Kristin Hannah, Ένα αστέρι τη νύχτα, εκδ. Κλειδάριθμος

 

Δεν είναι εύκολο να παρουσιάσει κανείς το «Ένα αστέρι τη νύχτα», την πολυαναμενόμενη συνέχεια του βιβλίου «Πυγολαμπίδες», το οποίο έγινε και πολύ επιτυχημένη σειρά στο Netflix, έργο μίας από της πιο επιτυχημένες Αμερικανίδες συγγραφείς σήμερα. Όποιος όμως έχει διαβάσει έστω και ένα βιβλίο από την πένα της συγκεκριμένης συγγραφέως θα καταλάβει αμέσως τι εννοώ με αυτό: δεν ξέρει συνήθως κανείς από πού να αρχίσει προκειμένου να κάνει λόγο για ένα βιβλίο που οι περισσότεροι αναγνώστες θα θυμούνται για πάντα.

 

Τα βιβλία της Kristin Hannah χαρακτηρίζονται από μεγάλες ανατροπές και εκπλήξεις στην υπόθεση, από τη σφιχτή και καλοδουλεμένη δομή τους, από τους ευφάνταστους και γλαφυρότατους διαλόγους τους, αλλά και από τα βαθιά ανθρώπινα προβλήματα και τους σύγχρονους προβληματισμούς που θίγουν στις σελίδες τους.

 

Οι «Πυγολοαμπίδες» είναι από τις πιο όμορφες και συγκινητικές ιστορίες φιλίας που έχουν γραφτεί ποτέ. Είναι η ιστορία της Τάλι και της Κέιτ, η ιστορία μίας φιλίας που όλοι μας θα θέλαμε να έχουμε γνωρίσει κάποτε στη ζωή μας. Η Τάλι και η Κέιτ είναι οι καλύτερες φίλες από τότε που γνωρίζονται, στα δεκατέσσερά τους, δηλαδή, χρόνια. Από τότε παραμένουν αχώριστες, σπουδάζουν και μεγαλώνουν μαζί  και δεν χωρίζουν ούτε όταν η μία, η Κέιτ αποφασίζει να αφιερωθεί στην οικογένειά της και τη μητρότητα, ενώ η άλλη, η Τάλι, στην καριέρα της ως κορυφαία δημοσιογράφος. Το μόνο που θα καταφέρει να τις χωρίσει θα είναι η επάρατη νόσος και ο Χάροντας που θα πάρει μαζί του στον Άδη τη Κέιτ.

 

 Το «Ένα αστέρι τη νύχτα» είναι η ιστορία των προσώπων που μένουν πίσω μετά από τον θάνατο της Κέιτ και ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίστηκαν την απώλεια τα παιδιά και ο σύζυγός της, δηλαδή ο Τζόνι, η έφηβη Μάρα και οι δίδυμοι Λούκας και Γουίλς, οι γονείς της και η επιστήθια φίλη της η Τάλι. Ο τρόπος όμως με τον οποίο χειρίζεται η συγγραφέας  την υπόθεση κάνει το «Ένα αστέρι τη νύχτα» ένα από τα πιο πολυδιάστατα και συγχρόνως συγκινητικά βιβλία που έχουν γραφτεί σήμερα.

 

Αλήθεια, πώς διαχειρίζονται άραγε ο σύζυγος και τα παιδιά το πένθος για μία σύζυγο και μητέρα στην οικογένεια;  Οφείλουν άραγε να θυμούνται διαρκώς και να βυθίζονται στις αναμνήσεις ή να βαδίζουν μπροστά και να λησμονούν; Ο Τζόνι δεν θα θεωρήσει τίποτε από τα παραπάνω ορθή λύση για να ακολουθήσει, το ίδιο και η Μάρα, η επαναστατημένη έφηβη κόρη του, της οποίας η θλίψη για την απώλεια της μητέρας της είναι κυριολεκτικά αβάσταχτη. Οι σχέσεις πατέρα και κόρης θα φτάσουν στο ναδίρ και η προκλητικότητα της Μάρας θα ξεπεράσει τα όρια. Μπορεί άραγε η αγαπημένη φίλη της μητέρας της Τάλι και νονά της Μάρας να τη βοηθήσει; Αναμφισβήτητα θέλει, μπορεί όμως;

