω την ίδια ηλικία. Και ενώ η Μαρί δηλώνει ερωτευμένη με τον Ντανιέλ καθώς τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, ο Ντανιέλ, αλλά και ο Τομά, ερωτεύονται την Αρλέν… Αυτή η περίπλοκη ερωτική σχέση μεταξύ των τεσσάρων παιδιών θα δώσει αργότερα τις σημαντικές της συνέπειες, όταν τα εφηβικά αυτά παιχνίδια θα μοιάζουν τόσο μακρινά…

Η αυτοχειρία του Τομά που θα θέσει βίαιο τέλος στη ζωή του σε νεαρή ηλικία θα σημαδέψει τα τρία εναπομείναντα παιδιά της παρέας. Το καθένα από αυτά θα φτιάξει τη ζωή του: η Μαρί, ως πιο καλλιτεχνική φύση, θα επιλέξει την τέχνη ως δρόμο, η Αρλέν, έχοντας ταλέντο στα φυσικομαθηματικά, αλλά και μεγάλη εξυπνάδα, θα ακολουθήσει τον δύσκολο, για τις γυναίκες της εποχής, δρόμο να γίνει μία από τις πρώτες γυναίκες φυσικούς-μηχανικούς της Γαλλίας. Όσο για τον Ντανιέλ, αυτός θα ακολουθήσει τη στρατιωτική καριέρα του πατέρα του.

Οι μνήμες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου διαμορφώνουν τις τύχες των παιδιών ήδη από τα πρώτα τους βήματα. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, όμως, θα αποβεί σωστός οδοστρωτήρας για τις ζωές τους. Ο συγγραφέας, πάντως, δεν θα σταματήσει εδώ την εξιστόρησή του για τις ζωές των απλών ανθρώπων που η Ιστορία αλώνει τόσο ανελέητα στο διάβα της, αλλά, αντιθέτως, θα συνεχίσει την εξιστόρηση μέχρι και τη δεκαετία του 1960, όταν η Γαλλία, συμμετέχοντας στον Ψυχρό Πόλεμο, θα προσπαθήσει να επουλώσει τις πληγές του πολέμου και να κατασκευάσει κι εκείνη την περίφημη ατομική βόμβα, το ισχυρό αυτό όπλο που διαθέτουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Στις προσπάθειες αυτές θα λάβει μέρος και η Αρλέν, προσπαθώντας να συνδυάσει καριέρα και οικογένεια. Παράλληλα, οι τριγμοί της αποαποικιοποίησης της Αλγερίας θα επιφέρουν κι άλλες επιπτώσεις στις ζωές των πρωταγωνιστών.

Ο Γκενάσσια δημιουργεί μία καταπληκτική οικογενειακή σάγκα που διατρέχει χρονικά ολόκληρο τον εικοστό αιώνα και καταφέρνει να μας μαγέψει, αφενός, με την τόσο ιδιότυπη πρόζα και αφήγησή του, αλλά και με τις εκπλήξεις στις ζωές των ανθρώπων που πρωταγωνιστούν στο βιβλίο του.

Συνεχές βάσιμο στην εξιστόρηση του αυτή είναι ο αγώνας των γυναικών ενάντια στην πατριαρχία και οι αλλαγές των ηθών που επέφεραν στις ανθρώπινες κοινωνίες οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι. ΤΟ βάρος πέφτει, εμφανώς, στις γυναίκες ηρωίδες, δίχως όμως να αγνοείται και η ψυχοσύνθεση και ο συναισθηματικός κόσμος των ανδρών. Η ματιά του συγγραφέα για τα αυστηρά ήθη της αστικής τάξης της εποχής, για τις διακρίσεις που υφίσταντο τα κορίτσια στον τομέα της εκπαίδευσης, και για τις απαράδεκτες, συχνά, εκπαιδευτικές μεθόδους, παραμένει αρκετά κριτική  και σχηματίζει μία πλήρη τοιχογραφία των ηθών της γαλλικής κοινωνίας στα μέσα του εικοστού αιώνα. Όσο για τον λανθάνοντα ερωτισμό που διατρέχει τη σχέση μεταξύ της Αρλέν και του Ντανιέλ από την αρχή μέχρι το τέλος του βιβλίου, προτού αυτοί οι δύο καταφέρουν να είναι, εν τέλει, μαζί, αυτός δεν είναι παρά το αλατοπίπερο μιας ιστορίας που θα μας μείνει αξέχαστη.

