Dr Madeep Rai, Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες, εκδ. Διόπτρα, 2022, σελ.438, μετ.Ε. Τροιζή

 

https://www.dioptra.gr/vivlio/istoria-filosofia-politismoi/101-aksies/

 Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πρωτότυπα αναγνώσματα που κυκλοφόρησαν προσφάτως είναι το βιβλίο της αναγνωρισμένης διεθνώς στο θέμα των αξιών αυθεντίας συγγραφέως Dr Mandeer Rai. Το πόνημά της τιτλοφορείται "Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες" και αποτελεί ένα νοερό ταξίδι στις κουλτούρες 101 χωρών του πλανήτη.

Ο σκοπός για τον οποίο η Mandeep έγραψε το παρόν πόνημα είναι για να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε τον δικό μας κώδικα αξιών μέσα από τη γνωριμία μας με τις αξίες που έχουν πολλοί διαφορετικοί λαοί ανά την υφήλιο. Διαμορφώνοντας τον δικό μας κώδικα προσωπικών αξιών, υποστηρίζει η Rai, θα μπορέσουμε να βρούμε τον δικό μας δρόμο για την επιτυχία και να ανακαλύψουμε το νόημα της ζωής. 

Αυτό γίνεται με έναν ιδιαίτερα πρωτότυπο τρόπο: η Rai προτείνει να διαβάσουμε προσεκτικά το βιβλίο να κυκλώσουμε τις 20 από τις 101 αξίες τις οποίες περιλαμβάνει το βιβλίο και κατόπιν να καταλήξουμε σε πέντε με δέκα από αυτές περίπου που θα θέλαμε να αποτελέσουν από εδώ και στο εξής τον δικό μας οδηγό ζωής. Από την άποψη αυτή, το βιβλίο"Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες"αποτελεί και ένα βιβλίο που εμπίπτει στην κατηγορία των βιβλίων αυτοβελτίωσης. Κι όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό, καθώς περιέχει απίστευτο πλούτο εθνογραφικών, γεωγραφικών, πολιτισμικών όσο και ιστορικών πληροφοριών για πολλά έθνη του πλανήτη. Έτσι ο αναγνώστης όταν φέρει σε πέρας την ανάγνωσή του θα έχει πλουτίσει σε μεγάλο βαθμό τις γνώσεις του για τα υπόλοιπα έθνη.

Αλήθεια, πόσοι από εμάς γνωρίζουν ότι το Εκουαδόρ και η Κόστα Ρίκα είναι από τα πιο ειρηνικά έθνη του πλανήτη, που προστατεύουν, επίσης, πολύ επιτυχημένα το φυσικό περιβάλλον τους; Πόσοι από εμάς δεν θα εκπλαγούν αν πληροφορηθούν ότι χώρες όπως η Κόστα Ρίκα, η Παραγουάη, αλλά και η Νέα Ζηλανδία παράγουν ενέργεια αποκλειστικά σχεδόν από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Και, άραγε, ποιος από εμάς εδώ θα εμπιστευόταν το αυτοκίνητό του σε έναν ξένο, λησμονώντας ότι στο Κατάρ αυτό είναι κάτι ιδιαιτέρως συνηθισμένο;

Στην Ελλάδα μέγιστη αξία είναι η φιλοτιμία, όπως και η τιμή στη γειτονική Αλβανία. Οι Νορβηγοί έχουν παράδοση στη διπλωματία, ενώ οι Ελβετοί, όπως όλοι γνωρίζουν, στην ακρίβεια. Οι Βέλγοι και οι Ουρουγουανοί συγκαταλέγονται ανάμεσα στους πιο σεμνούς ανθρώπους του πλανήτη μας, ενώ οι Βρετανοί, οι Νοτιοκορεάτες και οι Ρώσοι ανάμεσα στους πιο δυναμικούς και αποφασιστικούς. Πρωταθλητές της ευλάβειας αναδεικνύονται οι κάτοικοι του Θιβέτ, του Μπουτάν και της Μιανμάρ, ενώ οι πιο πραγματιστές οι Αμερικανοί.

