Ισμήνη Καπάνταη, Σικελικός Εσπερινός, εκδ. Καστανιώτη, 2013, σελ.298

Τα ιστορικά μυθιστορήματα που έχουν γραφτεί για το Βυζάντιο, ιδιαίτερα από Έλληνες συγγραφείς, είναι λίγα και ακόμη λιγότερα είναι εκείνα τα οποία αξίζει πραγματικά να διαβαστούν. Ο "Σικελικός Εσπερινός" είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα για το Βυζάντιο στο οποίο αξίζει κανείς να αφιερώσει τον χρόνο του.

Η συγγραφέας, γνωστή στον λογοτεχνικό στίβο, μπορεί να μην είναι η ίδια ιστορικός, έχει πραγματοποιήσει όμως μία θαυμάσια και πολύχρονη έρευνα για να συγγράψει το εν λόγω πόνημα, συνδυάζοντας με απόλυτη επιτυχία ιστορία και λογοτεχνία.

Η υπόθεση διαδραματίζεται στην πιο ταραγμένη για το ύστερο Βυζάντιο περίοδο: στα μέσα του 13ου αιώνα, τότε που οι Βυζαντινοί είχαν μόλις καταφέρει να επανακτήσουν την Κωνσταντινούπολη από τα αρπακτικά νύχια των Λατίνων Σταυροφόρων και των Βενετών. Οι τελευταίοι την κατείχαν από την επονείδιστη άλωση του 1204 και μετά μέχρι και το τέλος της Λατινικής Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης το 1261. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι εκείνη ακριβώς την εποχή ξεκίνησε και η διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού, η κατασκευή δηλαδή της νέας εθνικής μας ταυτότητας ως Έλληνες.

Οι Βυζαντινοί, επομένως, μπορεί να ανακατέλαβαν την πρωτεύουσά τους, τίποτε όμως δεν ήταν ίδιο όπως πριν στην παραπαίουσα πλέον αυτοκρατορία. Το Βυζάντιο είχε απολέσει οριστικά την αίγλη του υπό την απομύζηση των οικονομικών του πόρων από τις ιταλικές ναυτικές δημοκρατίες και τον διχασμό του λαού σε Ενωτικούς και Ανθενωτικούς.

Η υπόθεση του βιβλίου όμως δεν εξελίσσεται στην Βασιλεύουσα, αλλά στην ενετοκρατούμενη Κρήτη. Η Δέσποινα είναι μία νόθα κόρη-σπορά των κατακτητών, των Φράγκων-, η οποία, μετά τον θάνατο των γονιών της μεγαλώνει στο αρχοντικό των συγγενών της, του Ιωσήφ και της Αρετής. Διαθέτει από γεννησιμιού της- θες από τύχη, θες επειδή η φύση αρέσκεται να πριμοδοτεί τους αδικημένους- ένα θείο χάρισμα: μία ισχυρή και σπάνια διαισθητική ικανότητα. Όλα αλλάζουν όταν φτάνει στο νησί ο Μάρκος, ένας απεσταλμένος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, τον οποίο η Δέσποινα θα ερωτευτεί και θα ακολουθήσει, μεταμφιεσμένη σε αγόρι, στην μυστική αποστολή του στη Σικελία, εκεί όπου μεταφέρεται εν συνεχεία η υπόθεση, προκειμένου να προετοιμάσει το έδαφος για την εξέγερση.

Το κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι ακριβώς αυτό: η συμβολή του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου στην προετοιμασία του κινήματος του Σικελικού Εσπερινού, όπως ονομάστηκε, δηλαδή στην εξέγερση των κατοίκων της Σικελίας κατά του κατακτητή τους Καρόλου του Ανζού το 1282. Την ώρα που οι καμπάνες του καθεδρικού στο Παλέρμο της Σικελίας καλούσαν τους πιστούς για τον εσπερινό, μία απόπειρα αρπαγής μία Σικελής από έναν Γάλλο στρατιώτη άναψαν τη σπίθα της εξέγερσης, η οποία υπέβοσκε από καιρό. Αποτέλεσμα ήταν η σφαγή χιλιάδων Γάλλων από τον οργισμένο σικελικό λαό, ο οποίος είχε αγανακτήσει με την σκληρή γαλλική κατοχή του νησιού, μέσα σε μία μόλις νύχτα. Έτσι ανατράπηκαν τα επεκτατικά σχέδια του Καρόλου του Ανζού στη βυζαντινή επικράτεια.

