Αlexandra Stewart, Jake Alexander, Εμπρός να αλλάξουμε τον κόσμο! Αοηθινές ιστορίες καλής θέλησης στην πράξη, εκδ. Καπόν

 

Ένα πολύ αισιόδοξο βιβλίο για παιδιά, νέους, αλλά και ενήλικες , το οποίο κομίζει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα είναι το «Εμπρός να αλλάξουμε τον κόσμο», ένα βιβλίο δύο ξένων συγγραφέων των Αlexandra Stewart και Jake Alexander, το οποίο εκδίδουν οι εκδόσεις Καπόν στην προσεγμένη μετάφραση της Μαρίζα Ντεκάστρο. Το βιβλίο αποτελεί ένα απάνθισμα πράξεων καλοσύνης που έλαβαν χώρα στον πλανήτη μας σε διάφορες χώρες, από τον 19^ο αιώνα και εξής.

Στην εισαγωγή οι δύο συγγραφείς θεωρούν τον άνθρωπο καλό από τη φύση του και ότι οι μικρές πράξεις καλοσύνης κάνουν καλύτερο τον κόσμο μας, ο οποίος, δυστυχώς, συνήθως δεν αποτελεί όαση καλοσύνης, αφού πόλεμοι και καταστροφές είναι στην ημερήσια διάταξη. Όταν, όμως, πράττουμε το καλό αισθανόμαστε καλύτερα και είμαστε καλύτερα. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει η επιστήμη, εφόσον οι χημικές ουσίες που εκκρίνονται στο αίμα μας μετά από την επίδειξη καλοσύνης βελτιώνουν αποδεδειγμένα τη διάθεσή μας και μας κάνουν να ζούμε περισσότερο! Επιπροσθέτως, το να δείχνουμε καλοσύνη στους συνανθρώπους μας είναι κάτι στο οποίο μπορούμε να εκπαιδευθούμε και να μας γίνει συνήθεια και βίωμα. Αυτό ακριβώς φαίνεται να έκαναν οι άνθρωποι που φιλοξενεί το βιβλίο στις σελίδες του, έκαναν την καλοσύνη τρόπο ζωής τους.

Υπάρχουν πολλοί τρόπο για να δείξουμε ανθρωπιά. Πρώτ’ απ’ όλα όταν βοηθάμε συνανθρώπους μας ενάντια σε διώξεις. Έτσι έκαναν, για παράδειγμα οι κάτοικοι του γαλλικού χωριού Λε Σαμπόν κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Άλλοι όπως η Χάριετ Τάμπμαν, βοήθησαν τους μαύρους της Αμερικής να βρουν την ελευθερία τους. Πιο γνωστή περίπτωση αποτελεί ο πόλεμος κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αμερική.

Συνάνθρωποί μας, όμως, πολέμησαν και ενάντια στις προκαταλήψεις όπως ο δρ Μάγκνους Χιρσφελντ στη Γερμανία που τάχθηκε υπέρ της διαφορετικότητας των ομοφυλοφίλων ή η Σίνεντ Μπερκ στην Ιρλανδία που διαμαρτυρήθηκε για τα δικαιώματα των αναπήρων. Σήμερα, η αλήθεια είναι ότι τα δικαιώματα των ανάπηρων και των ομοφυλόφιλων μας φαίνονται κατοχυρωμένα, αλλά αυτό που φαίνεται αυτονόητο σήμερα δεν ήταν πάντοτε έτσι. Και την αλλαγή την έκαναν άτομα που τόλμησαν να παλέψουν για το διαφορετικό, που δεν φοβήθηκαν να υψώσουν το ανάστημά τους απέναντι στο παλιό και το καθιερωμένο. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο και εμείς πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε σήμερα, πόσο μάλλον που ο ίδιος ο πλανήτης μας έχει ανάγκη από πράξεις καλοσύνης προκειμένου να επιβιώσει. Έτσι, ενώ άλλοι συνέχισαν να πολεμούν τις προκαταλήψεις και να δείχνουν ανθρωπιά σε καιρό πολέμου, άλλοι, όπως ο Άφροζ Σα στην Ινδία επέλεξε να δείξει καλοσύνη προς τον πλανήτη μας καθαρίζοντας την ακτή της παραθαλάσσιας πόλης του στην Ινδία.

