Γιάννης Ζυγούλης, Μασάντα, εκδ. 24 γράμματα, 2020, σελ.504

 74μ.Χ., στην πολύπαθη γη της Ιουδαίας, στον βράχο της Μασάντα, την αετοφωλία που είχε χτίσει ο Ηρώδης ο Μέγας, Εβραίοι ξεσηκώνονται ενάντια στη Ρώμη, την εποχή της παντοδυναμίας της. Η εξέγερση των Εβραίων στην Ιουδαία έχει αρχίσει βέβαια ήδη από το 66μ.Χ. και η τιμωρία που οι Ρωμαίοι θα επιφυλάξουν στους επαναστάτες επίκειται πολύ σκληρή. Κι όμως, κάποιοι υψηλόβαθμοι Ρωμαίοι βρίσκουν κι εδώ τον τρόπο για να κρύψουν ένα νεοανακαλυφθέντα θησαυρό και να εξυφάνουν μία συνωμοσία κατά του ίδιου του Ρωμαίου αυτοκράτορα...

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδραματίζεται το ιστορικό μυθιστόρημα "Μασάντα"του Γιάννη Ζυγούλη. Η αλήθεια είναι ότι τα μυθιστορήματα Ελλήνων συγγραφέων, τα οποία αφορούν τη Ρωμαϊκή Περίοδο, μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού. Πόσο μάλλον αν πίσω από αυτά υπάρχει εμπεριστατωμένη έρευνα, αληθινό μεράκι και φαντασία στη πλοκή. Το βιβλίο όμως του Γιάννη Ζυγούλη διαθέτει και τις τρεις αυτές αρετές, οπότε είναι βέβαιο ότι θα το λατρέψουν οι εραστές του ιστορικού μυθιστορήματος και της πολεμικής ιστορίας. 

Το βιβλίο εστιάζει στη ζωή ενός στρατιώτη, του Αετοφόρου Λεύκιου Αιμίλιου Μίλωνα, ενός ανθρώπου αφοσιωμένου στο καθήκον και στην αποστολή του. Ο Λεύκιος έχει αποδείξει στο παρελθόν την αξία του, εντούτοις θα βρεθεί σε λάθος μέρος τη λάθος στιγμή και θα γίνει μάρτυρας μίας συνωμοσίας υψηλόβαθμων αξιωματικών κατά του ίδιου του αυτοκράτορα. Αυτό το γεγονός θα φέρει τα πάνω κάτω στη μέχρι τώρα στρωμένη ζωή του, όπως και ο απρόσμενος έρωτας με την Εβραία χριστιανή, την Εσθήρ. Ο έρωτας αυτός θα σημαδέψει τη ζωή του και θα καθορίσει τις επιλογές του, όπως και οι ανατροπές των συνωμοτών.

Από τη γη της Ιουδαίας, όπου παρακολουθούμε μάχες και σφαγές αθώων, μεταφερόμαστε στη Ρώμη για να βρεθούμε σε σκλαβοπάζαρα, μονομαχίες και στους δρόμους της πολύβουης πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας. Έτσι, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, ταξιδεύομε στην αρχαία Ρώμη μαζί με τους ήρωες του βιβλίου.

Το πόνημα του Γ.Ζ. εστιάζει στη ζωή, τις σκέψεις και τα συναισθήματα ενός στρατιώτη. Ζωή του είναι ο πόλεμος, η αφοσίωση στο καθήκον και στους ανώτερους. Συγκεκριμένα, ο Λεύκιος  είναι ανδρείος, σκληραγωγημένος, μεγαλόφρων προς τους εχθρούς, αλλά αδίστακτος και εκδικητικός όταν το απαιτούν οι περιστάσεις. Η ζωή του είναι μια ζωή δύσκολη, όπως όλων των στρατιωτών, με στερήσεις, ενίοτε όμως και με συγκινήσεις. Μοιράζεται τη συντροφικότητα με τους συμπολεμιστές του, κατά τα άλλα όμως, η ζωή του είναι κατά κύριο λόγο μοναχική, χωρίς οικογένεια. Παρ' όλα αυτά, ο έρωτας είναι το μόνο πράγμα για το οποίο θα θελήσει ο Λεύκιος να αφήσει τη μοναχική ζωή του στρατιώτη.