Το βιβλίο, μέσα από την πρωτοπρόσωπη διήγηση της ίδιας της Δέσποινας, εστιάζει στις πολιτικές ίντριγκες της εποχής, τις μηχανορραφίες, τους έρωτες και όλο το παρασκήνιο της επίσημης ιστορίας των απλών καθημερινών ανθρώπων της εποχής. Πάνω απ' όλα όμως, στόχος της συγγραφέως είναι η ανάδειξη της ιδιοφυούς προσωπικότητας του αυτοκράτορα Μιχαήλ, του ανθρώπου που, ενώ ανέκτησε τη Βασιλεύουσα, ο λαός του τον μίσησε ως σφετεριστή της εξουσίας- η δυναστεία των Παλαιολόγων δεν ανέβηκε νόμιμα στη εξουσία- και στον οποίο η Εκκλησία αρνήθηκε την ταφή επειδή ήταν υπέρμαχος της Ένωσης των Εκκλησιών. Η Ι.Κ. όμως δεν προβαίνει στην αγιοποίηση του εν λόγω αυτοκράτορα, αλλά στην ψύχραιμη απεικόνιση του πορτρέτου ενός ανθρώπου χαρισματικού που βρέθηκε έρμαιο των ταραγμένων συνθηκών της εποχής του.

Στόχος της δημιουργού είναι επίσης να καταδείξει τις αρνητικές επιπτώσεις που είχε στη βυζαντινή κοινωνία η διαμάχη Ενωτικών και Ανθενωτικών. Η επικράτηση των δεύτερων ήταν αδιαμφισβήτητα υπεύθυνη για το τραγικό τέλος της αυτοκρατορίας το 1453. Οι Ενωτικοί, μαζί τους και ο Μιχαήλ και οι πρωταγωνιστές του βιβλίου, ήταν οι ρεαλιστές και οι προοδευτικοί της εποχής , καθώς και οι μόνοι οι οποίοι συνειδητοποιούσαν ότι ο ελληνισμός έπρεπε αναπόφευκτα να υποβληθεί στη θυσία της υποταγής στο παπικό πρωτείο προκειμένου να σώσει την εθνική του υπόσταση. Όπως έδειξε η ιστορία, το γεγονός ότι δεν επικράτησε η παράταξη αυτή είχε καταλυτικές συνέπειες για την μετέπειτα ιστορία του ελληνισμού.

Η Ι.Κ. μας χαρίζει ένα μυθιστόρημα τεκμηριωμένο ιστορικά, χωρίς να αναλίσκεται σε περιττές ιστορικές λεπτομέρειες. Εκείνο που καταφέρνει πάνω απ' όλα να αποδώσει είναι η ταραγμένη ατμόσφαιρα της εποχής, το προσωπικό δράμα των πρωταγωνιστών και, φυσικά, την απήχηση που είχε ένα κομβικό για την ύστερη βυζαντινή ιστορία γεγονός, ο Σικελικός Εσπερινός.

Jared Diamond, Έθνη σε αναταραχή, εκδ. Διόπτρα, 2020, σελ.455, μετ. Ρ. Γεωργιάδου

https://www.dioptra.gr/vivlio/istoria-filosofia-politismoi/ethni-se-anataraxi/ 

Ο  Jared Diamond, καθηγητής Γεωγραφίας και γνωστός από την πολύ αξιόλογη μελέτη του "Όπλα, μικρόβια και ατσάλι" μας παραδίδει για άλλη μία φορά στη νέα του μελέτη το απόσταγμα της πολύχρονης εμπειρίας του στην ιστορία των κρατών ανά τον κόσμο.

Αυτή τη φορά αντικείμενο της μελέτης του είναι επτά κράτη και πιο συγκεκριμένα, οι κρίσεις που γνώρισαν αυτά στην πρόσφατη ιστορία τους και πως τελικά κατάφεραν να τις ξεπεράσουν. Τα κράτη αυτά είναι η Φινλανδία, η Ιαπωνία, η Χιλή, η Ινδονησία, η Γερμανία, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ.

