Kati Marton, Η Καγκελάριος, το πορτρέτο μιας ισχυρής γυναίκας, εκδ. Ψυχογιός, 2021, σελ.334

 

https://www.psichogios.gr/el/the-chancellor.html

 

 Η βιογραφία της Γερμανίδας Καγκελάριου Άνγκελας Μέρκελ, γραμμένη από το χέρι της Αμερικανίδας βραβευμένης δημοσιογράφου Kati Marton, αποτελεί, εκτός από βιογραφία, και μία θαυμάσια ευκαιρία για τους αναγνώστες προκειμένου αυτοί να περιδιαβούν στις ατραπούς της σύγχρονης Ιστορίας, εκείνης, δηλαδή, του 21ου αιώνα.

Η Kati Marton έζησε από κοντά τη Μέρκελ προκειμένου να συγγράψει τη βιογραφίας της, αφού η Καγκελάριος θρυλείται σχετικά με την αυστηρή προφύλαξη της ιδιωτικής της ζωής, κάτι που λίγοι πολιτικοί έχουν καταφέρει να πετύχουν σε τόσο μεγάλο βαθμό. 

Η Σιδηρά Κυρία της Ευρώπης κυβέρνησε τη Γερμανία επί δεκαπέντε συναπτά έτη και καθόρισε το πεπρωμένο της χώρας της σε πολλές κρίσιμες στιγμές του 21ου αιώνα. Πρόκειται για μία πολιτικό η οποία φημίζεται για την ταπεινοφροσύνη και τη διακριτικότητά της, κι ας νομίζουμε εμείς πολλές φορές τον αντίθετο. Πολλοί την έχουν κατηγορήσει ότι αποσκοπούσε, μέσω της διακυβέρνησής της, στη δημιουργία μιας πανίσχυρης Γερμανίας στο εσωτερικό τόσο της Ευρώπης ως ηπείρου, όσο και στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, η Kati Marton με τη βιογραφία της διαψεύδει αυτόν τον ισχυρισμό και αποδεικνύει ότι ελάχιστοι πολιτικοί του σήμερα έχουν μεριμνήσει για την Ευρώπη με τόσο συλλογικό πνεύμα όπως το έπραξε η Μέρκελ.

Η Άνγκελα, κόρη λουθηρανού πάστορα, γεννήθηκε το 1954 στο Αμβούργο και  μεγάλωσε στο Τέμπλιν της Ανατολικής Γερμανίας, σε μία ειδυλλιακή, μεν, ύπαιθρο, αλλά υπό το σκληρό, μυστικοπαθές και καταπιεστικό καθεστώς των Σοβιετικών. Οι παρακολουθήσεις από τη Στάζι, η λογοκρισία, η ανελευθερία και η καταπίεση που βίωσε ως παιδί, επέδρασαν καταλυτικά στον σχηματισμό της προσωπικότητάς της και η ίδια δεν ξέχασε ποτέ τι σημαίνει να ζει κανείς σε μία κοινωνία που δεν διέπεται από τις στοιχειώδεις δημοκρατικές αρχές. Γι' αυτό και δεν δίστασε ποτέ να αγωνιστεί ακάματα υπέρ των στοιχειωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Η άνοδός της στην καγκελαρία της Γερμανίας ήταν συνειδητή, μέσω μιας σταθερής, καλά υπολογισμένης πορείας και μιας συγκινητικής προσήλωσης στον στόχο της. Η Μέρκελ, αφού σπούδασε φυσική στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, βίωσε έναν αποτυχημένο γάμο, ο οποίος της άφησε κληρονομιά το επίθετο με το οποίο έγινε διάσημη-το πατρικό της ήταν Κάσνερ- και, κατόπιν, υπό την αιγίδα του Καγκελάριου Χέλμουτ Κολ, μπόρεσε να αναρριχηθεί σταδιακά από μέλος του κόμματος της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης, στη θέση του Υπουργού Περιβάλλοντος και, τελικά, το 2005, στην Καγκελαρία της Γερμανίας.

Η Kati Marton, μέσα από μικρά κεφάλαια, παρακολουθεί όλη την πορεία της ζωής της, από τα παιδικά-σχολικά χρόνια και τις σπουδές της, στον δεύτερο γάμο της με τον Γιόαχιμ Ζάουερ και όλους τους σταθμούς της πολιτικής της σταδιοδρομίας. 