Όλες τις παραπάνω και πολλές ακόμη πληροφορίες θα αντλήσει ο αναγνώστης από το ευκολοδιάβαστο και άκρως διασκεδαστικό πόνημα της πολυταξιδεμένης Mandeep Rai, η οποία καταθέτει το απόσταγμα των ταξιδιωτικών της εμπειριών, αλλά και του τίτλου των σπουδών της σε αυτό το υπέροχο και τόσο ξεχωριστό πόνημα. Αν ενδιαφέρεστε για τους λαούς που μας περιβάλλουν, αν σε αρέσει η γεωγραφία, οι πρωτότυπες πληροφορίες και αναζητάτε ένα εντελώς διαφορετικό ανάγνωσμα έξω από τα συνηθισμένα, απλά διαβάστε το!

Όλγα Λιάρατζη, Κονσέρτο για μια πριγκίπισσα, εκδ. Πηγή, 2021, σελ.314

 

Ένα ιδιαίτερα ευφάνταστο και πρωτότυπο βιβλίο, βασισμένο όμως σε αληθινά ιστορικά γεγονότα, υπογράφει η Όλγα Λιάρατζη, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής Θεσσαλονίκης και φιλόλογος.

Το "Κονσέρτο για μία πριγκίπισσα" είναι το τέταρτο ιστορικό μυθιστόρημά της και διαδραματίζεται κατά την Βelle Epoque, συγκεκριμένα από το 1908 έως και τα τέλη της δεκαετίας του 1920.

Πρωταγωνιστής είναι ο βιολιστής Μάρκος  Αυγερινός, ένα ταλαντούχο παιδί στο βιολί, μα πληγωμένο, επειδή βίωσε την εγκατάλειψή του ίδιου και της μητέρας του από την πατρική φιγούρα, η οποία έκτοτε αγνοείται. Η αναζήτηση του πατέρα και της αληθινής ταυτότητάς του αποτελεί μία από τις κινητήριες δυνάμεις στην υπόθεση του βιβλίου.

Η γνωριμία του Μάρκου με τη σύζυγο του Πρίγκιπα Γεωργίου, δευτερότοκου γιου του Γεωργίου Α΄και βασιλέα της Ελλάδας, Μαρίας Βοναπάρτη, αποτελεί την έτερη κινητήρια δύναμη της υπόθεσης. Ο Μάρκος θα σπουδάσει μουσική υπό την αιγίδα και τη χρηματοδότηση της πριγκίπισσας. Η Μαρία Βοναπάρτη, όμως, ταλαιπωρείται κι εκείνη από τα δικά της ψυχικά τραύματα και ο ένας θα βρει παρηγοριά στην αγκαλιά του άλλου, στην τρυφερότητα και τις μουσικές βραδιές και συζητήσεις τους. Ένας έρωτας θα γεννηθεί, δυνατός, κυρίως από την πλευρά του Μάρκου, μα απραγματοποίητος, λόγω των κοινωνικών περιστάσεων.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στην Αθήνα, το Παρίσι και τη Βιέννη και παρουσιάζει πολλές εναλλαγές και ανατροπές στην υπόθεσή του, καθώς παρακολουθεί βήμα βήμα τη ζωή των δύο ηρώων του βιβλίου. Παράλληλα η ίδια η Ιστορία αποτυπώνεται με ενάργεια στις σελίδες του βιβλίου: οι βαλκανικοί πόλεμοι, ο εθνικός διχασμός στην Ελλάδα, ο ανταγωνισμός Άγγλων και Γερμανών στα Βαλκάνια με τους μυστικούς πράκτορές τους, ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, τα μουσικά σαλόνια και η ζωή των γαλαζοαίματων, αλλά και των μουσικών της εποχής είναι ορισμένα από τα θέματα που θίγονται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι συζητήσεις της Μαρίας Βοναπάρτη με τον διάσημο ψυχολόγο Ζίγκμουντ Φρόυντ.

'Ένα βιβλίο που ασχολείται με τόσο πολλές διαφορετικές θεματικές δεν θα μπορούσε  να μην είναι ενδιαφέρον και να κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Εν κατακλείδι, επομένως, το "Κονσέρτο για μία Πριγκίπισσα", είναι μία αξιοπρόσεκτη, όσο και πρωτότυπη αναγνωστική επιλογή που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα και αξίζει λίγο από τον χρόνο μας.