Ο συγγραφέας εξετάζει κάθε χώρα χωριστά, αφού πρώτα διερευνήσει σε βάθος την ίδια την έννοια της κρίσης και τους τρόπους με τους οποίους αυτή τελικά ξεπερνιέται. Στο τέλος, επιχειρεί προβλέψεις για το μέλλον αυτών των χωρών, αλλά και για το μέλλον όλης της ανθρωπότητας, αφού πρώτα παραθέσει τα προβλήματα που οδηγούν σήμερα όλα τα κράτη σε παγκόσμια κρίση.

Πώς αντιμετώπισε η Φινλανδία την απειλή του Στάλιν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο; Με ποιον τρόπο επέλεξε η Ιαπωνία να σπάσει την απομόνωσή της και να διδαχτεί από τους Ευρωπαίους το 1853 χωρίς να έρθει σε βίαιη ρήξη με τις παραδόσεις της; Τι συνέβη στον εμφύλιο της Ινδονησίας το 1965; Γιατί η Χιλή γνώρισε την πιο στυγνή δικτατορία το 1973; Πώς η Γερμανία κατάφερε να αναδειχτεί ως μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις μέσα από τα συντρίμμια όπου την είχε αφήσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος; Ποια είναι τελικά η νέα εθνική ταυτότητα των Αυστραλών και ποια είναι σήμερα η σχέση της με τη Μεγάλη Βρετανία; Και, τέλος, τι επιφυλάσσει το μέλλον για τις ΗΠΑ;

Αυτό που κάνει το πόνημα εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι οι συγκρίσεις μεταξύ των διαφορετικών χωρών στις οποίες προβαίνει ο συγγραφέας. "Εκείνοι που μελετούν μόνο μία χώρα καταλήγουν να μην κατανοούν καμία χώρα", έτσι μας λέει ο συγγραφέας. Η ρήση αυτή είναι αναμφισβήτητα ορθή για όποιον θέλει να κατανοήσει σε βάθος την ιστορία και τα προβλήματα της δικής του χώρας και να προτείνει βιώσιμες και ρεαλιστικές λύσεις. Ο συγγραφέας προτείνει να διδαχτούμε από τις ορθές επιλογές στις οποίες προέβησαν ορισμένα κράτη και να αποφύγουμε να επαναλάβουμε τα δικά τους λάθη, τόσο σε επίπεδο κράτους, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, μιας και σήμερα ολάκερη η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσεις που είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, της οικονομικής ανισότητας, των επιδημιών που μας απειλούν και της εξάντλησης των φυσικών πόρων.  Όλα αυτά τα προβλήματα θα απαιτήσουν αφενός την απρόσκοπτη συνεργασία μεταξύ των κρατών, αφετέρου δε και την γνώση σχετικά με το πως ξεπεράστηκαν διαφορετικού τύπου κρίσεις στο παρελθόν.

Βιβλίο γεωγραφίας, ιστορίας, γεωπολιτικής, πολιτικής ανάλυσης, έτσι μπορεί να χαρακτηριστεί το πολυδιάστατο αυτό βιβλίο του J.D. το οποίο θα μας γνωστοποιήσει για κάποιες χώρες άγνωστες πτυχές της ιστορίας τους και της στρατηγικής που ακολούθησαν σε περιόδους κρίσεων τα οποία δεν είχαμε ποτέ μέχρι τώρα φανταστεί. Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο μπορεί, αλλά και θα έπρεπε να διαβαστεί από όλους και κυρίως από τους πολιτικούς.

Λ.Π. Χάρτλεϊ, Ο Μεσάζων, εκδ. Καστανιώτη, 2020, σελ. 420, μεταφρ.Τόνια Κοβαλένκο

 

Μία ιστορία με θέμα τη διαφθορά της νεανικής αθωότητας αποτελεί το βιβλίο του Λ. Π. Χάρτλεϊ με τον τίτλο "Ο Μεσάζων".

