Λένα Διβάνη, Ονειρεύτηκα τη Διδώ, εκδ. Πατάκη, 2022, σελ. 372

 

https://www.patakis.gr/product/656977/vivlia-viografies--ntokoumenta-viografies-autoviografies/Oneireuthka-th-Dido/

Μία πρωτότυπη και άκρως ενδιαφέρουσα βιογραφία της λογοτέχνιδας  Διδώς Σωτηρίου υπογράφει η Λένα Διβάνη υπό τον εξίσου ευφάνταστο τίτλο "Ονειρεύτηκα τη Διδώ".

Πρόκειται, το δίχως άλλο, για μία βιογραφία έξω από τα συνηθισμένα. Η συγγραφέας εξηγεί για ποιον λόγο καταπιάστηκε με τη συγγραφή της συγκεκριμένης βιογραφίας και αυτό κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Η Διβάνη διατηρούσε πάντα μία ιδιαίτερη σχέση, απ' ότι φαίνεται, με τη Διδώ Σωτηρίου και ένα όνειρο υπήρξε η αφορμή προκειμένου να γράψει κάτι που πάντα ήθελε: τη βιογραφία της Διδώς υπό μορφή μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας συνέντευξης σε διαλογική μορφή.

Η συγγραφέας δεν βάζει τη Διδώ να αφηγείται μόνη της τον πολυτάραχο βίο της σε πρώτο πρόσωπο, αλλά, πέρα από τις συνήθεις βιογραφίες, να συζητά και να συνομιλεί μαζί της, με την ίδια, δηλαδή, τη συγγραφέα, ανταλλάσσοντας απόψεις για τα πάντα και κρίνοντας τα γεγονότα της ζωής της. Αυτό αποτελεί από μόνο του μία πού πρωτότυπη αφηγηματικά τεχνική και έναν πολύ καλό λόγο για να διαβάσει κάποιος το βιβλίο. Οι άλλοι λόγοι γι' αυτό είναι το μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει η ζωή μιας τόσο μεγάλης προσωπικότητας όσο η Διδώ Σωτηρίου, αλλά και η ρέουσα πένα της Διβάνη.

Η Διδώ μας εξηγεί αρχικά, για ποιον λόγο δεν έγραψε ποτέ η ίδια την αυτοβιογραφία της. Κατόπιν, πιάνει το νήμα για την αφήγηση της ζωής της από τα παιδικά της χρόνια στο Αϊβαλί και τη μετακόμισή της στην πιο κοσμοπολίτικη Σμύρνη, λίγα μόλις χρόνια πριν από την Καταστροφή. Η Διβάνη, συχνά υπό την ιδιότητα του ιστορικού, κάνει τον "Δικηγόρο του Διαβόλου" με τις ερωτήσεις που θέτει στη Διδώ και την ωθεί να ξεγυμνώσει τον εαυτό της στους αναγνώστες της. Η υιοθεσία της από τη θεία της, η υποτιθέμενη ασχήμια της, η αριστερίζουσα ιδεολογία της, η ένταξή της στο ΚΚΕ, η σχέση της με τη Λογοτεχνία και τη γραφή και ο αντιφατικός και εκρηκτικός πολλές φορές χαρακτήρας της, όλα παρουσιάζονται εδώ υπό το διεισδυτικό βλέμμα της ίδιας και με την παρότρυνση της Διβάνη να μαρτυρήσει την πάσα αλήθεια για τα αμφιλεγόμενα γεγονότα του βίου της.

Μαζί με τον βίο της Διδώς, ο αναγνώστης θα περιηγηθεί σε όλα τα σημαντικά γεγονότα του εικοστού αιώνα: τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, την Κατοχή και την Αντίσταση, τη δίκη και την εκτέλεση του Μπελογιάννη, τις διώξεις των αριστερών μεταπολεμικά και τη Χούντα των Συνταγματαρχών.

Πλάι στη Διδώ, τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στη ζωή της είναι η αριστερή αγωνίστρια αδελφή της Έλλη Παππά, ο τσιγκούνης καπιταλιστής θείος, ο αγαπημένος και ανεκτικός της σύζυγος Πλάτωνας, αλλά και μεγάλες προσωπικότητες της εποχής, αριστεροί διανοούμενοι, καλλιτέχνες και άνθρωποι των γραμμάτων θα παρελάσουν και αυτοί από τις σελίδες του βιβλίου.

Εν κατακλείδι, το "Ονειρεύτηκα τη Διδώ" είναι η πιο παιχνιδιάρικη βιογραφία που έχουμε διαβάσει ποτέ!

