Χρήστος Αρμάντο Γκέζος, Χάθηκε βελόνι, εκδ.Μεταίχμιο, 2021, σελ.311

 

To Χάθηκε βελόνι αποτελεί για πολλούς το καλύτερο μυθιστόρημα που έχει γράψει μέχρι στιγμής ο νεότατος συγγραφέας Χρήστος Αρμάντο Γκέζος από τη Χιμάρα. Πρόκειται για ένα βιβλίο που θίγει το μείζον σήμερα πρόβλημα της μετανάστευσης και, πιο συγκεκριμένα εδώ, τη μεγάλη μετανάστευση Ελλήνων της Βορείας Ηπείρου αλλά και γνήσιων Αλβανών, η οποία έλαβε σημαντικές διαστάσεις στη χώρα μας κατά τις τελευταίες δεκαετίας του περασμένου αιώνα.

Ο, αρκετά παράξενος για πολλούς, τίτλος του πονήματος αποτελεί τον τίτλο από ένα νανούρισμα της Χιμάρας, της γενέτειρας του συγγραφέα. Αναμφίβολα, πρόκειται για έργο που περιέχει και αρκετά προσωπικά βιώματα του ίδιου του συγγραφέα, αφού και αυτός, όπως και ο πρωταγωνιστής του βιβλίου του Αλέξανδρος βρέθηκε στη δύσκολα θέση του μετανάστη από την Αλβανία στην Ελλάδα.

Κατά κάποιον τρόπο το Χάθηκε Βελόνι αποτελεί συνέχεια του μυθιστορήματος του Γκέζο Η λάσπη, μιας και συναντάμε και εδώ τον ίδιο ήρωα, τον Σάντο-Αλέξανδρο, την αφήγηση της ζωής του οποίου στην Ελλάδα επιχειρεί εδώ να συνεχίσει ο συγγραφέας.

Έτερος βασικός χαρακτήρας του μυθιστορήματος, το οποίο δομείται σε τέσσερα μέρη, είναι ο Πέτρος, ένας φίλος του Αλέξανδρου από τα φοιτητικά του χρόνια στην Αθήνα. Η μητέρα του Αλέξανδρου, Τέτα, κρατάει κι αυτή έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στο βιβλίο-όσο και σπαραχτικό-, το ίδιο και ο παππούς του Αλέξανδρου ο Βασίλης.

Το νήμα της αφήγησης ξετυλίγεται αρχικά στην Αλβανία, κατόπιν συνεχίζει στην Ελλάδα για να καταλήξει στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, τις ΗΠΑ εκεί όπου θα καταλήξει ο πρωταγωνιστής Αλέξανδρος προκειμένου να ανακαλύψει τον χαμένο αδελφό του. Εκεί θα επιλέξει να τερματίσει ο συγγραφέας το οδοιπορικό των ηρώων του.

Παράλληλα με την προσωπική ιστορία των πρωταγωνιστών ο Γκέζος διατρέχει ολόκληρη την ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα, αλλά και, μερικώς, εκείνη της Αλβανίας.

Πέρα από το θέμα του, το βιβλίο αποτελεί έναν ιδιότυπο συγκερασμό διαφόρων αφηγηματικών στυλ και τεχνικών. Αυτό που δεν κρύβεται σε καμία από τις σελίδες του είναι το γεγονός πως ο Γκέζος είναι και παραμένει κατά βάθος πιστός οπαδός του ποιητικού λόγου. Καταξιωμένος ποιητής, δύσκολα εγκαταλείπει το ποιητικό του υπόβαθρο, στο συγκεκριμένο βιβλίο όμως επιδίδεται σε μία ιδιότυπη συρραφή πολλών αφηγηματικών ειδών, όπως την ημερολογιακή τριτοπρόσωπη καταγραφή, αλλά και την εξομολογητική πρωτοπρόσωπη, όλων γραμμένων με την χαρακτηριστική ντοπιολαλιά της Χιμάρας. Αυτή είναι εκείνη που δίνει το τόσο ιδιαίτερο χρώμα του βιβλίου και ο Γκέζος τη χειρίζεται με πρωτοφανή άνεση και μαεστρία, όπως, φυσικά, και την πένα του.