 

Η Τάλι είναι μία γυναίκα που έχει μάθει να ζει μόνη της με αποκλειστικό άξονα την καριέρα της. Θα καταφέρει άραγε να παίξει τον πολύπλοκο ρόλο της μάνας για τη Μάρα; Η ίδια θα χρειαστεί βοήθεια, αφού η καριέρα της, την οποία είχε αφήσει προκειμένου να αφοσιωθεί στην φίλη της την Κέιτ που πέθαινε, φαίνεται να έχει πάρει πλέον την κάτω βόλτα. Κινδυνεύει πλέον και η ίδια από τις εξαρτήσεις, εξαρτήσεις που ταλαιπώρησαν τόσο και τη μητέρα της, την Ντόροθι. Η Ντόροθι όμως έχει αποφασίσει πλέον να αλλάξει και θα προσπαθήσει να συμφιλιωθεί με την κόρη της. Θα είναι διατεθειμένη η Τάλι να συμφιλιωθεί μαζί της; Θα μπορέσει τελικά η οικογένεια της Κέιτ να διαχειριστεί το κενό που άφησε πίσω της η απουσία της; Παρά τα απανωτά λάθη που θα διαπράξουν όλοι οι χαρακτήρες του έργου, θα καταφέρουν τελικά να οδηγηθούν στο φως και την κάθαρση μέσα από ένα επίπονο ταξίδι αυτογνωσίας.

 

Η υπόθεση ξετυλίγεται σε δύο χρονικούς άξονες: ένα το 2006 , ο οποίος μας αφηγείται τα γεγονότα που έλαβαν χώρα αμέσως μετά  την κηδεία της Κέιτ, και το 2010, όπου η Τάλι θα βιώσει ένα σοβαρό ατύχημα. Αυτό θα αποδειχθεί όμως ότι θα γίνει και η «κόλλα» που θα καταφέρει να επανενώσει τη διαλυμένη οικογένεια της Κέιτ.

 

Η Hannah συμπληρώνει στο βιβλίο αυτό με τρόπο αριστοτεχνικό τα κομμάτια του παζλ που έλειπαν από τις «Πυγολαμπίδες» και μας λύνει όλες τις απορίες. Παράλληλα θίγει μία σειρά από σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα, όπως τη σχέση γονέα-παιδιού στην εφηβεία, τις εξαρτήσεις από τα χάπια και τα ναρκωτικά, τη διαχείριση του πένθους, τη φιλία και την κακοποίηση των γυναικών. Συγχρόνως δημιουργεί ένα ατέρμονο παιχνίδι μεταξύ της αληθινής ζωής με το υπερφυσικό και αποδεικνύει πως αυτό που μένει τελικά στη ζωή  και το οποίο παίρνουμε μαζί μας στον άλλο κόσμο δεν είναι παρά η αγάπη και οι αναμνήσεις μας. Όσους φεύγουν από κοντά μας θα τους συναντάμε πάντοτε στα όνειρά μας και έτσι θα τους κρατήσουμε για πάντα ολοζώντανους μέσα μας.

Κατερίνα Λουκίδου, Αναμονή , εκδ. Βακχικόν

  

Ομολογώ ότι πέρα από  Ουίλιαμ Σαίξπηρ και τους αθάνατους αρχαίους Έλληνες τραγωδούς, δεν είχα διαβάσει ποτέ μου ως τώρα σύγχρονο θέατρο. Οι αναγνώσεις μου περιορίζονταν στη Λογοτεχνία και την Ιστορία.