Πασχάλης Κατσίκας, Το κοιμώμενο τσίρκο, Αθήνα, 2021, σελ.62

 Μετά από τα "Ρετάλια" και τα "Τεταρτημόρια", η τρίτη ποιητική συλλογή του Πασχάλη Κατσίκα έχει τον τίτλο "Το κοιμώμενο τσίρκο"| και αποτελεί μία κραυγή αγωνίας, αλλά και επιτίμησης για τον λήθαργο στον οποίο βυθίζουν τον κόσμο σήμερα το ΜΜΕ.

Ο Κατσίκας βλέπει τα πάντα με διάθεση επικριτική και στηλιτεύει εντέχνως τα κακώς κείμενα μέσα από καλοδουλεμένες ποιητικές αλληγορίες. Καταλήγει στο αξίωμα ότι ένας λαός κυβερνιέται τελικά από τους ηγέτες που του αξίζουν. Θρηνεί για την απουσία ένδοξων ηγετών τη σήμερον ημέρα στο ποίημά του με τίτλο "Χάθηκαν οι γίγαντες".   Και όσο για την τάση  της φαγωμάρας μας, που μας χαρακτηρίζει ως φυλή από αρχαιοτάτων χρόνων, τη θεωρεί δεδομένη ακόμη και σήμερα και εκφράζει την ελπίδα της, έστω και καθυστερημένης συμφιλίωσης στο ποίημα "Μέλι και γάλα".

Δεν διστάζει να εκφέρει κρίσεις και για το σινάφι του:

"Όταν πια πάρουν τη μεγάλη απόφαση 

να αφεθούν στην αγκαλιά του γαλάζιου

 τραγουδώντας από τον βυθό του παρελθόντος γητεύουν για πάντα

 όσους περιπλανιούνται ακόμα στη γη".

Οι επιρροές και οι εμπνεύσεις του αντλούνται, στη συγκεκριμένη συλλογή, από τα πεδία της Επιστήμης, ιδιαίτερα της Βιολογίας, της Λογοτεχνίας, της Μυθολογίας, αλλά και της Ιστορίας και της σύγχρονης καθημερινότητας. Ούτε το σημερινό σύστημα υγείας δεν θα μείνει στο απυρόβλητο από την κριτική διάθεση του ποιητή που μας καλεί, πάνω απ' όλα, να σκεφτόμαστε, να μην δεχόμαστε άκριτα όσα μας σερβίρουν και να μην αφήσουμε την ευκαιρία της ζωής να πάει χαμένη.

Για πολλούς-στους οποίους συγκαταλέγομαι και εγώ-το κορυφαίο και πιο συγκλονιστικό ποίημα της συλλογής θα είναι το δίχως άλλο"Οι Θερμοπύλες του Μπίργκεναου", ένας φόρος τιμής στους Ελληνοεβραίους που σκοτώθηκαν στο γερμανικό κολαστήριο του Άουσβιτς.

Αίσθημα νοσταλγίας και απαισιοδοξίας, καταδίκη της συνήθειας, των στείρων κοινωνικών κανόνων και των ευπρεπισμών, της πολλής δουλειάς που δεν μας αφήνει χρόνο για την ίδια τη ζωή, αλλά και τάση ενδοσκόπησης, κριτικής και αυτοκριτικής, όλα αυτά χαρακτηρίζουν το "Κοιμώμενο τσίρκο". 

"Ένα μπουλούκι ο κόσμος 

απέραντο 

τσίρκο ο πλανήτης 

δίχως χορογραφία

 από τη γέννηση στον θάνατο".

Όλα αυτά με μια γλώσσα μεστή, καλοδουλεμένη και ρυθμική και με την διεισδυτική ματιά στα σύγχρονα προβλήματα που μονάχα ένας ποιητής μπορεί να έχει. Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί, ότι ένα εξαιρετικά χρήσιμο επεξηγηματικό αλφαβητάριο όρων υπάρχει στο τέλος της συλλογής για όσους χρειαστούν διευκρινήσεις για ορισμένους από τους όρους που συαντώνται στα ποιήματα.

Veronique Ovalde, Κανένας δεν φοβάται εκείνους που χαμογελούν, εκδ. Gema, 2021, σελ.457

 

Ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο με χαρακτηριστικά πλοκής, ατμόσφαιρα, εξώφυλλο και τίτλο που παραπέμπουν σε θρίλερ, είναι το "Κανένας δεν φοβάται εκείνους που χαμογελούν" της Γαλλίδας μυθιστοριογράφου Βερονίκ Οβαλντέ. 

Τα φαινόμενα όμως απατούν, για άλλα μία φορά, καθώς το βιβλίο αυτό, μολονότι διατηρεί κάποια χαρακτηριστικά ενός βιβλίου τύπου θρίλερ, αποδεικνύεται, εν τέλει, ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα αγωνίας και μυστηρίου με περίτεχνη πλοκή και έξυπνες αφηγηματικές τεχνικές.