Kostas Kipuros-Susanne Grutz, Zwischen Heimat und Fremde, Ανάμεσα σε πατρίδα και ξενιτιά, Griechenland Zeitung

 

            Μία δίγλωσση έκδοση, στα γερμανικά και τα ελληνικά, αποτελεί το βιβλίο με μαρτυρίες Ελλήνων  πολιτικών προσφύγων στην Ανατολική Γερμανία με τίτλο «Zwischen Heimat und Fremde/Ανάμεσα σε πατρίδα και ξενιτιά», ένα έργο που επιμελούνται ο Κώστας Κηπουρός, δημοσιογράφος και γιος πολιτικών προσφύγων που ζει στη Λειψία και η Susanne Grutz, ανεξάρτητη καλλιτέχνης που ζει στη Λειψία. Το βιβλίο περιλαμβάνει τις μαρτυρίες είκοσι επτά Ελλήνων που βρέθηκαν στην Ανατολική Γερμανία ως πολιτικοί πρόσφυγες του Ελληνικού Εμφυλίου-οι ίδιοι και σε κάποιες περιπτώσεις οι γονείς τους-και τελικά μεγάλωσαν εκεί και δεν επέστρεψαν στην Ελλάδα παρά μόνο, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, μετά τη Μεταπολίτευση.

«Τα παιδιά του Μάρκου», όπως γράφει ο Κώστας Κηπουρός στην εισαγωγή του βιβλίου, «πήραν το όνομά τους από τον αρχηγό των ανταρτών Μάρκο Βαφειάδη- προκειμένου να γλιτώσουν από την αναταραχή και τις επιπτώσεις του Εμφυλίου Πολέμου». Ο Κηπουρός μας λέει επίσης στο βιβλίο του ότι η ανάγκη να συγκεντρωθούν οι μαρτυρίες όλων αυτών των ανθρώπων που μεγάλωσαν στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας και έχτισαν τις ζωές τους ανάμεσα σε δύο πατρίδες, είχε καταστεί, πλέον, επιτακτική, αφού σε λίγα χρόνια οι περισσότεροι από τους ανθρώπους αυτούς θα έχουν φύγει πια από τη ζωή. Η ανάγκη, επομένως, να καταγραφούν οι ιστορικά τόσο σημαντικές εμπειρίες τους ήταν απολύτως αναγκαία. Έτσι λοιπόν, γεννήθηκε το παρόν πόνημα.

Τα παιδιά για τα οποία γίνεται λόγος έφυγαν από την Ελλάδα κατά τα έτη 1948-1949. Τα κίνητρα για αυτό ήταν πολλά: πολλοί γονείς των παιδιών αυτών ήταν αριστεροί αντάρτες που ήθελαν να γλιτώσουν τις διώξεις των νικητών του Εμφυλίου. Οι περισσότεροι από αυτούς χωρίστηκαν από τα παιδιά τους. Πολλοί γονείς έζησαν στην Πολωνία ή σε άλλες χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ, όμως, τα παιδιά τους μορφώθηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο μεγαλώνοντας και σπουδάζοντας στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Πράγματι, η καλή εκπαίδευση ήταν ένα επιπρόσθετο κίνητρο προκειμένου να αποφασίσουν οι αγωνιστές αυτοί γονείς να αποχωριστούν τα παιδιά τους. Και δεν είχαν άδικο: η πλειοψηφία των παιδιών αυτών μιλάει σήμερα στο παρόν πόνημα με τα καλύτερα λόγια για τις ευκαιρίες για μόρφωση, πανεπιστημιακή ή τεχνική εκπαίδευση, αλλά και εργασία αργότερα,  που είχαν ζώντας στην Ανατολική Γερμανία.

Κανένας τους δεν μετάνιωσε για την απόφασή του να παραμείνει εκεί. Παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες ζωής μπορεί να μην ήταν ίδιες όπως σε ένα εντελώς ελεύθερο κράτος, εντούτοις, οι ευκαιρίες για εκπαίδευση, η καλή ιατρική περίθαλψη και οι ίσες ευκαιρίες αντιστάθμιζαν, προφανώς, σύμφωνα με τους περισσότερους μάρτυρες, την όποια λογοκρισία του καθεστώτος.

Όλες οι μαρτυρίες τονίζουν αυτήν ακριβώς την «ακροβασία» σε τεντωμένο σχοινί ανάμεσα σε δύο πατρίδες. Όλοι τους αισθάνονταν πατρίδα τους τόσο την Ελλάδα, όσο και τη Γερμανία και σε λίγους μόνο υπερτερούσε εμφανώς η μία από τις δύο πατρίδες τους. Πολλοί από αυτούς επίσης δηλώνουν εραστές της ελληνικής μουσικής και των φυσικών ομορφιών του τόπου μας.