Βιετνάμ: Δεν είναι μονάχα ο πόλεμος

 

Ο πόλεμος του Βιετνάμ είναι, κατά κοινή ομολογία, ένα από τα πιο απεχθή πολεμικά γεγονότα που συνέβησαν ποτέ και καταδικάστηκε εντόνως από τους λαούς σε όλη τη υφήλιο. Η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στη χώρα αυτή, στο πλαίσιο της ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσής της με τη ΕΣΣΔ, κράτησε περισσότερα από δέκα χρόνια και είναι φυσικά ευρέως γνωστό ότι ήταν ένας πόλεμος με τεράστιες απώλειες, τόσο μεταξύ των αμάχων, όσο και μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών. Πιο συγκεκριμένα, σκοτώθηκαν περί τους 58.000 Αμερικανούς στρατιώτες και 800.000 στρατιώτες του κομμουνιστικού Βορείου Βιετνάμ. Οι απώλειες μεταξύ των αμάχων είναι αδύνατον να υπολογιστούν με ακρίβεια, αλλά κυμαίνονται μεταξύ του ενός και των τριών εκατομμυρίων.

Τα δεινά όμως των Βιετναμέζων δεν τελείωσαν με τη λήξη του πολέμου το 1975. Έκτοτε το Βιετνάμ τελεί υπό κομμουνιστικό καθεστώς. Η γεωργία κολεκτιβοποιήθηκε, ενώ καταργήθηκε κάθε ιδιωτική ιδιοκτησία. Τουλάχιστον δύο εκατομμύρια Νοτιοβιετναμέζοι έφυγαν στο εξωτερικό, φοβούμενοι διώξεις από το νέο κομμουνιστικό καθεστώς, φίλα διακείμενο προς τη "νικήτρια" του πολέμου ΕΣΣΔ. Σήμερα πλέον έχει επιτραπεί η λειτουργία ελεύθερης αγοράς και μερικών ιδιωτικοποιήσεων, παράλληλα όμως με την ύπαρξη μιας κομμουνιστικής κυβέρνησης.

Πηγή έντασης στη Νοτιοανατολική Ασία μετά τον περίφημο πόλεμο, υπήρξε επίσης το Καθεστώς των Ερυθρών Χμερ στη γειτονική Καμπότζη, ένα από τα λιγότερο γνωστά, αλλά και τα πιο δολοφονικά δικτατορικά καθεστώτα στην Ιστορία. Το κομμουνιστικό αυτό καθεστώς με την υποχρεωτική κολεκτιβοποίηση και την ανελέητη πολιτική του εναντίον των εθνικών μειονοτήτων στα εδάφη του, κατέστη υπεύθυνο για τον θάνατο σχεδόν δυόμισι εκατομμυρίων ανθρώπων.

Επειδή το καθεστώς αυτό απέλασε κατοίκους της Καμπότζης με βιετναμέζικη καταγωγή και εκτελούσε παράλληλα στρατιωτικές επιδρομές στο Βιετνάμ, το Βιετνάμ αποφάσισε να αντεπιτεθεί το 1978, καθαιρώντας το γενοκτονικό καθεστώς του Καμποτζιανού κομμουνιστή Πολ Ποτ. Ο πόλεμος κράτησε μόλις δύο εβδομάδες και τα απομεινάρια της επαίσχυντης δικτατορίας κατέφυγαν στην επίσης γειτονική Ταϊλάνδη. Στην Καμπότζη τοποθετήθηκε ένα καθεστώς φίλα διακείμενο προς τους Βιετναμέζους.

Αν και το Βιετνάμ αναμφίβολα έπραξε ορθά με την εισβολή, αφού απάλλαξε την Καμπότζη από ένα δολοφονικό καθεστώς που έκανε τον πληθυσμό της να υποφέρει τα πάνδεινα, εντούτοις, η σύμμαχος των Ερυθρών Χμερ, Κίνα, αποφάσισε να πάρει τη ρεβάνς από  την ταλαίπωρη χώρα, διότι, φυσικά, δεν τους ήταν αρεστή η βιετναμέζικη "κατοχή" μιας χώρας τόσο κοντά στη δική τους.

Έτσι, η Κίνα, με τη διπλωματική στήριξη των ΗΠΑ, εισέβαλε στο Βιετνάμ το 1979 χάνοντας, όμως, τόσους στρατιώτες σε έναν μήνα, όσους είχαν χάσει οι ΗΠΑ σε ολόκληρο τον πόλεμο. Το Βιετνάμ μπορεί να κέρδισε τον σινο-βιετναμέζικο πόλεμο, όμως υπέστη οικονομικές κυρώσεις από τις ΗΠΑ που άρθηκαν τουλάχιστον μία δεκαετία αργότερα, ενώ η κυβέρνησή του απογοητεύθηκε από την απουσία βοήθειας σε αυτό από την πλευρά της συμμάχου της, ΕΣΣΔ. Η σύγκρουση με την Κίνα κράτησε ως το 1991, ενώ έκτοτε η έντονη  ψυχρότητα μεταξύ των δύο χωρών δεν έχει αποσοβηθεί.