Η "Μασάντα" περιέχει πολλές πληροφορίες για τον πρώτο ρωμαιο-ιουδαϊκό πόλεμο, για τη ζωή στον ρωμαϊκό στρατό, στους δρόμους της Ρώμης, αλλά και για την καθημερινότητα των ανθρώπων που ζούσαν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα βιβλίο που θα μας ταξιδέψει σε μία μακρινή εποχή για την οποία οι περισσότεροι από εμάς ελάχιστα γνωρίζουμε.

Η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας είναι απλή και κατανοητή, φορτισμένη συναισθηματικά και αρκετά συγκινητική, όμως, στα απαραίτητα σημεία. Σε κάθε περίπτωση γίνεται σαφές ότι ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά να χειρίζεται την ελληνική γλώσσα και κατορθώνει μέσω αυτής και της γρήγορης πλοκής να καθηλώσει τον αναγνώστη. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για το πρώτο ιστορικό μυθιστόρημα που μας παραδίδει ο Γιάννης Ζυγούλης και, κρίνοντας από τη " Μασάντα", μπορούμε να πούμε ότι ο συγκεκριμένος συγγραφέας ήρθε για να μείνει στον χώρο του ιστορικού μυθιστορήματος.

Lisa Taddeo, Tρεις γυναίκες, εκδ. Κλειδάριθμος, 2020, σελ.389, μεταφ. Κ. Παπαμιχαήλ

Ένα βιβλίο για τη γυναικεία επιθυμία και ψυχολογία, ένα βιβλίο για το σεξ, τα κίνητρα και τις ανασφάλειες των γυναικών.

Γύρω από τις παραπάνω θεματικές κινείται το βιβλίο της Lisa Taddeο "Τρεις γυναίκες", το οποίο είναι αφιερωμένο στις ζωές τριών γυναικών στη σύγχρονη Αμερική. Η συγγραφέας και δημοσιογράφος Lisa Taddeo συνένωσε και τις δύο τις ιδιότητες για τη συγγραφή του εν λόγω πονήματος, το οποίο κινείται ανάμεσα  στο μυθιστόρημα, το ψυχογράφημα και το δημοσιογραφικό μανιφέστο. Πραγματοποίησε, εξάλλου, εκτενέστατη πολυετή έρευνα και αφιέρωσε χιλιάδες ώρες στη μελέτη των πολύπλοκων ζωών των γυναικών τις οποίες αφηγείται μέσα από τρεις παράλληλα εξελισσόμενες ιστορίες.

Στην πρώτη ιστορία γνωρίζουμε τη Λίνα, μία παντρεμένη μητέρα και νοικοκυρά της οποίας ο γάμος έχει βαλτώσει για τα καλά και αντί για εκρηκτικό πυροτέχνημα στο καυτό θέμα του σεξ θυμίζει λασπερό βάλτο. Όλα θα αλλάξουν για την Λίζα όταν θα συναντήσει και πάλι έναν παλιό έρωτα με τον οποίο θα ταξιδέψει στον έβδομο ουρανό στο επίμαχο ζήτημα, κάτι που θα κάνει τα θεμέλια του γάμου της να τρίξουν.

Στην δεύτερη ιστορία συναντάμε τη Μάγκι, μια δεκαεπτάχρονη μαθήτρια η οποία θα μπλεχτεί σε μια αδιέξοδη σχέση με τον καθηγητή της. Τελικά η υπόθεση θα φτάσει στα δικαστήρια και θα αποκαλύψει  τον συντηρητισμό της αμερικανικής κοινωνίας και την προκατάληψη που αυτή τρέφει ακόμη προς τις γυναίκες.

Η τρίτη αφήγηση είναι αφιερωμένη στη ζωή της Σλόαν, μία ιδιοκτήτρια εστιατορίου. Αυτή είναι παντρεμένη με έναν άντρα ο οποίος έχει ένα αρκετά παράξενο χούι: θέλει να τη βλέπει να κάνει σεξ με άλλους άντρες και γυναίκες. Μήπως όμως έτσι η ίδια κατά βάθος, υποτάσσει τις δικές της επιθυμίες στην βούληση του άντρα της; Η παρουσία ενός νέου άντρα στο κρεβάτι τους που κουβαλά ένα μυστικό θα τα αλλάξει όλα.