Οπωσδήποτε πρόκειται για το πιο λαμπρό επίτευγμα του συγκεκριμένου συγγραφέα και η άρτια τεχνική τόσο της γλώσσας όσο και της δομής του πονήματος, υπόσχεται, αναμφίβολα, μία εξίσου δυνατή συγγραφική συνέχεια.

George Mead, Η μυστική διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού, εκδ. Δαιδάλεως, 2021, σελ.228, μετφ. Μ. Γκούντα

 Ο George Mead ήταν Άγγλος συγγραφέας, φιλόλογος και μελετητής της φιλοσοφίας και των Δυτικών Εσωτερικών Παραδόσεων, όπως του Ερμητισμού, του Νεοπλατωνισμού και του Γνωστικισμού. Η επιρροή που άσκησαν τα γραπτά του στον τομέα της μελέτης του αποκρυφισμού ήταν τεράστια, αλλά στην Ελλάδα το έργο του παραμένει εν πολλοίς άγνωστο.

Το κενό αυτό έρχεται να αναπληρώσει η έξοχη ελληνική μετάφραση της Μαριάννας Γκούντα, ενός από τα βιβλία του με τίτλο Χαλδαϊκοί Χρησμοί, Η μυστική Διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού.

Πρόκειται για ένα πνευματικό κείμενο, προϊόν του ελληνιστικού συγκρητισμού, το οποίο απασχόλησε εκτενώς σημαντικούς εκπροσώπους του Νεοπλατωνισμού. Το αρχικό ποίημα αποδίδεται στον Ιουλιανό τον Θεουργό, έναν συγγραφέα του δεύτερου μεταχριστιανικού αιώνα, από αυτό όμως δεν έχουν σωθεί παρά ελάχιστα αποσπάσματα. Ποιοι ακριβώς, όμως, ήταν τελικά οι Χαλδαίοι, οι περίφημοι αυτοί αστρονόμοι και αποκρυφιστές της αρχαιότητας; Και τι ακριβώς είναι ο Νεοπλατωνισμός; Κυριότεροι νεοπλατωνιστές εκπρόσωποι θεωρούνται οι Πλωτίνος, Πορφύριος,  Ιάμβλιχος, Πρόκλος, Δαμάσκιος, αλλά και ο κάπως μεταγενέστερος βυζαντινός λόγιος Μιχαήλ Ψελλός.

Kaldy ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες τον λαό των Βαβυλωνίων, επομένως οι όροι αυτοί πρέπει να θεωρούνται ταυτόσημοι. Όσο για τον Νεοπλατωνισμό, αυτός δεν είναι παρά η μεταφυσική, ηθική και μυστικιστική φιλοσοφία που αναπτύχθηκε περίπου από το 200-600 μ.Χ. με αφετηρία την σκέψη του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου του Πλάτωνα, κατόπιν όμως εξελίχθηκε και διαφοροποιήθηκε πολύ από αυτήν. Οι Χαλδαϊκοί Χρησμοί, επομένως, περιέχουν την αρχαία εκείνη γνώση των Χαλδαίων και της σοφίας που αναπτύχθηκε στην Ανατολή.

Οι έννοιες που περιέχει και τα θέματα που θίγει το εν λόγω πόνημα ακροβατούν μεταξύ των ρευμάτων του νεοπλατωνισμού, του γνωστικισμού, της μεσαιωνικής αλχημείας, του ορφισμού, αλλά και των διδασκαλιών της Ανατολής, όπως οι ινδικές Βέδες και η Γιόγκα.