Κι όμως, τελικά είναι ωραίο να διαβάζει κανείς σύγχρονο θέατρο σαν Λογοτεχνία. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα σε αυτού του είδους τα βιβλία- και φυσικά στην "Αναμονή" της Κατερίνας Λουκίδου για την οποία και γίνεται λόγος στο παρόν άρθρο- είναι η ζωντάνια του κειμένου σαν να παρακολουθεί ο αναγνώστης μπροστά του το θεατρικό. Φαντάζομαι πως οι διάλογοι βέβαια, αν και θα είναι πάντοτε γλαφυροί, δεν θα είναι όλοι τόσο καλοδουλεμένοι και χιουμοριστικοί όπως αυτοί της "Αναμονής".

Η "Αναμονή" λοιπόν είναι ένα θεατρικό έργο που θίγει σύγχρονα προβλήματα. Η υπόθεσή του διαδραματίζεται μέσα σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου στο οποίο βρίσκεται ο ετοιμοθάνατος Κώστας, καθηγητής πανεπιστημίου. Η αρρώστια- όπως και η ηλικία του- δεν προσδιορίζονται, αλλά προφανώς πρόκειται για την επάρατη νόσο, αφού γίνεται αναφορά στη μορφίνη που απαλύνει τους πόνους του ασθενή.

Ο Κώστας είναι ακόμη ένας άνθρωπος γεμάτος ζωή και μέγας εραστής της. Δεν συμπεριφέρεται διόλου σαν ετοιμοθάνατος-απεναντίας μοιάζει να έχει συμφιλιωθεί με την όλη ιδέα. Φύλακας άγγελός του είναι η Γκαϊανέ, μία Αρμένισσα αδήλωτη αποκλειστική νοσοκόμα, την οποία ο Κώστας έχει επιλέξει για να του κρατάει συντροφιά και να τον βοηθάει. Ο κίνδυνος όμως να αποκαλυφθεί η ύπαρξή της μέσα στο νοσοκομείο δεν είναι καθόλου αμελητέος και οι δυο τους συνομιλούν διαρκώς υπό το καθεστώς του φόβου, μήπως οι νοσοκόμες τους ανακαλύψουν.

Ο Κώστας και η Γκαϊνέ έχουν μία σχέση ζηλευτή και γεμάτη άνεση και οικειότητα. Τα πειράγματα μεταξύ τους δεν λείπουν, το ίδιο και οι φιλοσοφικού τύπου συζητήσεις για τον επικείμενο θάνατο του Κώστα, πάντοτε όμως γαρνιρισμένες με μια γερή δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού.

Ο Κώστας αγνοεί τις απαγορεύσεις  που του επιβάλουν οι νοσοκόμες και η αρρώστια του και δε διστάζει να φερθεί κάπως ανορθόδοξα για ετοιμοθάνατο ασθενή. Η Γκαϊνέ, από την άλλη, θα του διηγηθεί ιστορίες από τον τόπο της και θα του αναφέρει τα έθιμα και τα γλυκά της ιδιαίτερης πατρίδας της, της Αρμενίας.

Παρά το θέμα που πραγματεύεται, το κείμενο δεν προκαλεί, όπως θα ήταν λογικό, δυσάρεστα συναισθήματα στον αναγνώστη. Το τέλος του θα είναι και η κάθαρση της ψυχής των πρωταγωνιστών, όπως προσιδιάζει σε αρχαία τραγωδία.

Η Λουκίδου εμπνεύστηκε για το παρόν έργο από τον θάνατο της Γκαϊανέ  Καζαρτζιάν, μιας αδήλωτης αποκλειστικής νοσοκόμας η οποία βρήκε τον θάνατο όταν πήδηξε από το παράθυρο του πρώτου ορόφου του Νοσοκομείου της Νίκαιας, αφού την είχαν ανακαλύψει, στις 29 Ιουνίου του 2019. Η συγγραφέας αφιερώνει το παρόν έργο στη μνήμη της.

MARK GALEOTTI, ΜΙΚΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ, ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗ

 

Οι εκδόσεις Πατάκη συνεχίζουν την πολύ επιτυχημένη σειρά από μικρές ιστορίες, στον δρόμο που χάραξε ο Gombrich με τη «Μικρή ιστορία του κόσμου», με ιστορίες χωρών όπως αυτή της Γερμανίας και της Ρωσίας. Το δίχως άλλο, μία «Μικρή ιστορία της Ρωσίας» που εκδίδεται στα ελληνικά όσο διαρκεί ο πόλεμος που διεξάγει η Ρωσία κατά της Ουκρανίας, είναι κάτι παραπάνω από καλοδεχούμενη από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό, αφού θα βοηθήσει στην κατανόηση των πρόσφατων γεγονότων που οδήγησαν στο ξέσπασμα του πολέμου.