Ο Λίο είναι ένα δεκατριάχρονο αγόρι, ονειροπόλο, ρομαντικό και ευαίσθητο. Εκείνο το καλοκαίρι του 1900, τότε που φιλοξενήθηκε  στην εξοχική έπαυλη της οικογένειας Μόντσλεϊ στο Μπράνταμ Χολ, ήταν διαφορετικό από κάθε άποψη. 

Επρόκειτο για ένα καλοκαίρι ιδιαίτερα θερμό και ο Λίο δεν είχε ποτέ του βρεθεί ως τότε στους κόλπους της αριστοκρατίας. Πήγε εκεί ως καλεσμένος του συμμαθητή του του Μάρκους, αλλά, άθελά του, μετατράπηκε σε "ταχυδρόμο" των γεμάτων φλόγα μηνυμάτων ενός παράνομου ζευγαριού: της αδελφής του Μάρκους, Μάριαν και ενός κοινωνικά κατώτερού της αγρότη, του Τεντ Μπέρτζες. Η Μάριαν ήταν αναγκασμένη να παντρευτεί τον λόρδο Τρίμινχαμ, έναν άντρα αντάξιο της κοινωνικής της θέσης. Η υπόθεση του βιβλίου περιστρέφεται γύρω από την παράνομη αυτή σχέση και στο πως επέδρασε εκείνη στην ψυχολογία του μικρού Λίο, εξαιτίας της χρησιμοποίησής του ως μεσάζοντα από τους δύο εραστές.

Ο υπερήλικος πλέον Λίο-συγγραφέας-αφηγητής μας διηγείται, σε πρώτο πρόσωπο, τις αναμνήσεις του από εκείνο το καλοκαίρι το οποίο σημάδεψε ανεξίτηλα τα παιδικά του χρόνια. Στον πρόλογο και τον επίλογο μιλάει ο ηλικιωμένος Λίο, ενώ όλο το υπόλοιπο μυθιστόρημα είναι αφιερωμένο στην εξιστόρηση εκείνου του καλοκαιριού.

Το μυθιστόρημα δεν είναι όμως μόνο αυστηρά γεγονοτολογικό. Αντιθέτως, εστιάζει στα συναισθήματα του Λίο, στις σκέψεις  και στα θέλω του. Κυρίως όμως εστιάζει στην αίσθηση που άφησε στην παιδική ψυχή του όλη αυτή η επώδυνη ιστορία και ο τρόπος που η παράνομη σχέση αποκαλύφθηκε ως το τέλος. Όλο αυτό το κρυφό κυνήγι των μηνυμάτων, ήδη πριν από την επώδυνη αποκάλυψη, θα μετατραπεί πολύ γρήγορα σε αδυσώπητη μέγγενη γύρω από την ψυχή του αγοριού, αφού το μυστικό είναι πολύ βαρύ για να το σηκώσει η παιδική ψυχή του, η αθωότητα της οποίας θα χαθεί οριστικά μετά από την βίαιη αποκάλυψη.

Ο συγγραφέας αποστασιοποιείται από τα γεγονότα, κρυμμένος πίσω από την προσωπική εξομολόγηση του Λίο, όμως, όπως ο ίδιος αναφέρει στην εισαγωγή του, δεν εγκρίνει τον παράνομο αυτόν δεσμό και τον τρόπο που οι δύο διψασμένοι για έρωτα εραστές χρησιμοποιούν το αγόρι. Τα αυστηρά βικτωριανά ήθη, αν και η εποχή βαίνει προς το τέλος της, ζουν και βασιλεύουν και ούτε ο συγγραφέας, ούτε ο Λίο και εντέλει κανένας σχεδόν από τους ήρωες, ούτε καν η ίδια η Μάριαν, δεν καταφέρνει να απαλλαγεί από αυτά. Ο μόνος που το καταφέρνει-πληρώνοντας βέβαια ως το τέλος και το ανάλογο τίμημα είναι ο Τεντ Μπέρτζες.