Η «Στροφή», όπως αποκλήθηκε η πτώση του Υπαρκτού Σοσιαλισμού του 1989 κλόνισε μεν τις ζωές τους και τους γέμισε αμφιβολίες και ερωτηματικά σχετικά με το τι μέλλει γενέσθαι, αλλά, εν τέλει, οι περισσότεροι δεν επέλεξαν να επιστρέψουν στην Ελλάδα, παρά μόνο όταν έφτασαν σε ηλικία συνταξιοδότησης. Η πλειονότητα δημιούργησε οικογένεια στη Γερμανία, κάποιοι με Έλληνα σύντροφο, κάποιοι με Γερμανό. Κάποιοι από αυτούς προσπάθησαν φιλότιμα να μάθουν στα παιδιά τους την ελληνική γλώσσα, κάποιοι δεν το κατάφεραν και τόσο καλά και μετανιώνουν για αυτό. Όλοι όμως ανεξαιρέτως κράτησαν στην καρδιά τους τις αναμνήσεις από την πατρίδα των παιδικών τους χρόνων, αφού οι περισσότεροι δεν ήταν καν ενήλικες όταν ξενιτεύτηκαν από την Ελλάδα, εν μέσω του Ελληνικού Εμφυλίου. Οι περισσότεροι κατάγονταν από τη Δυτική Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Θράκη.

Πώς ήταν οι ζωές τους ανάμεσα σε δύο πατρίδες; Κράτησαν επαφές με τους συγγενείς τους στην Ελλάδα; Πώς τους αντιμετώπισαν οι Γερμανοί; Είχαν ίσες ευκαιρίες ή αντιμετώπισαν διακρίσεις; Πώς διαχειρίζονταν τη νοσταλγία τους; Παραιτήθηκαν ποτέ από την ιδέα της επιστροφής; Νιώθουν μνησικακία για τα τότε γεγονότα του Εμφυλίου;

Τέτοιου είδους ερωτήματα προκύπτουν από την ανάγνωση των πολυποίκιλων μαρτυριών των είκοσι επτά ανδρών και γυναικών που περιλαμβάνονται στο βιβλίο. Συν τοις άλλοις, εκτός από τον κατατοπιστικότατο πρόλογο του Κώστα Κηπουρού, στο τέλος του βιβλίου συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο το κείμενο του Καθηγητή στο Τμήμα Ιστορίας του Ιόνιου Πανεπιστημίου Κωνσταντίνου Αγγελάκου με τίτλο «Το βίωμα του εκπατρισμού και οι πολλαπλές ταυτότητες των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων της Λειψίας και της Σαξονίας». Ο Καθηγητής θεωρεί ως την πρώτη πράξη του Ψυχρού Πολέμου τον Ελληνικό Εμφύλιο και αναλύει το φαινόμενο των πολιτικών προσφύγων μέσα από την παράθεση πολύ χρήσιμων στατιστικών σχεδιαγραμμάτων σχετικά με τον τόπο καταγωγής των προσφύγων, τις ηλικίες τους όταν αυτοί εγκατέλειψαν την Ελλάδα, αλλά και τους τόπους προορισμού τους.

Γράφει ο Καθηγητής σχετικά με το μεγάλωμα των ανθρώπων αυτών στη ΛΔΓ, αλλά και σχετικά με τις πολιτικές προεκτάσεις που είχε το εν λόγω ζήτημα: “Τα παιδιά αυτά ανατράφηκαν σε έντονα πολιτικοποιημένα περιβάλλοντα, σε συνθήκες αυστηρής πειθαρχίας αλλά είχαν τη δυνατότητα εκπαιδευτικής μόρφωσης και επαγγελματικής εξέλιξης που στερούνταν, λόγω των συνθηκών, στις ιδιαίτερες πατρίδες τους. Το ζήτημα των  παιδιών αξιοποιήθηκε ως πολιτικό μέσο άσκησης πίεσης στους αντιμαχόμενους και τροφοδότησε την ψυχροπολεμική διαμάχη μεταξύ του δυτικού κόσμου και των χωρών του «υπαρκτού σοσιαλισμού»”.

Το βιβλίο αυτό, επομένως, αποτελεί ένα εξαίρετο ιστορικό ντοκουμέντο για τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά και έναν φόρο τιμής σε όλους εκείνους που αναγκάσθηκαν να ζήσουν ανάμεσα σε δύο πατρίδες δίχως η ζωή να τους ρωτήσει.