Άλλοι συνάνθρωποί μας αποτέλεσαν πρότυπα με την ανθρωπιά που επέδειξαν σε αθλητικούς αγώνες και άλλοι βοηθώντας τα ζώα. Άλλοι πάλι επέλεξαν να κάνουν την καλοσύνη καθημερινή τους συνήθεια ή να αντιμετωπίσουν τις ασθένειες και τις καταστροφές με αλτρουϊσμό.

Το βιβλίο τελειώνει με τα αποφθέγματα μεγάλων δασκάλων καλοσύνης ανά τους αιώνες, δασκάλων γνωστών στους περισσότερους, όπως ο Βούδας, ο Κομφούκιος, ο Αριστοτέλης, ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, αλλά και πιο άγνωστων στο ευρύ κοινό, όπως η Γκαμρπιέλα Μιστράλ και η Μάρθα Νουσμπάουμ.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μία πολύ καλή αναγνωστική πρόταση, το οποίο θα μας μάθει πράγματα που δεν γνωρίζαμε ως τώρα και το περιεχόμενό του θα αποτελέσει παράδειγμα για μας και τα παιδιά μας.

 

Julien Sandrel, Το δωμάτιο των θαυμάτων, εκδ. Μίνωας

 

 

Μικρό, μα εξόχως συγκινητικό και καλογραμμένο αποδεικνύεται το πρώτο μυθιστόρημα του Ζιλιέν Σαντρέλ, του Γάλλου συγγραφέα που ζει στο Παρίσι. Το πόνημά του με τίτλο «Το δωμάτιο των θαυμάτων» έχει μεταφραστεί σε είκοσι έξι γλώσσες, έχει κερδίσει λογοτεχνικά βραβεία και έχει διασκευαστεί με επιτυχία για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Και δικαίως θα λέγαμε, αφού στον συγγραφέα μπορούν να αποδοθούν τα εύσημα τόσο για την καλή του πένα, όσο και για το πρωτότυπο της υπόθεσης.

Τι θα έκανε άραγε ένας γονιός στην απευκταία περίπτωση που το παιδί του έπεφτε σε κώμα από το οποίο κινδύνευε να μην ξυπνήσει ποτέ; Σίγουρα όλοι οι γονείς δεν θέλουμε ούτε καν να σκεφτόμαστε μια τέτοια πιθανότητα, το ίδιο και η Θέλμα, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου. Όταν, όμως, ο δωδεκάχρονος γιος της, ο Λουί βρίσκεται τελικά σε αυτή τη δυσάρεστη θέση μετά από ένα ατύχημα με το σκέιτ μπορντ του, τότε αποφασίζει να κάνει τα αδύνατα δυνατά προκειμένου να του δώσει κίνητρο για να ξυπνήσει: διαβάζει το μυστικό ημερολόγιο των θαυμάτων του, το οποίο ανακαλύπτει τυχαία και υποχρεώνει τον εαυτό της να ικανοποιήσει όλες τις κρυφές και μύχιες επιθυμίες του γιου της, προκειμένου μετά να του τις αφηγηθεί, με απώτερο σκοπό να τον κάνει να ζηλέψει και να ξυπνήσει. Έτσι καταφέρνει να μετατρέψει το αποστειρωμένο δωμάτιο του νοσοκομείου σε ένα «δωμάτιο θαυμάτων».

Αυτό βέβαια δεν αποδεικνύεται και τόσο εύκολο στην πράξη, αφού οι επιθυμίες του Λουί δεν υλοποιούνται και με απλό τρόπο, αλλά, αντιθέτως, απαιτούν χρόνο και χρήμα. Η Θέλμα καλείται να ταξιδέψει στην Ιαπωνία και τη Βουδαπέστη και να κάνει εκεί τα πιο απίθανα πράγματα, καλείται να μάθει ποδόσφαιρο, το οποίο απεχθάνεται, και ένα σωρό άλλα παράξενα πράγματα, τα οποία αποτελούν τα κρυφά όνειρα του Λουί, γραμμένα στις σελίδες του τετραδίου των θαυμάτων του. Εν ολίγοις, μία μάνα μπορεί να κάνει κυριολεκτικά τα πάντα για το παιδί της και η Θέλμα το αποδεικνύει περίτρανα. Ακόμη κι αν χρειαστεί να αναθεωρήσει πολλά πράγματα στη ζωή της…