Φαντάζει εντελώς παράταιρο στον αναγνώστη το γεγονός ότι ο Λίο έχει και κάποιες μαγικές ιδιότητες- ή νομίζει ότι τις κατέχει-. Δεν έχει σημασία αν τα μαγικά του αποδεικνύονται πετυχημένα ή όχι, σημασία έχει ότι ο ίδιος πιστεύει στη δύναμή τους- και οι γύρω του όμως κάποιες φορές. Οι δυνάμεις αυτές αποτελούν το έσχατο καταφύγιό του σε έκτακτες περιπτώσεις οι οποίες απαιτούν τη λήψη δραστικών μέτρων. Δεν παίζουν καίριο ρόλο στο βιβλίο αλλά ρόλο συμβολικό σε ένα μυθιστόρημα το οποίο βρίθει συμβολισμών. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μπελαντόνα, το δηλητηριώδες φυτό στον κήπο του σπιτιού που φιλοξένησε το αγόρι.

Παρά το γεγονός ότι η έκταση του μυθιστορήματος είναι μεγάλη και ότι η υπόθεσή του εκτυλίσσεται μέσα σε λίγες μόνο μέρες ενός καλοκαιριού, η αφήγηση δεν πλατειάζει, οι περιγραφές του δεν κουράζουν, κι αυτό αναμφίβολα οφείλεται στο λογοτεχνικό χάρισμα του συγγραφέα. Ο Χάρτλεϊ αφηγείται με γλώσσα μεστή συναισθήματα, καταστάσεις και εικόνες, μην παραλείποντας να χρησιμοποιήσει άφθονους διαλόγους που ζωντανεύουν το κείμενο. Έτσι το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι λογοτεχνικά άρτιο. Αυτό που θα μείνει τελικά στον αναγνώστη δεν θα είναι τίποτε άλλο, από το γεγονός ότι κατάφερε να εισχωρήσει και να κατανοήσει σε βάθος, με την ανάγνωσή του, ολόκληρη τη βικτωριανή Αγγλία.

Μιχάλης Μοδινός, Παραγουάη, εκδ. Καστανιώτη, 2020, σελ.378

 Η ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι στις μέρες μας όλα έχουν πια ειπωθεί στον χώρο της λογοτεχνίας και του θεάτρου δεν μπορεί να ισχύει για το τελευταίο μυθιστόρημα του Μιχάλη Μοδινού, την Παραγουάη. Διότι, πόσα μυθιστορήματα γνωρίζουμε να έχουν γραφτεί γι' αυτό το τόσο ασυνήθιστο και εξωτικό μέρος, για το οποίο οι Έλληνες τόσα λίγα γνωρίζουν;

Η πρωτοτυπία, λοιπόν, αναμφισβήτητα χαρακτηρίζει το τελευταίο πόνημα του Μιχάλη Μοδινού. Ο συγγραφέας είναι γνωστός γεωγράφος και περιβαλλοντολόγος, αλλά και λογοτέχνης. Όσοι τον έχουμε επιλέξει μέχρι τώρα ως αναγνώστες, τον έχουμε συνηθίσει να μας μεταφέρει με τη γραφή του σε μέρη εξωτικά και αλλότρια για την ελληνική κουλτούρα: Σουδάν, Ζανζιβάρη, Άγρια Δύση κ.α. Μάλιστα οι αναγνώστες του τον επιλέγουν συνήθως ακριβώς για αυτούς τους δύο λόγους: την πρωτοτυπία των θεμάτων του και την υπέροχη γραφή του. Αυτή τη φορά το ταξίδι των λέξεων μας μεταφέρει στην Νότια Αμερική και την εξωτική Παραγουάη με το τζάγκουαρ ως σήμα κατατεθέν της να φιγουράρει ναζιάρικα στο εξώφυλλο του βιβλίου αλλά και σε κάποια σημεία του βιβλίου, έχοντας συμβολική σημασία.