Συχνά, εστιάζει στις διεθνείς σχέσεις της Μέρκελ, στις οποίες αποδείχτηκε ότι θριάμβευσε πολλές φορές η περίφημη διπλωματία της, αλλά και η αναλυτική δομημένη σκέψη που απέκτησε χάρτη στις θετικές σπουδές της. Έτσι εξετάζει λεπτομερώς τη σχέση που είχε η Μέρκελ ως Καγκελάριος με όλους τους γνωστούς πολιτικούς της εποχής της, από τον Χέλμουτ Κολ, μέχρι τον Πούτιν, τον Τζορτζ Μπους, τον Μπαράκ Ομπάμα και τον Ντόναλντ Τραμπ.

Παράλληλα, μας αφηγείται πως βίωσε η ίδια η Καγκελάριος τα σπουδαία πολιτικά γεγονότα της εποχής της, όπως την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και του υπαρκτού σοσιαλισμού το 1989, την οικονομική κρίση που έσπρωξε την Ευρώπη στη λιτότητα, την προσφυγική κρίση του 2015-που συνεχίζεται ως σήμερα-, την άνοδο της τρομοκρατίας, αλλά και των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη, καθώς και την κρίση στην Ουκρανία και την απειλή από την κλιματική αλλαγή και το Brexit.

Η συγγραφέας μας συστήνει την Καγκελάριο ως "τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας" και δημιουργεί μια βιογραφία απλή και εύληπτη για το ευρύ κοινό, η οποία αντιπροσωπεύει σε ικανοποιητικό βαθμό αυτό που πράγματι είναι η Μέρκελ.

Αυτό που θα καταπλήξει τον αναγνώστη είναι, αφενός, η επιμονή της Καγκελάριου στην επίτευξη του στόχου της, ακόμη κι αν γι' αυτό απαιτούνταν, πολλές φορές, πολύωρες διπλωματικές συζητήσεις, η γερή της κράση και η εργασιομανία της, αλλά και η ταπεινότητα και η απλότητα μιας γυναίκας που έχει επιλέξει ως τόπο διαμονής της ένα απλό διαμέρισμα στο Βερολίνο.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι, με την ανάγνωση της εν λόγω  βιογραφίας, θα κατανοήσουμε καλύτερα, εκτός από την προσωπικότητα και τις επιλογές της Γερμανίδας Καγκελάριου, τα σύγχρονα προβλήματα τόσο του κόσμου, όσο και της ίδιας της Ευρώπης.

Τόρμπεν Κούλμαν, Αϊνστάιν, το περιπετειώδες ταξίδι ενός ποντικού μέσα στον χώρο και τον χρόνο, εκδ. Ψυχογιός, 2021, σελ.124

 

https://www.psichogios.gr/el/ainstain-to-peripeteiwdes-taksidi-enos-pontikoy-ston-xwro-kai-ton-xrono.html

Ο Γερμανός συγγραφέας και εικονογράφος Τόρμπεν Κούλμαν είναι ο δημιουργός της πολύ αξιόλογης σειράς με τις περιπέτειες ενός αξιολάτρευτου ποντικού. Το νέο του βιβλίο τιτλοφορείται "Αϊνστάιν, το περιπετειώδες ταξίδι ενός ποντικού μέσα στον χώρο και τον χρόνο" και συνδυάζει με πρωτότυπο τρόπο το παραμύθι με την επιστήμη.

Αναμφίβολα, ο Κούλμαν αξίζει τα εύσημά μας αν σκεφτεί κανείς ότι συγγράφει τα βιβλία του και συγχρόνως τα εικονογραφεί, αξιοποιώντας τις σπουδές του στην εικονογράφηση και τις γραφιστικές τέχνες. 

Το πρώτο βιβλίο της σειράς, το οποίο γνώρισε μεγάλη επιτυχία ήταν το "Λιντμπεργκ- Η περιπετειώδης ιστορία ενός ιπτάμενου ποντικού". Ακολούθησε το "Άρμστρονγκ-Το περιπετειώδες ταξίδι ενός ποντικού στο φεγγάρι" και το "Έντισον- Το μυστήριο του χαμένου ποντικοθησαυρού". Στο καθένα από αυτά, ο Κούλμαν συστήνει μία διάσημη προσωπικότητα της επιστήμης στους μικρούς αναγνώστες του, γραμμένη πάντα σε συνδυασμό με τις περιπέτειες του μικρού συμπαθητικού ποντικού. Μετά από τον διάσημο αεροπόρο που διέσχισε μόνος του τον Ατλαντικό χωρίς στάση το 1927, τον διάσημο αστροναύτη και τον εφευρέτη του ηλεκτρικού λαμπτήρα, ο Κούλμαν επιλέγει να αναδείξει με το παραμύθι το το έργο μίας ακόμη διάσημης ιδιοφυΐας: του Αλβέρτου Αϊνστάιν.