Πράγματι, η «νέα» Θέλμα μετά το ατύχημα του γιου της παρουσιάζεται πιο αποφασισμένη από ποτέ για να ζήσει αληθινά. Αναθεωρεί τη σχέση με τη μητέρα της, αλλά και με τους γύρω τους, αφού ανακαλύπτει ότι δεν έχιε φίλους και αποφασίζει να διακόψει τη δουλειά της, η οποία αποδεικνύεται πλέον «τοξική» για εκείνη. Είναι πρόθυμη όμως να παραδεχτεί τα λάθη της στη σχέση με τον γιο της και να του αφιερώνει πολύ περισσότερο χρόνο από εδώ και μπρος, φτάνει μονάχα να ξυπνήσει.

Επομένως, μία πολύ άσχημη στιγμή της ζωής μας υπάρχει πάντα η πιθανότητα να καταφέρουμε να τη γυρίσουμε σε καλό. Αρκεί μόνο να είμαστε αποφασισμένοι για όλα… Αυτό ακριβώς βάζει ο συγγραφέας τη Θέλμα να κάνει και έτσι καταφέρνουν οι τρεις τους, μαζί με τον μικρό Λουί, να κερδίσουν τις καρδιές μας μέσα από τις τρυφερές σελίδες του τόσο συγκινητικού αυτού βιβλίου.

Χάρης Βλαβιανός-Αναγέννηση, 39 ποιητικά πορτρέτα, εκδ. Πατάκη

 

 

Ένας έξοχος συνδυασμός ποίησης και Ιστορίας που μας ταξιδεύει στον κόσμο της Αναγέννησης μέσα από τριάντα εννέα ποιητικά πορτρέτα και μέσα από μία υπέροχη χρήση της ελληνικής γλώσσας που δημιουργεί την τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής.

 

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ένας συγγραφέας  που δεν χρειάζεται συστάσεις και έχει ασχοληθεί με τα περισσότερα είδη του έμμετρου και του αφηγηματικού λόγου. Δηλώνει «πολίτης του κόσμου και ιδίως της Ευρώπης» μέσα από τα γραπτά και τις μεταφράσεις του, θέση την οποία τεκμηριώνει και το παρόν τελευταίο του πόνημα με τίτλο «Αναγέννηση, 39 ποιητικά πορτρέτα».  Σε αυτό ο συγγραφέας συστήνει στο αναγνωστικό κοινό τριάντα εννέα προσωπικότητες της Αναγέννησης, περισσότερο ή λιγότερο γνωστές με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Οι περισσότερες από αυτές άπτονται της ιδιότητας του καλλιτέχνη, ζωγράφου, γλύπτη, φιλοσόφου, συγγραφέα και λγίου. Αυτούς είναι που θα γνωρίζει, τις περισσότερες φορές, και ο υποψήφιος αναγνώστης.

 

Κοντά σε αυτούς, όμως, θέση στο βιβλίο έχουν και πιο ελάσσονες και άγνωστες προσωπικότητες, όπως ποντίφικες, γελωτοποιοί, δολοφόνοι, ακροβάτες, κληρικοί και ιεροεξεταστές, ακόμη και ένας μουσικός. Και τις προσωπικότητες αυτές και τη δράση τους, θα είναι λιγότερο πιθανό να τις γνωρίζει ο αναγνώστης, εκείνος τουλάχιστον που δεν είναι άπτεται της ιστορικής ιδιότητας. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι όλες οι προσωπικότητες που φιλοξενεί το βιβλίο έζησαν κατά τον 15ο  ή τον 16^ο αιώνα και μονάχα μία από αυτές, ο Τζόττο, τον 13^ο.