Το αξιοσημείωτο στο βιβλίο αυτό είναι ότι δεν φοβάται να πει τα πράγματα με το όνομά τους, δίχως αναστολές και σεμνοτυφίες στις σεξουαλικές περιγραφές που περιλαμβάνει. Αντιθέτως, καταδεικνύει και αναλύει τις πιο μύχιες επιθυμίες των γυναικών, γυμνώνοντας εξ ολοκλήρου την ψυχή τους μπροστά στον αναγνώστη. Αναμφισβήτητα πολλοί άντρες αναγνώστες ενδέχεται να απορήσουν με τις σκέψεις αυτές των γυναικών, τις οποίες, πιθανότατα, ούτε θα υποψιάζονταν ποτέ τους, αν η Taddeo δεν τις καταμαρτυρούσε.

Το βιβλίο της L.T. προσφέρει μια άμεση, ειλικρινή και γλαφυρή αφήγηση για τις ζωές τριών γυναικών στις οποίες κάθε αναγνώστρια θα βρει κάποιο κοινό σημείο για να ταυτιστεί τουλάχιστον με μία από αυτές. Διότι, οπωσδήποτε, οι εμπειρίες των τριών αυτών γυναικών δεν αποτελούν γνώρισμα μονάχα δικό τους, αλλά πάμπολλες γυναίκες ανά την υφήλιο θα βρουν κοινά σημεία και θα έχουν βιώσει, αν όχι τις ίδιες, τότε παρόμοιες εμπειρίες. 

Πέρα από τα άδυτα της γυναικείας ψυχολογίας, το βιβλίο προσφέρει και μια ανάγλυφη περιγραφή της σύγχρονης αμερικανικής κοινωνίας. Μέσα από τις αφηγήσεις των γυναικών προβάλλονται τα έθιμα και οι καθημερινές συνήθειες των απλών ανθρώπων σε διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ. Πρόκειται  για ένα βιβλίο το οποίο απευθύνεται πρωτίστως στις γυναίκες, αλλά και σε όσους άνδρες θέλουν να τις γνωρίσουν καλύτερα και να γίνουν κοινωνοί των πιο κρυφών, και ενίοτε αμαρτωλών, σκέψεών τους.

Η Κίνα την εποχή της Δυναστείας των Μινγκ

 

Η πιο ένδοξη δυναστεία στην μακραίωνη κινεζική ιστορία, στην οποία σταθερές δυναστικές κυβερνήσεις εναλλάσσονταν με περιόδους χάους ήδη από τα προχριστιανικά χρόνια, είναι το δίχως άλλο η δυναστεία των Μινγκ.

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης αυτής της δυναστείας επανιδρύεται ένα άκρως αυταρχικό και συγκεντρωτικό σύστημα διακυβέρνησης. Μογγόλοι κατακτητές- ή αλλιώς η δυναστεία Γιουάν-είχαν κατακτήσει την Κίνα και την κυβερνούσαν από το 1279. Μετά την εξέγερση των Κόκκινων Τουρμπανιών κατά των Γιουάν το 1351, εγκαθιδρύεται τελικά από τον Τσου το 1368 η νέα δυναστεία η οποία θα χαρίσει τρεις αιώνες περίπου ευημερίας και σταθερότητας στην αχανή χώρα ως το 1644.

Η ανεξέλεγκτη κρατική διαφθορά, καθώς και ορισμένες φυσικές καταστροφές και επιδημίες είχαν προκαλέσει ολική σχεδόν ανατροπή της τάξης στην Κίνα των Γιουάν. Ο Τσου ήταν ικανότατος στρατηγός ο οποίος έλαβε μέρος στην εξέγερση κατά των Γιουάν και ξεκίνησε την επανάκτηση της χώρας του. Οι τελευταίοι Μογγόλοι εκδιώχτηκαν το 1382 από τη χώρα. Ο Τσου πήρε το προσωνύμιο Χονγκ Βου, ήτοι Μέγας Πολεμιστής και ξεκίνησε την αναδιοργάνωση της χώρας. 