Όλα ξεκινούν από ένα λάθος υπολογισμό ενός μικρού ποντικού, ο οποίος δεν υπολόγισε καλά τις μέρες και έχασε τη Μεγάλη Γιορτή των Τυριών στην Ελβετία... "Πώς όμως συνέβη αυτό;", αναρωτιέται. "Αφού μετρούσα σωστά τον χρόνο...", μονολογεί. Αποφασίζει, λοιπόν, μετά από την προτροπή ενός άλλου ποντικού που πρόλαβε να γευτεί τα νόστιμα τυριά της έκθεσης, να βρει αν θα μπορέσει με κάποιον τρόπο να γυρίσει πίσω τον χρόνο...

Τι συνέβη λοιπόν στη Βέρνη το 1905, όταν ζούσε σε αυτήν ο διάσημος επιστήμονας; Μήπως ο Αϊνστάιν, ο οποίος ασχολήθηκε τόσο πολύ με την έννοια του χρόνου έχει την απάντηση; Θα καταφέρει ο μικρός ποντικός να τον συναντήσει; Κι αν ναι, μήπως θα είναι αυτός τελικά η αιτία για να δημιουργήσει ο διάσημος φυσικός την πιο γνωστή θεωρία του για τον χρόνο, τη Θεωρία της Σχετικότητας;

Οι απαντήσεις δίνονται με έξυπνο τρόπο από τον Κούλμαν μέσα από ένα γοητευτικό παραμύθι και μία ολοζώντανη εικονογράφηση που αιχμαλωτίζει τα παιδικά- και όχι μόνο-μάτια. Αναντίρρητα, πρόκειται για έναν επιτυχημένο συνδυασμό ψυχαγωγίας και μάθησης για τους μικρούς φίλους των βιβλίων. Στα θετικά του βιβλίου πρέπει ακόμη να συγκαταλεγεί και το σύντομο βιογραφικό σημείωμα στο τέλος του βιβλίου για τον επιστήμονα, καθώς και το ένθετο με το επεξηγηματικό αφιέρωμα στα νοητικά πειράματα του μεγάλου επιστήμονα.

Διονύσης Μαρίνος, Μπλε ήλιος, εκδ. Μεταίχμιο, 2021, σελ.261

 

https://www.metaixmio.gr/el/products/%CE%BC%CF%80%CE%BB%CE%B5-%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82

 

 Πότε ο ήλιος γίνεται μπλε; Πότε οι φωτεινές ηλιαχτίδες αποσύρονται από τις ζωές μας και τις βυθίζουν στο πιο βαθύ σκοτάδι; Και κυρίως, πώς και γιατί συμβαίνει αυτό; Καμιά φορά δεν είναι στο χέρι μας να το εμποδίσουμε, συχνά όμως είμαστε και εμείς οι ίδιοι υπεύθυνοι για την απώλεια της χαράς από τις ζωές μας όταν μας απορροφούν οι υποχρεώσεις τόσο ώστε να ξεχνάμε ακόμη και να ζήσουμε... Ή μήπως τελικά απαιτούμε πολλά από την ίδια τη ζωή;

Τη συνειδητοποίηση αυτή βιώνει η Μαριάννα, μια γυναίκα μέσης ηλικίας, μητέρα και νοικοκυρά, η οποία βλέπει τον άντρα της στην εντατική να χαροπαλεύει μετά από ένα βαρύ εγκεφαλικό. Συγχρόνως, ο πιο μικρός ηλιακά Ιάσονας, αυτός που μετέφερε τον άνδρα της στο νοσοκομείο, θα της ξυπνήσει αισθήματα πρωτόγνωρα, αισθήματα που η ίδια η φύση της είχε αποκοιμίσει έπειτα από κάμποσα χρόνια συμβατικού έγγαμου βίου από συνοικέσιο. Ο Ιάσονας, εγκλωβισμένος κι αυτός σε μια σχέση με φθίνουσα πορεία, θα αποδειχτεί πιο δεκτικός σε αυτή την εναλλακτική σχέση, αν φυσικά η Μαριάννα αποφασίσει τελικά να ενδώσει στη νέα πρόκληση που εισβάλει ορμητικά στη ζωή της.

Για την ώρα, αυτό που μένει είναι οι αναμνήσεις, τόσο για τη Μαριάννα, όσο και για τον σύζυγό της τον Γεράσιμο, αναμνήσεις επώδυνες, μα και ευχάριστες, ευκαιρίες που χάθηκαν, λησμονημένα όνειρα και καταπιεσμένες επιθυμίες, όλα αναλωμένα κάτω από τον ανελέητο οδοστρωτήρα της καθημερινότητας και της συνήθειας.