 

Αυτή τη φορά το βιβλίο υπογράφει ο καθηγητής Σλαβικών και Ανατολικοευρωπαϊκών Σπουδών του University College του Λονδίνου Mark Galeotti και τη μετάφραση η γνωστή συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου.

 

Ο Galeotti προσπαθεί με απλό και εύληπτο τρόπο, δίνοντας έκταση μονάχα στα σημαντικότερα γεγονότα να αφηγηθεί μία ιστορία της Ρωσίας σε μια απόπειρα να ερμηνεύσει τα σημερινά τραγικά γεγονότα. Καταλήγει, επομένως, ότι η Ρωσία ήταν σχεδόν από την αρχή της ιστορίας της μια χώρα χωρίς σύνορα που ενστερνιζόταν πάντοτε το δόγμα «όλα ή τίποτε». Η ρήση του Τζορτζ Όργουελ «Όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον» εφαρμόζεται απόλυτα από τους απολυταρχικούς ηγέτες της, όπως τον σημερινό, τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

 

Ξεκινώντας από τους Ρως του Κιέβου και αφηγούμενος τις περιπέτειες των Ρως που πάλεψαν Μογγόλους και Τατάρους, αλλά και ενστερνίστηκαν πολλούς από τους θεσμούς των τελευταίων μαζί με το βυζαντινό ορθόδοξο τυπικό, συνεχίζει με την αφήγηση για τη μάχη του Κουλίκοβο και την μερική αναγέννηση της χώρας από τον Ιβάν τον Μέγα τον 15^ο αιώνα. Ο Ιβάν ο Τρομερός ήταν εκείνος ο οποίος θεμελίωσε ουσιαστικά τη μορφή της κατακερματισμένης χώρας, η οποία ενώθηκε οριστικά από τον Μεγάλο Πέτρο στις αρχές του 18^ου αιώνα. Η Μεγάλη Αικατερίνη συνέχισε τη θεμελίωση του ρωσικού αφηγήματος και η απόκρουση της επίθεσης του Μεγάλου Ναπολέοντα έθεσε τα θεμέλια για τον ανερχόμενο εθνικισμό των Ρώσων.

 

Την αιματοβαμένη ιστορία των τσάρων Ρομανόφ, που αναρριχώνται στον θρόνο το 1613, διαδέχονται οι αιματοβαμμένοι κομμουνιστές του Λένιν και του Στάλιν ως τον σύγχρονο «Σουλτάνο» τον Πούτιν. Ο Galeotti επιμένει ιδιαίτερα στην αφήγηση των γεγονότων της ιστορίας της χώρας μετά από την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού  προκειμένου να αποσαφηνίσει τα αίτια της επίθεσης στην Ουκρανία.

 

Ο Galeotti, εν κατακλείδι, μετά από την  εξαιρετική αναδρομή του στους κυριότερους σταθμούς της ρωσικής ιστορίας καταλήγει στο ότι η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία ήταν  λάθος και ότι «Ο Πούτιν δεν έπρεπε να τα βάλει με την Ιστορία διότι η Ιστορία πάντοτε κερδίζει».

 

Εν συνόλω, πρόκειται για ένα θαυμάσιο και ευκολοδιάβαστο βιβλίο το οποίο θα πλουτίσει τις ιστορικές μας γνώσεις με τον πιο ευχάριστο τρόπο.

Σόφη Θεοδωρίδου, Άγραφος νόμος, εκδ. Ψυχογιός

 Για τον άγραφο νόμο των παλιών καιρών που ήθελε τις νύφες να υποτάσσονται στις πεθερές και τις συζύγους στους συζύγους τους μας μιλάει η Σόφη Θεοδωρίδου στο νέο της βιβλίο με τίτλο "Άγραφος νόμος".