Ο αγροτικός πληθυσμός ήταν σε κατάσταση μεγάλης ένδειας λόγω της απληστίας των φοροεισπρακτόρων. Ο Χονγκ μετέθεσε την ευθύνη της φορολογίας στις ίδιες τις αγροτικές κοινότητες και κατήργησε τη δουλεία. Δόθηκαν επίσης κτήματα σε ακτήμονες χωρικούς. Ο ρυθμός εργασίας του αυτοκράτορα, ο οποίος δρούσε εκτός από στρατηγός και ως πρωθυπουργός, ήταν πραγματικά εξοντωτικός. Εξέταζε διεξοδικά πάνω από 1.500 έγγραφα την εβδομάδα. Παράλληλα ο Χονγκ  περιόρισε και την επιρροή του στρατού φροντίζοντας να επιστρέφουν οι πολέμαρχοι για κάποιους περιόδους στην πρωτεύουσα, προκειμένου να μην αποκτούν υπέρμετρη δύναμη και στασιάσουν κατά του αυτοκράτορα. Δόθηκε επίσης ώθηση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, αν και αυτή ήταν κάπως συντηρητική αφού βασιζόταν στα Τέσσερα Βιβλία και τα Πέντε Κλασικά της θεωρίας του Κομφικιανισμού.

Η διοίκηση επί της διακυβέρνησης του Χονγκ Βου μπορεί να έγινε πιο αποτελεσματική, έγινε όμως σίγουρα και πιο αυταρχική, αφού οι σύμβουλοι του αυτοκράτορα έπρεπε να γονατίσουν μπροστά του ακουμπώντας το κεφάλι τους στο δάπεδο ως ένδειξη αναγνώρισης της απόλυτης υπεροχής του. Οι καινοτομίες γενικά δεν ήταν επιθυμητές και οι μέθοδοι της γραφειοκρατίας ήταν απαρχαιωμένες. Οι δημόσιοι υπάλληλοι διορίζονταν μετά από αυστηρές εξετάσεις και, σε αντίθεση με την ατιμωρησία που επικρατεί σήμερα, αυτοί μαστιγώνονταν μέχρι θανάτου σε περίπτωση παραμέλησης του καθήκοντος. Ο Χονγκ Βου ήταν επιπλέον βίαιος και καχύποπτος σε παρανοϊκό βαθμό. Το 1382 ίδρυσε μία μυστική αστυνομία, τη Φρουρά με τις Κεντημένες Στολές, η οποία κατέπνιγε κάθε υποψία αντίστασης. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η δυναστεία να μην γνωρίσει σοβαρές εξεγέρσεις από τους στρατιωτικούς ή αριστοκράτες και να διατηρήσει απρόσκοπτα την εξουσία ως τον 17ο αιώνα.

Επί του διαδόχου του Χονγκ Βου, του Γιονκλ, μεταφέρθηκε η πρωτεύουσα από τη Νανκίν στο Πεκίνο και ξεκίνησε να χτίζεται η Απαγορευμένη Πόλη, το περίφημο αυτοκρατορικό παλάτι με τα περισσότερα από 9.000 δωμάτια. Ξεκίνησε επίσης εκείνη την εποχή ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κατασκευής δημοσίων έργων, όπως η διαπλάτυνση του Μεγάλου Καναλιού και η ανέγερση του μεγαλύτερου μέρους του Σινικού Τείχους, του κολοσσιαίου έργου του οποίου η κατασκευή είχε ξεκινήσει από τα προχριστιανική χρόνια και προχωρούσε σταδιακά κατά καιρούς. Οι  επιδρομές από τους νομάδες του Βορρά είχαν ενταθεί εκείνη την περίοδο, οπότε μία ισχυρή αμυντική οχύρωση που θα τους συγκρατεί κρίθηκε αναγκαία. Για να τονιστεί η επικινδυνότητα των μογγολικών εισβολών αξίζει να αναφερθεί ότι το 1449 ο αυτοκράτορας Τσενγκ Τονγκ ηγήθηκε μίας εκστρατείας εναντίον των Μογγόλων η οποία στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 500.000 στρατιώτες.

Το πιο σημαντικό όμως επίτευγμα της δυναστείας ήταν η προώθηση του παγκόσμιου εμπορίου, της διπλωματίας και των ερευνητικών ταξιδιών.