Πώς πρέπει να ερμηνεύεται τελικά η Ανάσταση; Άραγε ο Ηνίοχος ή Ιθύνων Νους προσιδιάζει στον αρχαίο Θεό Ήλιο; Ποια ήταν η Αγία Τριάδα των Χαλδαίων; Ποια είναι η διαφορά του Νου και της Ψυχής; Τελικά πόση ομοιότητα-και πόση διαφορά- υπάρχει μεταξύ αυτών των διδασκαλιών και των παραδοσιακών διδασκαλιών του χριστιανισμού; Πώς αποδίδεται στις διδασκαλίες αυτές η έννοια της ειμαρμένης; Από τι υλικά αποτελείται το Σύμπαν;

Ο συγγραφέας παραθέτει τους Χρησμούς, τους ερμηνεύει και τους σχολιάζει ενδελεχώς. Πολλά από τα γραφόμενα πρέπει, το δίχως άλλο, να ερμηνευτούν συμβολικά. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης θα παρατηρήσουμε τη γόνιμη σύζευξη που συνέβη μεταξύ της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και της σοφίας της Ανατολής.

Στο τέλος του βιβλίου παρατίθενται οι Χαλδαϊκοί Χρησμοί από το πρωτότυπο καθώς και παράρτημα με τους υπόλοιπους Χρησμούς τους οποίους ο Mead δεν συμπεριλαμβάνει στο έργο του.

Οπωσδήποτε δεν πρόκειται για εύκολο ανάγνωσμα και εγώ δεν μπορώ να πω πως το κατανόησα πλήρως, αφού οι έννοιες και οι φιλοσοφικές αναλύσεις που περιέχει θα γίνουν ευκολότερα αντιληπτές από όσους ασχολούνται χρόνια με το εν λόγω αντικείμενο. Ωστόσο, η ανάγνωσή του αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της κατανόησης του αποκρυφισμού και του μυστικισμού και προσφέρεται για τα ανήσυχα πνεύματα και για όσους λατρεύουν τη φιλοσοφία. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αν ο αναγνώστης δείξει υπομονή, θα αποζημιωθεί ως το τέλος και θα μπορέσει να διαβάσει ευκολότερα στο μέλλον παρόμοιας θεματολογίας πονήματα. Οπωσδήποτε πάντως, μία δεύτερη ή ακόμη και μία τρίτη, ενδεχομένως, ανάγνωση θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των νοημάτων που περικλείει το βιβλίο.

Χρίστος Γούδης, Brasil Bresileiro, Ένα ταξίδι στη Βραζιλία των ονείρων μας, εκδ. Κάκτος, 2021, σελ.235

 

https://www.kaktos.gr/el/goudis-christos-brasil-brasileiro-978-960-352-038-2.html

Στην μακρινή και εξωτική Βραζιλία μας ταξιδεύει με το νέο του πόνημα ο ποιητής, πανεπιστημιακός και λογοτέχνης Χρίστος Γούδης, το Brasil Brasileiro. O τίτλος αυτός είναι δανεισμένος από ένα ποίημα του Βραζιλιάνου Κάρλος Ντρουμμόντ ντε Αντράδε.

 Όπως μας εξομολογείται ο ίδιος ο συγγραφέας στον πρόλογο του βιβλίου του, η ιδέα για τη σύνθεση του παρόντος τόμου του ήρθε μετά από ένα ταξίδι που πραγματοποίησε το 2009 στη χώρα αυτή, όταν εκπροσώπησε τη χώρα μας ως Πρόεδρος της Εθνικής Αστρονομικής Επιτροπής στην 27η Γενική Συνέλευση της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, η οποία έλαβε χώρα στο Ριο. 

Ο Γούδης εξεπλάγη από τον πλούτο των ελληνικών ονομάτων που συνάντησε εκεί σε ονόματα πόλεων, επαρχιών, ομάδων και προσώπων και από τη θερμή υποδοχή που του επιφύλαξαν οι κάτοικοι όταν μάθαιναν την ελληνική καταγωγή του. Αποφάσισε λοιπόν να ανταποδώσει το ενδιαφέρον των κατοίκων για τη χώρα μας και να μεταφράσει βραζιλιάνικα λογοτεχνικά δοκίμια και ποιήματα, αφού είναι γνώστης της πορτογαλικής, προκειμένου να γνωρίσει καλύτερα και στους Έλληνες την τόσο ιδιαίτερη αυτή χώρα. Το αποτέλεσμα των μεταφραστικών αυτών προσπαθειών περικλείεται στον παρόντα τόμο, ο οποίος, συν τοις άλλοις, περιέχει και πληθώρα φωτογραφικού υλικού, τόσο από τις φωτογραφίες που τράβηξε ο ίδιος ο συγγραφέας κατά την επίσκεψή του εκεί, όσο και από άλλες παλαιότερες που ανακάλυψε μετά από έρευνα.