Η αυλαία του βιβλίου ανοίγει με την εικόνα μιας βιαστικής, όσο και μυστηριώδους φυγής. Η Γκλόρια, μία μητέρα χωρίς σύζυγο, παίρνει άρον άρον τις κόρες της, Στέλα και Λου, από το σχολείο τους, στον μεσογειακό γαλλικό Νότο και τις φυγαδεύει στο μακρινό δάσος του Κάιζερχαϊμ της Αλσατίας, σε ένα εξοχικό όπου περνούσε τα παιδικά της χρόνια. Γιατί άραγε; Από τι προσπαθεί να ξεφύγει η τρομαγμένη γυναίκα;

Η συγγραφέας αποφεύγει εντέχνως να μας εξηγήσει το γιατί. Απεναντίας, αντί γι' αυτό, αρχίζει μία αναδρομή στο παρελθόν της Γκλόρια προκειμένου να φτάσει σταδιακά στον λόγο της φυγής. Δεν υπάρχει όμως καμία βιασύνη από μέρους της γι' αυτό. Έτσι υπάρχει χρόνος για να κορυφωθεί η αγωνία του αναγνώστη και να εκτιναχθεί στο ζενίθ η περιέργειά του.

Η αναδρομή αρχίζει από τα παιδικά χρόνια της Γκλόρια, από την περίπλοκη σχέση με το πατέρα της, ο οποίος δεν συνήλθε ποτέ από το τραύμα που του δημιουργήθηκε όταν η γυναίκα του- και μητέρα της Γκλόρια-αποφάσισε να εγκαταλείψει σύζυγο και κόρη και να εξαφανιστεί από προσώπου γης κυριολεκτικά εν μία νυκτί.

Έκτοτε ο πατέρας της δουλεύει μόνος του στο μπαρ η Αντίσταση που είχαν δημιουργήσει με τη γυναίκα του, έως ότου αυτός αφήσει την τελευταία του πνοή και αφήσει την κόρη του στην κηδεμονία ενός φίλου.

Ακολουθεί η γνωριμία της νεαρής Γκλόρια με τον Σαμουέλ, τον μελλοντικό πατέρα των κοριτσιών. Το κλειδί του μυστηρίου όμως, ή μάλλον της μυστηρώδους φυγής που λαμβάνει χρόνια αρκετά χρόνια μετά, φαίνεται πως το κρατάει ένας δικηγόρος ονόματι Πιέτρο Σαντινί.

Η Οβαλντέ ακολουθεί μία γραμμική μεν αφήγηση, δημιουργώντας όμως συγχρόνως, ένα ατέρμονο παιχνίδι μεταξύ παρελθόντος και παρόντος στις σελίδες του βιβλίου της. Η αφήγηση μεταπηδά, δηλαδή, διαρκώς από το παρελθόν της Γκλόρια στο παρόν της στο Κάιζερχαϊμ με τις κόρες της, έως ότου οι δύο αφηγήσεις τελικά ενωθούν και το μυστήριο λυθεί, λίγες μονάχα σελίδες πριν από το δραματικό φινάλε.

Η Οβαλντέ δεν αφήνει αναπάντητα ερωτήματα, αλλά δημιουργεί μία μοναδική ατμόσφαιρα μυστηρίου που υποβάλει τον αναγνώστη. Αυτός έχει μονίμως την αίσθηση ότι κάτι υπερφυσικό ελλοχεύει μέσα στις σελίδες του βιβλίου και στο πυκνό δάσος του Κάιζερχαϊμ, χωρίς όμως, τελικά, να περιλαμβάνει η λύση του μυστηρίου οποιοδήποτε υπερφυσικό ή παράλογο γεγονός. Σε αυτό ακριβώς το γεγονός έγκειται και η πρωτοτυπία και η γοητεία του βιβλίου.

Η λύση και η εξήγηση θα είναι για άλλη μία φορά ο ίδιος ο άνθρωπος, ο αλλοπρόσαλλος, πολλές φορές, ψυχισμός του, και όσα είναι ικανός τελικά να κάνει. Διότι, όλα τα πράγματα, εν τέλει, διαθέτουν μία ευλογοφανή εξήγηση και υπόκεινται σε ένα σχέδιο. Αυτό ακριβώς το συμπαντικό σχέδιο καλείται να αποκωδικοποιήσει ο άνθρωπος κι "...αν δεν γίνει έτσι, αν το συμπαντικό σχέδιο μείνει ακατονόητο, ε λοιπόν, θα μείνουμε απαλά και ακροβατώντας σκυμμένοι πάνω από την αναπαραγωγή των λεπτομερειών, γιατί, από τη στιγμή που έχουμε επιλέξει τη σιωπή, βλέπουμε καλύτερα- αυτό είναι σίγουρο- και σταματάμε να αποδίδουμε στα πράγματα μεγαλύτερη έκταση και βαρύτητα από εκείνη που βαθιά μέσα τους κρύβουν".