Πριν ο Χριστόφορος Κολόμβος ανοίξει πανιά για τον νέο κόσμο ο ναύαρχος Ζενγκ Χε, ευνουχισμένος μουσουλμάνος μογγολικής καταγωγής που αιχμαλωτίστηκε ως μικρό αγόρι από τους Μινγκ, ανέλαβε το εγχείρημα να πραγματοποιήσει μία σειρά από ερευνητικά ταξίδια με στόχο της επιβεβαίωση της υπεροχής και της κυριαρχίας του Κινέζου αυτοκράτορα. Έτσι, μεταξύ του 1405 και του 1433 πραγματοποιήθηκαν εφτά ερευνητικά ταξίδια με έναν στόλο ο οποίος αριθμούσε πάνω από 300 πλοία. Τα εξήντα περίπου από αυτά είχαν μήκος πάνω από 13 μέτρα, ενώ το πλήρωμα ανερχόταν περί τους 27.000 άνδρες. Ο Ζενγκ Χε περιέπλευσε όλον τον Ινδικό Ωκεανό φτάνοντας μέχρι την ανατολική Αφρική, την Αραβία, ακόμη και την Καραϊβική και τη Γροιλανδία διαμέσου του Ατλαντικού σύμφωνα με ορισμένους μελετητές. Εκτός από αγαθά και διπλωματικές συμφωνίες, ο Ζενγκ Χε έφερε πίσω στην πατρίδα του και τα πρώτα εξωτικά ζώα, όπως καμηλοπαρδάλεις, ζέβρες και στρουθοκαμήλους.

Δυστυχώς όμως ο Ζενγκ Χε, ο οποίος θα μπορούσε να είχε κάλλιστα εποικίσει εκείνος πρώτος την Αμερική πριν από τον Κολόμβο-αλλά μετά από τους Βίκινγκς βέβαια!- έπεσε θύμα των δυνάμεων του συντηρητισμού. Ο αυτοκράτορας Χονγκσί, ο οποίος διαδέχτηκε τον Γιονκλ πείστηκε από συμβούλους του και μελετητές του Κομφούκιου ότι το κόστος των ταξιδιών αυτών ήταν πολύ μεγάλο και ότι η Κίνα θα έπρεπε να απομονωθεί από τον υπόλοιπο κόσμο. Έτσι, περί το 1500  αποφασίστηκε ότι η ναυπήγηση ποντοπόρου σκάφους ήταν κακούργημα και διέγραψε το όνομα του φημισμένου ναυάρχου από τα κρατικά αρχεία. Ήταν το τέλος των εξερευνήσεων για την Κίνα.

Παρ' όλα αυτά, η Κίνα της δυναστείας των Μινγκ  έχει να επιδείξει αρκετά στρατιωτικά και εμπορικά κατορθώματα. Εκτός από τις τέσσερις εκστρατείες κατά της Μογγολίας, επί των Μινγκ επετεύχθη και η ενσωμάτωση του Βιετνάμ στην αυτοκρατορία. Εκείνη την περίοδο επίσης, όταν δηλαδή οι Ευρωπαίοι άρχιζαν σιγά σιγά τον αποικισμό του Νέου Κόσμου και την εμπορική επέκταση, άρχισε η Κίνα να προσελκύει το ενδιαφέρον των Πορτογάλων. Το 1514 πορτογαλικός στόλος έφτασε στην Καντόνα και το 1557 η χώρα εγκατέστησε μόνιμη βάση στο Μακάο. Ακολούθησαν βεβαίως οι Ισπανοί, έπειτα οι Ολλανδοί και πολύ αργότερα, κατά τον 19ο αιώνα, οι Άγγλοι. Οι ίδιοι οι Κινέζοι την εποχή της παντοδυναμίας τους επί της δυναστείας των Μινγκ είχαν ιδρύσει εμπορικές αποικίες στην Ιάβα και έλεγχαν μεγάλο μέρος του εμπορίου της ΝΑ Ασίας. Οι δε Ευρωπαίοι πλήρωναν αδρά για να προμηθευτούν τις περίφημες κινέζικες πορσελάνες και το κινέζικο μετάξι.