Τα δεινά, όμως, για τον πολύπαθο βιετναμέζικο λαό δεν φαίνεται να έχουν τελειωμό. Ακόμη και σήμερα εξακολουθούν να γεννιούνται παιδιά με γενετικές ανωμαλίες εξαιτίας της μόλυνσης τόσο από τα κατάλοιπα των πολέμων, όσο κυρίως και λόγω της ύπαρξης του Πορτοκαλί Παράγοντα.

Ο τελευταίος είναι η κωδική ονομασία ενός πολύ ισχυρού φυτοφαρμάκου που ψεκάστηκε σε περίπου 4,5 εκατομμύρια στρέμματα γης στη χώρα από τους Αμερικανούς κατά τη διάρκεια του πολέμου με σκοπό την αποψίλωση των δασών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το επιτρεπόμενο όριο για τη χρήση του φαρμάκου ξεπεράστηκε δεκατρείς φορές κατά μέσον όρο- πάνω από 40 εκατομμύρια τόνοι. Αποτέλεσμα είναι σήμερα περισσότεροι από τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι να ζούνε με τις παρενέργειες του φαρμάκου αυτού, υποφέροντας από το μολυσμένο νερό και πολλούς καρκίνους, όπως παιδικές λευχαιμίες και άλλες γενετικές αναπηρίες. Επίσης, από τις νάρκες ξηράς που δεν έχουν ακόμη εξουδετερωθεί από τον πόλεμο, υπολογίζεται ότι 40.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις δεκαετίες που ακολούθησαν τη λήξη του πολέμου.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το Βιετνάμ είναι μία από τις περιοχές του πλανήτη που πλήττεται κατά κόρον από την κλιματική αλλαγή. Οι τυφώνες και οι σφοδρές ανεμοθύελλες εκεί είναι κάτι παραπάνω από συχνές, το ίδιο και οι επακόλουθες συνέπειές τους, δηλαδή πλημμύρες, ξηρασίες και κατολισθήσεις. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει χαρακτηρίσει το Βιετνάμ ως μία από τις πιο επικίνδυνες περιοχές του πλανήτη, με 70% του πληθυσμού του να εκτίθεται συχνότατα σε ακραίες καιρικές συνθήκες.

Οι Βιετναμέζοι επιδεικνύουν μοναδικό σθένος απέναντι σε όλες αυτές τις κακουχίες, είναι όμως αυτονόητο ότι η Δύση και οι ΗΠΑ οφείλουν να βοηθήσουν την τόσο ταλαιπωρημένη αυτή περιοχή του πλανήτη μας, η οποία υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα θύματα της ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Odd Arne Westad, Ο ψυχρός πόλεμος, μια παγκόσμια ιστορία, εκδ. Πατάκη

-Dr Mandeep Rai, Ταξίδι στη γη σε 101 αξίες, εκδ. Διόπτρα

Κορνηλία Τσέβικ-Μπαϊβεριτάν, Τα σπίτια της γιαγιάς μου, εκδ. Τσουκάτος, 2021, σελ.500

 

Ένα οδοιπορικό μνήμης υπό μυθιστορηματική μορφή καταθέτει η Ελληνίδα της ομογένειας Κορνηλία Τσέβικ-Μπαϊβερτιάν με τίτλο "Τα σπίτια της γιαγιάς μου". Η συγγραφέας γεννήθηκε, μεγάλωσε και κατοικεί στην Κωνσταντινούπολη, ανήκει, δηλαδή, στην ελληνική μειονότητα της Πόλης, είναι, επομένως, η πλέον κατάλληλη για να μας μιλήσει για την ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας της.