Η Μαριάννα αισθάνεται εγκλωβισμένη στον συμβατικό και χωρίς έρωτα γάμο της, όπως μια μύγα μέσα σε ένα αναποδογυρισμένο ποτήρι. Αποζητά την αγάπη από τη μια, αλλά, από την άλλη, η επικείμενη αίσθηση της απώλειας και του αναπόφευκτου αρκεί για να της υπενθυμίσει πόσο γερά γαντζωμένη είναι και αυτή, όπως και όλοι μας, από τη δύναμη που ασκεί η καθημερινότητα και η συνήθεια στις ζωές μας.

Κι όμως, η αγάπη δεν παύει, τελικά, ποτέ να υπάρχει, ακόμα και μέσα στα πιο ευτελή και καθημερινά μας πράγματα. Η αγάπη υπάρχει μα εμείς την αγνοούμε, πολλές φορές επιδεικτικά και την αφήνουμε να ξεγλιστρήσει ή να βαλτώσει, σαν να μην αντέχουμε τελικά την ύπαρξή της στις ζωές μας ή να μην ξέρουμε πως να τη χειριστούμε. Αφήνουμε τον χρόνο να περνά με υποχρεώσεις, μακριά από τους αγαπημένους μας και χάνουμε εν τέλει την ίδια τη ζωή, αλλά και τη χαρά της ζωής. Και δεν το συνειδητοποιούμε συνήθως προτού να είναι πολύ αργά... Θα βρει η Μαριάννα, άραγε, τη δύναμη για να ξανακάνει κίτρινο τον ήλιο της ζωής της;

Ένα βιβλίο τρυφερό και συγκινητικό για τις ανθρώπινες σχέσεις, που θα μας συνεπάρει με την ομορφιά της τόσο καλοδουλεμένης όσο και αυθόρμητης πολλές φορές γλώσσας του, γεμάτης από συναίσθημα. Οπωσδήποτε, ο "Μπλε Ήλιος" είναι ένα ανάγνωσμα το οποίο προτίθεται να μας βάλει σε σκέψεις σχετικά με  τη δική μας αντιμετώπιση της καθημερινότητας και των σχέσεών μας, ιδιαίτερα τις γυναίκες της μέσης ηλικίας. Ένα βιβλίο για την αγάπη που χάνουμε αλλά και βρίσκουμε πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Emma Stonex, Οι φαροφύλακες, εκδ. Μεταίχμιο, 2021, σελ. 469, μετ. Ι. Ηλιάδη

 

https://www.metaixmio.gr/el/products/%CE%BF%CE%B9-%CF%86%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CF%82

Ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό είναι το μυθιστόρημα της Emma Stonex για τους φάρους και τη ζωή των φαροφυλάκων και των οικογενειών τους. Εμπνευσμένο από μία αληθινή εξαφάνιση τριών φαροφυλάκων το 1900 στις νήσους Εβρίδες της Μεγάλης Βρετανίας, το βιβλίο "Οι φαροφύλακες" διαδραματίζεται στην Κορνουάλη το 1972 και το 1992.

Η Κόρη ή ο Βράχος της Κόρης είναι ένας φάρος στην Κορνουάλη της Μεγάλης Βρετανίας πάνω σε μια βραχονησίδα, απομονωμένος και κυκλωμένος από επικίνδυνα νερά. Θεωρείται ένα από τα δυσκολότερα πόστα για τους φαροφύλακες. Υπηρετούν εκεί εκ περιτροπής τρεις κάθε φορά φαροφύλακες για χρονικό διάστημα δύο μηνών. Πώς γίνεται, όμως, μία μόλις μέρα πριν από την αλλαγή τους και οι τρεις άνδρες να εξαφανιστούν μυστηριωδώς χωρίς να αφήσουν ίχνη και αφήνοντας την πόρτα του πύργου κλειδωμένη από μέσα; Και το πιο παράξενο απ' όλα, τα ρολόγια είναι όλα σταματημένα στην ίδια ακριβώς ώρα. Ποιο μυστήριο κρύβεται πίσω από όλα αυτά; Η εταιρεία Τράιντεντ των φάρων προσπαθεί να κουκουλώσει τα δυσάρεστα γεγονότα, δηλώνει επισήμως ως θανόντες τους αγνοούμενους φαροφύλακες και αποζημιώνει τις οικογένειές τους. Κι όμως, οι γυναίκες δεν μπορούν να λησμονήσουν το παρελθόν τόσο εύκολα...