Η Βραζιλία είναι μία χώρα ιδιαίτερη, τόσο εξαιτίας του μεγέθους και του εξαίρετου φυσικού κάλλους της, όσο και εξαιτίας του φυλετικού πλουραλισμού του πληθυσμού της. Χαρακτηριστική είναι η ποικιλία σε ανθρώπινους τύπους δέρματος, σε θρησκείες, σε πολιτιστικά περιβάλλοντα και φυσικά τοπία που φιλοξενεί στα εδάφη της.

Ο Γούδης ξεκινά με μία ενδελεχή επισκόπηση της ιστορίας της χώρας και των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της στην εισαγωγή του βιβλίου και προχωρά σε μια σύντομη εξέταση των συνηθειών των κατοίκων και των όσων χαρακτηρίζουν τη χώρα, όπως το ποδόσφαιρο, την ντόπια πολεμική και χορευτική τέχνη του καποέιρα και το καρναβάλι, αλλά όχι και τον καφέ, ο οποίος επίσης, κατ' εμέ, αποτελεί σήμα κατατεθέν της χώρας.

Συνεχίζει, έπειτα, με την παράθεση ποιημάτων που υμνούν την ομορφιά της χώρας, όπως και μελοποιημένα ποιήματα του πιο γνωστού Βραζιλιάνου συνθέτη, του Έκτορ Βίλλα Λόμπος, αλλά και με μία πληθώρα δημοσιογραφικών άρθρων ποικίλης θεματολογίας. Αυτά αφορούν το έργο διάσημων Βραζιλιάνων λογοτεχνών, όπως τον Ευκλείδη ντα Κούνια,, τον Ζοσέ ντε Αλενκάρ, τον Αντράδε, τον Ζοσέ ντε Μπαντέιρα και άλλες γνωστές προσωπικότητες της χώρας, οι οποίες όμως είναι συνήθως άγνωστες για τον μέσο Έλληνα αναγνώστη.

Αναφέρεται επίσης ο αρχιτέκτονας Όσκαρ Νιμάγιερ και ο ζωγράφος Κάρολος Όσβαλντ και οι απεικονίσεις του της Παρθένου Μαρίας. Ακολουθούν κάποια άρθρα που διερευνούν την ύπαρξη τεκτονικών στοών στη Βραζιλία, αλλά και την άγνωστη, στους περισσότερους από εμάς, δράση του Ιταλού αρχιτέκτονα της ελευθερίας, του Τζουζέπε Γαριβάλδι, που είχε επισκεφθεί τη χώρα το 1834.

 Στο σύνολό του πρόκειται για ένα ιδιαίτερο πόνημα, το οποίο εκπληρώνει τους δύο βασικούς στόχους που θέτει ο οποιοσδήποτε για την ανάγνωση ενός βιβλίου: την τέρψη και την πληροφόρηση. Μπορεί να μπορέσουμε να πάμε ποτέ στη Βραζιλία κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Ωστόσο, μετά από την ανάγνωση του εν λόγω πονήματος, σίγουρα θα αισθανθούμε μεγαλύτερη εγγύτητα με τη γιγαντιαία αυτή χώρα της Νοτίου Αμερικής.

Εύη Πίνη, Εγώ ο Σίκιννος, στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, εκδ. Κέδρος, 2021, σελ.170

 

https://www.kedros.gr/product/9071/sikinnos-naymaxia-salaminas.html

 

 Ένα πραγματικά εξαιρετικό βιβλίο για παιδιά και εφήβους, και συγχρόνως ένα πολύτιμο εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς σχετικά με τη διδασκαλία της Ιστορίας, μας προσφέρει η αρχαιολόγος Εύη Πίνη με το νέο της πόνημα που τιτλοφορείται Εγώ, ο Σίκιννος, στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.