Monica Gutierrez, Το βιβλιοπωλείο των μικρών θαυμάτων, εκδ. Μεταίχμιο, 2021, μετ. Κ. Ταβουλάρη, σελ.284

 https://www.metaixmio.gr/el/products/%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%80%CF%89%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CF%89%CE%BD-%CE%B8%CE%B1%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CF%89%CE%BD

 Είναι άραγε δυνατόν ένα μικρό βιβλιοπωλείο να σου αλλάξει τη ζωή; Γίνεται να βρει κάποιος το νόημα της ζωής μέσα από τη Λογοτεχνία; Αυτό υποστηρίζει η Ισπανίδα συγγραφέας Monica Gutierrez στο βιβλίο της "Το βιβλιοπωλείο των μικρών θαυμάτων".

Το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν το εκδοτικό φαινόμενο στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της καραντίνας κι αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς πρόκειται για ένα από τα πιο αισιόδοξα και feelgood μυθιστορήματα που έχουν εκδοθεί τελευταία. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν μυθιστορήματα όπως "Το μικρό παριζιάνικο βιβλιοπωλείο", "Η γυναίκα της βιβλιοθήκης" και το "Το πράσινο σημειωματάριο", μυθιστορήματα που δίνουν βάση στις ανθρώπινες σχέσεις και στη σχέση του ανθρώπου με την ανάγνωση και τα βιβλία.

Μια νεαρή αρχαιολόγος από τη Βαρκελώνη, η Άγκνες, βρίσκεται στο Λονδίνο και ψάχνει δουλειά στον τομέα της. Σχεδόν από καθαρή τύχη θα βρεθεί να δουλεύει στο βιβλιοπωλείο του ιδιόρρυθμου κυρίου Λίβινγκστον (απογόνου του διάσημου εξερευνητή), ένα γεγονός το οποίο θα αλλάξει μια για πάντα τη ζωή της, αφού το Moonlight Books δεν είναι ένα οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο. Σήμα κατατεθέν του είναι οι αλλόκοτοι πελάτες. Έως ότου θα συμβεί το απρόβλεπτο: ένα από τα πλέον πολύτιμα βιβλία του καταστήματος, το προσωπικό ημερολόγιο του εξερευνητή Λίβινγκστον θα εξαφανιστεί μυστηριωδώς κάνοντας κυριολεκτικά άνω κάτω τη ζωή ολονών.

Ό,τι αξίζει στο βιβλίο είναι περισσότερο η λογοτεχνική ατμόσφαιρα που κατορθώνει να δημιουργήσει η συγγραφέας, πολλές φορές παραθέτοντας ολόκληρα αποσπάσματα από κλασικά λογοτεχνικά βιβλία στη θέση των διαλόγων, και η απεικόνιση των πολύ διαφορετικών μεταξύ τους ανθρώπινων χαρακτήρας. Ο έρωτας δίνει βέβαια το παρόν, χωρίς να παίρνει πότε όμως την σκυτάλη του πρωταγωνιστή από τα ίδια τα βιβλία.Ιδίως ο μικρός πρωταγωνιστής Όλιβερ Τουίστ,-φυσικά το όνομα δεν είναι τυχαίο- το χαρισματικό παιδί που λατρεύει την αστρονομία και συχνάζει στο βιβλιοπωλείο, είναι σκέτη απόλαυση για τους αναγνώστες, το ίδιο και ο όμορφος επιθεωρητής Τζον Λόκγουντ, η εκδότρια ερωμένη του βιβλιοπώλη και η Τζασμίν, η συγκάτοικος της Άγκνες.

Η άλλη παράμετρος που δημιουργεί την κατάλληλη λογοτεχνική ατμόσφαιρα στο βιβλίο, είναι η περιγραφή του ίδιου του βιβλιοπωλείου, ένα μέρος με ρετρό διακόσμηση, έναν ρομαντικό φεγγίτη και μία μεγάλη ξύλινη σκάλα, με δυο λόγια ένα μέρος ζεστό, άκρως κατάλληλο για λογοτεχνικές συζητήσεις και αναζητήσεις.

Ένα αισιόδοξο, τρυφερό και ευχάριστο ανάγνωσμα είναι, εν κατακλείδι, "Το βιβλιοπωλείο των μικρών θαυμάτων", ένα μέρος όπου όλα τα όνειρα γίνονται αληθινά φτάνει μόνο να το πιστεύουμε και να απολαμβάνουμε τη διαδρομή.