Το μυθιστόρημα είναι δομημένο σε τρεις αφηγηματικούς άξονες: ο ένας τοποθετείται στο σήμερα, στην Ελλάδα της κρίσης, όταν ένας γεωπόνος από την Καρδίτσα, ο Γαβριήλ- Γκάμπριελ, επιλέγει να αφήσει το δυστοπικό πλέον για εκείνον ελληνικό περιβάλλον και να μεταναστεύσει στη μακρινή Παραγουάη προκειμένου να αρχίσει μία νέα ζωή. Βέβαια, τελικά ούτε αυτό θα αποδειχτεί τόσο εύκολο να γίνει, εφόσον η αποδέσμευσή του από την ασφυκτική ελληνική πραγματικότητα και τον παρηκμασμένο γάμο του θα απαιτήσει περισσότερο καιρό για να ωριμάσει μέσα του απ' όση υπολόγιζε αρχικά. Στο τέλος όμως, ο ήρωας θα νικήσει όλες τις αναστολές του και τα εμπόδια και θα καταφέρει εκείνο που θα έμοιαζε ακατόρθωτο για πολλούς από εμάς: να κάνει μία εντελώς νέα αρχή στη ζωή του, χωρίς μάλιστα να έχει και τον χρόνο με το μέρος του, αφού έχει αφήσει προ πολλού πίσω του την πρώτη του νιότη. Έτσι αποδεικνύει περίτρανα το ρητό ότι τίποτε δεν είναι αδύνατον στη ζωή, φτάνει να υπάρχει θέληση. Η αφήγηση σε αυτόν εδώ τον άξονα είναι πρωτοπρόσωπη και έχει εξομολογητικό χαρακτήρα. Συχνά ο Γκάμπριελ προσφωνεί τον αναγνώστη και απευθύνεται σε εκείνον προσωπικά, δίνοντας έτσι περαιτέρω αμεσότητα στην αφήγηση.

Ο δεύτερος αφηγηματικός άξονας μας ταξιδεύει πίσω στον 18ο αιώνα, όταν ένας πρόγονος του Γκάμπριελ, ο Χόρχε, είχε επισκεφθεί επίσης την ίδια χώρα, τότε που η αποικιοκρατία  έπνεε σιγά σιγά τα λοίσθια και η σχέση των λευκών αποίκων με τη φύση, τους Ινδιάνους και την εντόπια φυλή των Γκουαρανί γνώριζε ποικίλες διακυμάνσεις.

Ο τρίτος αφηγηματικός άξονας, μικρότερης έκτασης, μεταφέρει στον αναγνώστη κυρίως πληροφορίες για την ίδια την Παραγουάη, οι οποίες λειτουργούν ως παρενθέσεις στην πλοκή. Η αφήγηση εδώ, όπως και στον δεύτερο αφηγηματικό άξονα, είναι τριτοπρόσωπη.

Ο Μ.Μ. πέρα από την προσωπική ιστορία των ηρώων του, μεταφέρει τον αναγνώστη βαθιά στις ζούγκλες και τα τροπικά δάση της Νοτίου Αμερικής, σε τοπία με καταρράκτες, στα μεγάλα αγροκτήματα της εκεί εύφορης γης, τις εστάνσιας, στις κοινότητες των Γκουαρανί, των Ιησουιτών, των Ισπανών και Πορτογάλων κονκισταδόρων και των Μεστίχος (των Ινδιάνων).

Πέρα από τις πληροφορίες για την Παραγουάη, ο συγγραφέας προβαίνει και σε μία σειρά από έξυπνες παρατηρήσεις σχετικά με την Ελλάδα του σήμερα, την Ελλάδα της κρίσης. Συχνά η επιδέξια σάτιρα και η ειρωνεία για τον πολιτικό κόσμο, ιδίως της Αριστεράς, είναι εντέχνως καλυμμένη με το κατάλληλο λογοτεχνικό περίβλημα, η μομφή όμως που ο συγγραφέας απευθύνει στην παρηκμασμένη ελληνική κοινωνία και τον πολιτικό κόσμο είναι εύκολα ανιχνεύσιμη.

Η γραφή του είναι ελεύθερη, αυτοσαρκαστική, φυσική, χωρίς περιορισμούς, καλλωπισμούς και επιτηδεύσεις. Εν πολλοίς, απλά υπέροχη. Χωρίς να μπερδεύει τον αναγνώστη  και να χάνει τη φυσική χρονική ακολουθία, αφήνεται να επιπλεύσει ελεύθερη στους εκάστοτε συνειρμούς που γεννά το μυαλό του συγγραφέα κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. 

Πρόκειται για μία ξεχωριστή αναγνωστική επιλογή η οποία θα μας βάλει σε σκέψεις σχετικά με την κατάσταση που ζει αυτή τη στιγμή η χώρα μας, αλλά και για σχέση (ή την απουσία της) που έχει ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος με τη φύση.