Πρόκειται για ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο, συναρπαστικό στην υπόθεση, γραμμένο με κάθε σεβασμό στην επιστήμη της Ιστορίας και τις πηγές της. Η Εύη Πίνη βασίζει την αφήγησή της στις αρχαίες πηγές του Ηροδότου, του Θουκυδίδη και του μεταγενέστερου Πλούταρχου και βάζει τον δούλο από τις Σάρδεις της Λυδίας, Σίκιννο, που υπηρετεί τον γνωστό Θεμιστοκλή μετά από την αιχμαλωσία του, να μας αφηγηθεί την εμπειρία του από τη συμμετοχή του στη ναυμαχία της Σαλαμίνας και όχι μόνο. Μαζί με αυτή του την εμπειρία, καταθέτει παράλληλα και τις εντυπώσεις του από τη δημοκρατική Αθήνα και τη γενικότερη σύγκρουση των αρχαίων Ελλήνων με την πανίσχυρη περσική αυτοκρατορία.

Η αφήγηση του Σίκιννου είναι πρωτοπρόσωπη επιτρέποντας έτσι στον αναγνώστη να ταυτιστεί μαζί του και δίνοντας την απαραίτητη ζωντάνια στο πόνημα.

Ο Σίκιννος είναι ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα μετά από την απαγωγή του από πειρατές και την πώλησή του ως δούλο στο σπίτι του Θεμιστοκλή.  Εν τούτοις, οι ικανότητές του από τη μια και η καλοσύνη του κυρίου του από την άλλη, θα καταφέρουν να τον κάνουν να ταυτιστεί, εν τέλει, με τους Έλληνες και να πάρει το μέρος τους στην επικείμενη σύγκρουση.

Στο τέλος του βιβλίου η συγγραφέας διακρίνει την Ιστορία από τη μυθοπλασία και εξηγεί ποιος ακριβώς ήταν ο Σίνκιννος στην πραγματικότητα. Μας παρέχει, ακόμη, πληροφορίες για τους Πέρσες, τον χρησμό του μαντείο των Δελφών σχετικά με τη διάσημη ναυμαχία, τον περίφημο παιάνα της, τον ίδιο τον Θεμιστοκλή ως προσωπικότητα, αλλά και για τα πλοία της αρχαιότητας. Τέλος, παρατίθεται επεξηγηματικό γλωσσάριο των όρων που χρησιμοποιούνται στο βιβλίο για περαιτέρω επίλυση αποριών σχετικά με κάποιους αρχαίους άγνωστους όρους.

Η συγγραφέας λατρεύει το αντικείμενό της, την Αρχαιολογία και την Ιστορία, και η αγάπη αυτή δύσκολα κρύβεται.  Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα θαυμάσιο βιβλίο το οποίο μπορεί να διαβαστεί άνετα τόσο από παιδιά, όσο από εφήβους και ενήλικες, για να μας ταξιδέψει πίσω στον χρόνο και στο πολύ σημαντικό έτος 480π.Χ., τότε που οι Έλληνες κατήγαγαν μία τεράστιας σημασίας νίκη απέναντι στον περσικό στόλο. Το βιβλίο προσφέρεται για χρήση από σχολικές βιβλιοθήκες, ομάδες φιλαναγνωσίας των σχολείων, εκπαιδευτικούς και ιστορικούς.

"Την επόμενη στιγμή ακούστηκε ένα δυνατό σάλπισμα από το κέντρο της ελληνικής παράταξης. Ήταν το παράγγελμα για να αρχίσουν να εφαρμόζουν τον ελιγμό που έλεγε το προηγούμενο βράδυ ο Θεμιστοκλής. Το σχέδιο ήταν απλό. Με το που άρχισαν τα περσικά πλοία να απλώνονται για να εφαρμόσουν τη συνηθισμένη τακτική τους, να περικυκλώσουν δηλαδή τον αντίπαλο στόλο, οι Αθηναίοι στα δεξιά της παράταξης και οι Κορίνθιοι στα αριστερά άρχισαν να κωπηλατούν ανάποδα".