Μάκης Τσίτας, Τσίχλες ταξιδίου, εκδ. Μεταίχμιο

 

Αντί για τσίχλες ταξιδίου, δεκαεννέα διηγήματα, σύντομα και ευκολοδιάβαστα!

 

            Τον συγγραφέα Μάκη Τσίτα τον έχουμε ξεχωρίσει τόσο για τα πολυάριθμα παιδικά του πονήματα-πολλά εκ των οποίων βραβευμένα-όσο και για τα βιβλία του για ενήλικες, όπως την εξαιρετική νουβέλα του με τίτλο «Πέντε στάσεις» και το επίσης βραβευμένο και πολυμεταφρασμένο «Μάρτυς μου ο Θεός».

            Αυτή τη φορά ο Τσίτας επανέρχεται στον λογοτεχνικό στίβο με δεκαεννέα διηγήματα, σύντομα, ευκολοδιάβαστα και γραμμένα σε διαφορετική κάθε φορά τεχνοτροπία, η οποία κινείται από τον ρεαλισμό και τον μαγικό ρεαλισμό ως τον σουρεαλισμό και τον καθαρό υπερρεαλισμό.

Το κωμικό και το γκοτέτσκο στοιχείο είναι ιδιαίτερα έντονο σε ορισμένα από αυτά τα διηγήματα. Πολλά από αυτά επίσης επιλέγουν να ξαφνιάσουν τον αναγνώστη με το τέλος τους και ενώ αυτός περιμένει να διαβάσει κάτι άλλο, να βρεθεί τελικά προς εκπλήξεως και να διαβάσει κάτι το οποίο δεν περίμενε ως «φινάλε» στην εν λόγω κάθε φορά ιστορία. Ορισμένα διηγήματα έχουν έντονο το δραματικό στοιχείο ή το έντονα θρησκευτικό και μεταφυσικό, ενώ τουλάχιστον ένα περιέχει αυτοβιογραφικές αναφορές του συγγραφέα από τα παιδικά του χρόνια.

Το πρώτο διήγημα με τίτλο «Βάλε τη ζακέτα σου» επικεντρώνεται στη σχέση γονέα-παιδιού. Μπορεί να αισθανόμαστε ότι οι γονείς μας μας καταπιέζουν, όταν, όμως, φύγουν τελικά αυτοί από τη ζωή δεν παύουν ποτέ να μας λείπουν αφόρητα, τόσο οι ίδιοι, όσο και οι επαναλαμβανόμενες και κουραστικές για εμάς καμιά φορά, συμβουλές τους. Το δεύτερο διήγημα με τίτλο «Τρως» περιέχει μια ωμή και στεγνά ρεαλιστική αναφορά στις σημερινές διατροφικές μας συνήθειες, εξιστορημένη, όμως, με τον σουρεαλιστικό τρόπο που θα αφηγούταν για τον εαυτό του ένας πεθαμένος.

Το «Συνέβη στο Κολωνάκι» είναι το αστείο, ευφάνταστο σκηνικό ενός χωρισμού στην Αθήνα, ενώ η «Εκδήλωση» είναι ένα από τα ωραιότερα και πιο έξυπνα από άποψη αφηγηματικής τεχνικής διήγημα, αφού εδώ ο Τσίτας σατιρίζει τα σημερινά ήθη και την υποκρισία κάποιων ψευτοκουλτουριάρηδων αστών, οι οποίοι φαινομενικά δεν χορταίνουν να πηγαίνουν σε εκδηλώσεις, στην πραγματικότητα, όμως, είναι κενότεροι και από φελλούς που επιπλέουν. «Το ράσο» από την άλλη, είναι μία απλή υπερρεαλιστική ιστορία με σύντομο και ανεκδοτολογικό χαρακτήρα.