Οι τελευταίοι Μινγκ όμως έμελλε να ταλαιπωρηθούν από τα ίδια προβλήματα τα οποία είχαν φθείρει και τη δυναστεία των Γιουάν. Κακές σοδειές, λιμοί και πλημμύρες προκάλεσαν τοπικές εξεγέρσεις. Συγχρόνως, οι Μαντσού, λαός από τη Μαντζουρία επωφελούμενος από την ήδη ταραγμένη κατάσταση, πραγματοποίησε επιδρομές στα αυτοκρατορικά εδάφη και ίδρυσε τελικά ένα κράτος στη Μαντζουρία κατά μήκος των κινεζικών γραμμών. Μετά από μία τοπική εξέγερση του Λι Ζιτσενγκ οι ίδιοι οι Μινγκ, όντας εξασθενημένοι, κάλεσαν σε βοήθεια τους Μαντσού για να τον εξουδετερώσουν. Αυτή ήταν και η ευκαιρία που περίμεναν. Εισέβαλαν στην πρωτεύουσα και εκθρόνισαν τον τελευταίο αυτοκράτορα των Μινγκ εγκαθιδρύοντας τη νέα δικής τους δυναστεία των Τσινγκ.

Ο πληθυσμός πάντως επί της δυναστείας των Μινγκ στην Κίνα, από τα 60 εκατομμύρια που αριθμούσε όταν ανέβηκαν στην εξουσία είχε τριπλασιαστεί σχεδόν την εποχή που η δυναστεία έφθινε. Παρά τις καταστροφές των τελευταίων χρόνων της διακυβέρνησής τους, μία νέα εύπορη εμπορική τάξη στις επαρχίες είχε εδραιωθεί. Πολλά από τα στοιχεία που ο Χονγκ Βου είχε θεσπίσει σχετικά με τις μεθόδους διακυβέρνησης μεταφέρθηκαν αυτούσια και στη διάδοχη δυναστεία των Τσινγκ. Και αυτό ακριβώς το γεγονός ήταν που προσέδωσε ενότητα και ευημερία στην Κίνα, κάτι που οι Ευρωπαίοι της εποχής συνέχισαν να θαυμάζουν για πολλούς αιώνες ακόμη πριν αυτοί αποκτήσουν το επάνω χέρι στην τεχνολογία και το εμπόριο τον 19ο αιώνα.

BIΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Menzies Gavin, 1421 Η Κίνα ανακαλύπτει τον κόσμο, εκδ. Ψυχογιός, 2004, Αθήνα

-Κιτσίκης Δημήτρης, Συγκριτική ιστορία Ελλάδος-Κίνας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, εκδ. Ηρόδοτος, 2007, Αθήνα

-Η ιστορία με απλά λόγια, εκδ. Κλειδάριθμος, 2020, Αθήνα

-Jonathan Holslag, Παγκόσμια πολιτική ιστορία, εκδ. Μεταίχμιο, 2019, Αθήνα

Χοσέ Κάρλος Σομόθα, Το σπήλαιο των Ιδεών, εκδ. Πατάκη, επανέκδοση 2020, σελ.419, μετ. Μ. Παναγιωτίδου

Για πολλούς αναγνώστες αυτό θα είναι το πιο αλλόκοτο βιβλίο που έχουν διαβάσει ποτέ. Πράγματι, Το σπήλαιο των Ιδεών του Ισπανού συγγραφέα και ψυχίατρου Χ.Κ. Σομόθα αποτελεί μία αναγνωστική πρόκληση για κάθε ψαγμένο αναγνώστη, λάτρη της φιλοσοφίας, της αρχαίας Ελλάδας, αλλά και των αστυνομικών μυστηρίων.

Το Σπήλαιο των Ιδεών είναι όλα αυτά μαζί: αστυνομικό και ιστορικό μυθιστόρημα, φιλοσοφικό θρίλερ και συγχρόνως ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα με πολλές προεκτάσεις, το οποίο επιδέχεται πολλές ερμηνείες και θεωρήσεις. Σε κανένα άλλο βιβλίο δεν λαμβάνει χώρα αυτό το μοναδικό παιχνίδι μεταξύ συγγραφέα και αναγνώστη. Διότι σε αυτό το βιβλίο ο συγγραφέας πραγματικά παίζει με τον αναγνώστη του.