Είκοσι χρόνια αργότερα ένας διάσημος συγγραφέας παίρνει συνεντεύξεις από τις γυναίκες των αγνοουμένων φαροφυλάκων, προσπαθώντας να εξιχνιάσει το μυστήριο που καλύπτει την εξαφάνισή τους. Κάποιες είναι πρόθυμες να μιλήσουν και έχουν, εν τω μεταξύ, προχωρήσει στη ζωή τους, κάποιες άλλες όχι.

Τελικά αυτό που κρύβεται πίσω από όλη αυτή την ιστορία είναι περισσότερο ανθρώπινο και ρεαλιστικό απ' όσο φαίνεται εξαρχής. Ό,τι αξίζει στο βιβλίο είναι η υπέροχη ατμόσφαιρα που καταφέρνει να δημιουργήσει η Stonex, δηλαδή μια αύρα μυστηρίου, γεμάτη αλμύρα και υγρασία, με φόντο το ομιχλώδες τοπίο και τα απόκρημνα βράχια των ακτών της Κορνουάλης.

Ακόμα, έξυπνο αφηγηματικό τέχνασμα είναι η μη εμφάνιση του συγγραφέα που ερευνά το μυστήριο ως δρώντος προσώπου στις σελίδες του βιβλίου, παρά μονάχα με έμμεσο τρόπο. Η συγγραφέας, κρύβει εντέχνως το πρόσωπό του και τον εμφανίζει να συνομιλεί με τις γυναίκες που παίρνει συνέντευξη, χωρίς όμως να του δώσει τον παραμικρό "θεατρικό" ρόλο ή να του επιτρέψει να μιλήσει. Η παρουσία του διαφαίνεται και εννοείται μονάχα από τα λεγόμενα των γυναικών που απαντούν στις ερωτήσεις του. Αυτό εντείνει τη μυστηριώδη ατμόσφαιρα, όπως και η εναλλαγή των ημερομηνιών 1972, οπότε ο αναγνώστης παρακολουθεί τι ακριβώς συνέβη τότε μεταξύ των τριών ανδρών στον πύργο, και του 1992, οπότε ο συγγραφέας ερευνά και οι μνήμες είναι ακόμη ζωντανές για τις γυναίκες τους. Η συγγραφέας κορυφώνει σταδιακά τα γεγονότα φτάνοντας στην ημέρα της εξαφάνισης και εξηγεί τα πάντα ως το τέλος, χωρίς να αφήσει με άλυτες απορίες τον αναγνώστη.

Στα θετικά του βιβλίου συγκαταλέγεται, επίσης, και το πρωτότυπο θέμα του. Αναμφίβολα, λίγοι από εμάς γνωρίζουν σε ικανοποιητικό βαθμό πράγματα για τους φάρους και τη ζωή των φαροφυλάκων όπως ήταν, παλιά τουλάχιστον, σε αυτούς. Και, οπωσδήποτε, ελάχιστοι από εμάς, θα μπορούσαν ποτέ να αναλογιστούν τις δυσκολίες που συνεπαγόταν ένα τέτοιο επάγγελμα για τις οικογένειες των φαροφυλάκων, οι οποίες ήταν αναγκασμένες να περνούν χωριστά μεγάλο μέρος του έγγαμου βίου τους, με ό,τι συνεπάγεται αυτό.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει ταινία, γραμμένο σε μεστή γλώσσα, η οποία διατηρεί την ομορφιά της κατά τη μετάφραση. Οι διάλογοι, ιδίως μεταξύ των φαροφυλάκων, είναι αυθόρμητοι, ολοζώντανοι και γραμμένοι στην απλή καθημερινή γλώσσα των ανθρώπων του λαού, αν και τα λόγια τους καμιά φορά είναι αινιγματικά και αμφίσημα. 

Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα βιβλίο που εστιάζει στο τι σήμαινε πραγματικά να είναι κάποιος φαροφύλακας, τόσο για τον ίδιο, όσο και για τη σύζυγο και τα παιδιά του. Η ιδιοσυγκρασία των φαροφυλάκων και των συμβίων τους, τα συναισθήματά τους και οι σκέψεις τους καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο στις σελίδες του βιβλίου δικαιώνοντας τον τίτλο του βιβλίου, ο οποίος εστιάζει ακριβώς πάνω σε αυτούς τους μοναχικούς άνδρες, οι οποίοι ήρθαν πολλές φορές αντιμέτωποι κατά τη διάρκεια της ζωής τους με την αγριάδα και το μένος των ωκεανών ανά την υφήλιο.