Η «ιστορία σε δώδεκα πλάνα» είναι άκρως συγκινητική και μας περιγράφει με ευαίσθητο τρόπο τη σχέση γιαγιάς και εγγονού. Το διήγημα «Φύλακες άγγελοι» περιέχει ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών ενός επιζώντα με τη νεκρή μητέρα του, ενώ «Το φυλλαράκι» παίζει έξυπνα με τους όρους φύλλο-φίλος και είναι ένα ακόμα συγκινητικό διήγημα για την απώλεια ενός φίλου.

Το «Αγαπητέ κύριε Μάϊκ Τζόουνς» είναι μια επιστολή που ακροβατεί ανάμεσα στα όρια του σουρεαλισμού και της γυναικείας αφέλειας, ένα απεγνωσμένο γράμμα μιας θαυμάστριας σε έναν διάσημο και συγκαταλέγεται στα πιο πρωτότυπα διηγήματα του βιβλίου. Το «εκτός συστήματος» είναι αυτοσαρκαστικό και πραγματεύεται με χιουμοριστικό τρόπο τα σημερινά προβλήματα των συγγραφέων. Αποτελεί δε μία πολύ επιτυχημένη απόπειρα του συγγραφέα να περιγράψει και να σατιρίσει με έξυπνο τρόπο τα προβλήματα της φάρας του.

Η «Ευλογημένη τεχνητή νοημοσύνη» από την άλλη, είναι επίσης ένα διήγημα με αναφορές στη σύγχρονη ζωή και στον Chat gpt το οποίο έχει μπει πλέον για τα καλά στις ζωές μας και τις έχει επηρεάσει με πολύ έντονο τρόπο. Εδώ, με το στοιχείο της υπερβολής, ο Τσίτας μας προειδοποιεί, εμμέσως, για το κακό που μπορεί να μας κάνει η εξάρτηση μας από το μέσο αυτό. Η «Συνηθισμένη χριστουγεννιάτικη ιστορία στο χρώμα του σάπιου μήλου» θα μας μεταφέρει σε εορταστική ατμόσφαιρα, το «Θα σου πω» είναι ένας οργισμένος μονόλογος, ενώ το «Επιτύμβιο» ένας φόρος τιμής στη μητέρα του συγγραφέα, όπως και το τελευταίο διήγημα του τόμου με τίτλο «Τσίχλες ταξιδίου».

«Η αδικία» είναι η κατάθεση ψυχής μιας οργισμένης μάνας για την υποκρισία των παιδιών της, ενώ το «Στα γήπεδα με τον μπαμπά» είναι αφιερωμένο στη σχέση πατεράδων και υιών και είναι επίσης ένα από τα συγκινητικότερα και τα ωραιότερα του βιβλίου. «Η πρώτης φορά» είναι ένα διήγημα για ένα ιστορικό αδικίας, το οποίο προφανώς αφορά τα παιδικά χρόνια του συγγραφέα, ή τουλάχιστον αναφέρεται ευθέως σε αυτά. Τέλος, «η παράδοση του κούριερ» μας αφηγείται ένα ξεκαρδιστικό περιστατικό με έναν διανομέα δεμάτων.

Εν κατακλείδι, μπορούμε να πούμε ότι η συλλογή αυτή έχει μεν πλούσια θεματικά, το βάρος, όμως, πέφτει στη σχέση με τους γονείς μας και στα βιώματα από τα παιδικά μας χρόνια. Ο Τσίτας φαίνεται να περιέκλεισε σε αυτήν όλη τη νοσταλγία για τους γονείς του και για την παιδική του ηλικία.

Πρωτίστως, επομένως, θα θαυμάσουμε τα εν λόγω διηγήματα του τόμου για την πρωτοτυπία τους και την διαφορετική κάθε φορά αφηγηματική τους τεχνική, αλλά και για την καλλιέπεια του λόγου και την όμορφη έκφραση. Το βιβλίο απευθύνεται σε όλα τα είδη αναγνωστών και, φυσικά, και σε εφήβους, όπως άλλωστε και όλες οι συλλογές διηγημάτων.