Η υπόθεση ξετυλίγεται σε ένα χωριό της Βόρειας Ελλάδας από το 1937 μέχρι το 1970. Κεντρική ηρωΐδα είναι η Αιμιλία, μία προσφυγοπούλα από τον Πόντο. Θα γνωρίσει ένα Καππαδόκη πρόσφυγα τραγουδοποιό και μουσικάντη, τον Δάμο και θα τον παντρευτεί, όχι τόσο από έρωτα, όσο εξαιτίας των λίγων εναλλακτικών επιλογών που διαθέτει στη ζωή της μετά από τον θάνατο μιας γυναίκας στην οποία όφειλε πολλά.

Έτσι η Αιμιλία θα βρεθεί από την Αθήνα, όπου τα ήθη τότε διέφεραν αρκετά από την επαρχία, σε ένα μικρό συντηρητικό χωριό της Βορείου Ελλάδος, στο οποίο συμβιώνουν-όχι πάντοτε αρμονικά- ντόπιοι κα πρόσφυγες μετά από την Ανταλλαγή των πληθυσμών. Η Αιμιλία αμέσως θα στιγματιστεί ως διαφορετική ανάμεσα στις υπόλοιπες γυναίκες του χωριού.

Οι κάτοικοι δεν θα διστάσουν να την αποκαλέσουν υποτιμητικά "πρωτευουσιάνα" και θα κάνουν οτιδήποτε περνά από το χέρι τους προκειμένου να την απομονώσουν και να της δυσκολέψουν τη ζωή, όπως και η μητέρα του Δάμου, η πεθερά της, η οποία φαίνεται να αντιπαθεί τη νύφη της από την πρώτη στιγμή που την αντικρίζει.

Η Αιμιλία θα φιλευτεί με τις άλλες γυναίκες του χωριού που τολμούν να αψηφήσουν το κατεστημένο, τη Σόνια τη μοδίστρα, μια γυναίκα που δεν διστάζει να φουμάρει προκλητικά, όντας μπροστά από την εποχή της, την «αντάρτισσα» Αννίτα, την καφετζού Νίνα και την βαθιά ερωτευμένη με τον Ντίνο Κατινούλα, την αδελφή του αντρός της.

 

Όλα όμως θα αλλάξουν μετά από ένα ατύχημα, μια αναπάντεχη πυρκαγιά που θα αλλάξει δια παντός τη ζωή του ζευγαριού. Ο Δάμος θα εγκαταλείψει την Αιμιλία στο χωριό και θα φύγει για τη συμπρωτεύουσα, αφήνοντας μόνη την Αιμιλία στο στόμα των λεόντων.

 

Κι όμως, οι καιροί αλλάζουν και η δύστηνος μοίρα των γυναικών θα λάβει σιγά σιγά τέλος μπροστά στην επέλαση των νεότερων χρόνων. Μέχρι να γίνει όμως αυτό και να ανατείλει η απελευθέρωση των ‘70s μεσολαβούν ακόμη ένας μεγάλος πόλεμος-το έπος του ’40- και ένας ακόμη τρομακτικότερος Εμφύλιος που θα φέρουν τα πάνω κάτω για άλλη μία φορά στη ζωή των γυναικών του χωριού.

 

Το βιβλίο είναι περισσότερο ηθογραφικό και λαογραφικό, παρά ιστορικό, και απεικονίζει έξοχα τα κοινωνικά ήθη στην επαρχία στις αρχές και τα μέσα του περασμένου αιώνα, αλλά  και τις διώξεις των Τούρκων εναντίον των Ελλήνων. Το ξεκίνημά του είναι κάπως απότομο και ξαφνικό, γρήγορα όμως ο αναγνώστης θα μπει για τα καλά στο κλίμα και στην περίτεχνη μυθιστορία που δημιουργεί η Θεοδωρίδου, η οποία δεν θα διστάσει να δώσει το απαραίτητο happy end προς τέρψη των αναγνωστών της.