Στην ουσία έχουμε δύο παράλληλες ιστορίες. Η πρώτη εκτυλίσσεται στην αρχαία Αθήνα την εποχή όπου αυτή είναι στις δόξες της και αφορά έναν μυστηριώδη φόνο ενός λαμπρού μαθητή της Πλατωνικής Ακαδημίας. Τον φόνο αναλαμβάνει να εξιχνιάσει ο Αποκρυπτογράφος Αινιγμάτων Ηρακλής Πόντωρ μαζί με τον πλατωνικό φιλόσοφο και δάσκαλο του δολοφονημένου νέου Διαγόρα. Ο πρώτος είναι οπαδός της τετράγωνης λογικής, ενώ ο δεύτερος λειτουργεί περισσότερο με τη διαίσθηση και το συναίσθημα.

Η ιστορία όμως αυτή του μυστηρίου στην αρχαία Αθήνα, δεν αποτελεί παρά μία μεταφραστική απόπειρα ενός μεταφραστή στη σύγχρονη εποχή. Αυτό μας φέρνει στη δεύτερη παράλληλη ιστορία του σήμερα, εκείνη της μετάφρασης του κειμένου το οποίο περιέχει την πρώτη ιστορία. 

Το κείμενο του βιβλίου του Σομόθα είναι γεμάτο με τις υποσημειώσεις του ήρωα-μεταφραστή, υποσημειώσεις οι οποίες φυσικά αποτελούν τμήμα της κυρίως αφήγησης και είναι γραμμένες από τον ίδιο τον συγγραφέα.- και όχι τον μεταφραστή στα ελληνικά- Αυτές οι υποσημειώσεις, λοιπόν, αποτελούν τη δεύτερη παράλληλη ιστορία, η οποία σχετίζεται με την αρχαία κυρίως επειδή ο μεταφραστής, καθώς δουλεύει τη μετάφραση του κειμένου, διακρίνει σε αυτήν ομοιότητες με τη δική του ζωή. Και εκεί ακριβώς είναι που ο μεταφραστής αρχίζει να τρελαίνεται και να διαπιστώνει πως κάτι δεν πηγαίνει και πολύ καλά... Οι ήρωες της αρχαίας ιστορίας παρακολουθούνται από σκοτεινά, πανίσχυρα και κακόβουλα πρόσωπα. Μήπως παρακολουθείται και ο ίδιος ο μεταφραστής; Αυτό αναρωτιέται και αρχίζει σιγά σιγά να αμφιβάλει για την πνευματική του ακεραιότητα. Υποθέτει ακόμη πως το κείμενο το οποίο μεταφράζει είναι ειδητικό, περιέχει δηλαδή κάποιες κρυμμένες λέξεις κλειδιά οι οποίες επαναλαμβάνονται σε καίρια σημεία στο σώμα του κειμένου.

Οι δύο παράλληλες ιστορίες κορυφώνονται σταδιακά και μαζί τους και η αγωνία του αναγνώστη. Εκτός από άφθονη δράση, το μυθιστόρημα περιέχει αρκετές φιλοσοφικές συζητήσεις γύρω από διάφορες έννοιες και ιδέες, οι οποίες όμως δεν καθυστερούν τη δράση και την εξέλιξη της πλοκής. Συν τοις άλλοις περιέχονται και αρκετές πληροφορίες σχετικά με την αρχαία Ελλάδα, τον Πλάτωνα και την Ακαδημία του, τη ζωή στην αρχαία Αθήνα, τα Ιερά Μυστήρια και τις Διονυσιακές τελετές.

Τελικά ο συγγραφέας καταφέρνει να ξεμπλέξει με τρόπο εξαιρετικά επιδέξιο το κουβάρι που ο ίδιος δημιούργησε στο μυαλό του αναγνώστη του. Δεν χώρα αμφιβολία ότι η γραφή του Σομόθα είναι υψηλού επιπέδου, το ίδιο και η τεχνική της συγγραφής, και ότι το μυθιστόρημα βρίθει καινοτόμων ιδεών σε ό,τι αφορά τόσο τη μυθιστορία όσο και την τεχνική. Μέσα στον εκδοτικό κορεσμό της εποχής μας, ο οποίος πολλές φορές ανακυκλώνει εν μέρει τα ίδια και τα ίδια αναγνώσματα, το Σπήλαιο των Ιδεών αποτελεί μία αξιοπρόσεκτη και ξεχωριστή αναγνωστική επιλογή.