 Στόχος της αφήγησής της, όμως, με το παρόν πόνημα, δεν είναι τα πολιτικά γεγονότα της ιστορίας του εικοστου αιώνα, ούτε τα στρατιωτικά και τα σποραδιακά πολεμικά επεισόδια μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Ο στόχος της είναι να περιγράψει γλαφυρά στον Έλληνα αναγνώστη την Πόλη στην καθημερινότητά της σε άλλες εποχής, τα σοκάκια, τις ομορφιές και την ιστορία της κατά τον εικοστό αιώνα, μέσα από τα δικά της μάτια και τη δική της προσωπική ιστορία, την οποία και μεταλλάσσει εν είδει μυθιστορήματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται δε στις δεκαετίες του '70 και του '80.

Πιάνει το νήμα της αφήγησης από τα χρόνια των προπαππούδων της, δηλαδή από τις αρχές του περασμένου αιώνα και, με όχημα τα τρία σπίτια που άλλαξε η γιαγιά της, η Μαρίνα, ανατρέχει σχεδόν  έναν αιώνα ιστορίας της Πόλης, αλλά και της ίδιας της οικογένειάς της. Μαζί με τα σπίτια που η γιαγιά της κατά καιρούς άλλαζε, από μονοκατοικία σε διαμέρισμα, άλλαζε και η ίδια η Πόλη φυσιογνωμία, κάτω από τις ραγδαίες κοινωνικές μεταβολές και τις μεγάλες τεχνολογικές εξελίξεις του εικοστού αιώνα.

Ο αναγνώστης θα διαπιστώσει με έκπληξη πόσο όμοια ήταν τελικά η ζωή ανάμεσα στις δύο γείτονες χώρες, αφού οι περιγραφές της συγγραφέως θα θυμίσουν αναντίρρητα στους μεγαλύτερους από εμάς εικόνες από τη δική μας ζωή. Φυσικά, η συγγραφέας δεν παραλείπει να αναφερθεί με πικρία-μέσα από την αφήγηση της γιαγιάς Μαρίνας- και στα γεγονότα του '55 και του '74, γεγονότα που ρήμαξαν τον ελληνισμό της Πόλης, ενώ δίνεται έμφαση, όχι τόσο στην περιγραφή των γεγονότων, όσο στον αντίκτυπο που είχαν τα γεγονότα αυτά στη ζωή των ομογενών.

Η αφήγηση είναι γλαφυρή, με ολοζώντανους και πολλούς διαλόγους που διανθίζουν την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της εγγονής. Η κύρια αφηγήτρια, όμως είναι η ίδια η γιαγιά Μαρίνα. Κάθε ένα από τα σπίτια της γιαγιάς ταυτίζεται με μία συγκεκριμένη φάση στην ιστορία των Ρωμιών της Πόλης και, ιδίως με τα μεταπολεμικά βιώματα από την Πόλη των τελών του εικοστού αιώνα.

Ο αναγνώστης θα πάρει μία πολύ καλή γεύση από σκηνές της καθημερινής ζωής εκεί, από το πως είναι, δηλαδή, να βρίσκεται κανείς την περίοδο του Πάσχα στην Πόλη, από τα παλιά χαμάμ της, τα γραφικά σοκάκια του Πέρα και την αγορά του Τζιχανγκίρι με τα λαχταριστά σιροπιαστά και τα λουκούμια. Κάποια στιγμή η δράση θα μεταφερθεί στην ελληνική Θράκη και η συγγραφέας δεν θα παραλείψει να μεταφερθεί και στο ζήτημα της μετανάστευσης των ομογενών της Πόλης στη Μητέρα Πατρίδα, την Ελλάδα, και στο πως βλέπει η μειονότητα της Πόλης το όλο ζήτημα.

 Τελικά, αυτό που μένει με την ανάγνωση του εν λόγω βιβλίου και καταφέρνει η Τσέβικ-Μπαϊβερτιάν να περάσει στον αναγνώστη, είναι το πόσο πολύ δεμένοι είναι οι Ρωμιοί της Πόλης με τον τόπο τους, τον οποίο θεωρούν πατρίδα τους και γη των προγόνων τους.

Αναμφίβολα, λοιπόν, πρόκειται για ένα βιβλίο μνήμης, το οποίο απευθύνεται σε όλους τους Έλληνες αναγνώστες, είτε έχουν επισκεφθεί την περίφημη Πόλη κατά το παρελθόν, είτε όχι, καθώς και για μία συμβολή στη διατήρηση της μνήμης του ελληνισμού της Πόλης, τόσο πολύτιμη στις μέρες αυτές που η κοινότητά τους συρρικνώνεται διαρκώς.