 

Η αγάπη του συγγραφέα για τον πολιτισμό της αναγεννησιακής Ιταλίας ξεγυμνώνεται ολοκάθαρα μπροστά στα μάτια των αναγνωστών σε κάθε ποίημα, σε κάθε σελίδα του βιβλίου. Τα ποιήματα, δίχως να έχουν ομοιοκαταληξία, διαθέτουν θαυμάσιο αφηγηματικό ρυθμό, προσιδιάζοντας συχνά περισσότερο σε πεζό, παρά σε ποιητικό κείμενο. Κι όμως, ο ρυθμός τους διατηρείται πάντοτε αλώβητος και πηγαίος. Τα ποιήματα διαθέτουν όμως και αξιοθαύμαστη ποικιλία. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο συγγραφέας  επιλέγει να χρησιμοποιήσει λέξεις ισπανικές, γαλλικές, ιταλικές, αγγλικές, ακόμη και γερμανικές ενίοτε, διάσπαρτες στο κείμενό του, τις οποίες δεν μεταφράζει πάντοτε για τον αναγνώστη. Το γεγονός αυτό εξάπτει, από τη μία τη φαντασία του αναγνώστη, που προσπαθεί να μαντέψει το περιεχόμενο των λόγων αυτών από τα συμφραζόμενα και από την άλλη δίνει τον απαραίτητο ευρωπαϊκό χαρακτήρα σε ένα πόνημα που μιλάει για προσωπικότητες της αναγεννησιακής Ευρώπης.

 

Η σχέση του Βλαβιανού με όλα αυτά τα πρόσωπα είναι πραγματικά πολυποίκιλη.  Σε άλλα από αυτά απευθύνεται στο δεύτερο ενικό πρόσωπο και ασκεί ενίοτε κάποιου είδους κριτικής ή μομφής ή επαινεί τα πεπραγμένα τους. Για κάποια άλλα από αυτά έχει να μοιραστεί με τους αναγνώστες του ένα άγνωστο επεισόδιο από τη ζωή τους που να αξίζει μνείας και καταγραφής. Και για κάποια άλλα από αυτά μας αφηγείται πως ο ίδιος έμαθε για την ύπαρξή τους σήμερα. Σε αυτά τα τελευταία ποιήματα συνδέει το παρόν με το παρελθόν. Και αυτός ακριβώς ο πλουραλισμός είναι που κάνει το βιβλίο αξιοθαύμαστο.

 

Μερικά από τα ποιήματα ανήκουν στη σφαίρα του ρεαλισμού. Άλλα είναι- και τελειώνουν ενίοτε- με τρόπο πιο αμφίσημο και αινιγματικό. Άλλα δίνουν βάση στο συναίσθημα και άλλα στα πεπραγμένα των προσωπικοτήτων. Το θράσος του Βερονέζε που ήθελε να απεικονίσει τον Μυστικό Δείπνο του με κανόνες διαφορετικούς από αυτούς που υπαγόρευε η αυστηρή Καθολική Εκκλησία. Η ζωγράφος Σοφονίσμπα που πάλεψε με το αντρικό κατεστημένο της εποχής της. Ο ψυχοπαθής Κράμερ, ο συγγραφέας του διαβόητου Malleus Maleficarum, της Βίβλου για το εκτεταμένο κυνήγι των μαγισσών που εξαπολύθηκε στην Αναγέννηση. Ο Τορτιτζιάνο που έσπασε τη μύτη του διάσημου Μικελάντζελο και έμεινε στην ιστορία. Η εκτέλεση του διαβόητου εγκληματία Κατένα. Ο Μπενβενούτο Τσελίνι και η περίφημη αλατιέρα του. Μια μεγάλη προσωπικότητα της φλαμανδικής αναγέννησης, ο Πίτερ Μπρέγκελ ο Πρεσβύτερος. Η πολύπλευρη ιδιοφυΐα του ομοφυλόφιλου Λεονάρντο ντα Βίντσι . Ο σκληρότερος Πάπας όλων των εποχών, ο Πάπας Παύλος ο Δ΄. Και, μέσα σε όλους αυτούς, και η απαίσια μύτη του Μοντεφέλτρο που φιγουράρει δίχως αιδώ μέχρι τις μέρες μας στην προσωπογραφία του.

 

Όλα τα παραπάνω αποτελούν «επεισόδια» μιας εποχής που γέννησε τη νοοτροπία αντίστασης στις αυστηρές επιταγές της Καθολικής Εκκλησίας, μιας εποχής που γέννησε τον ουμανισμό, μιας εποχής κατά την οποία δημιουργήθηκαν μερικά από τα πιο διάσημα έργα τέχνης όλων των εποχών. Ο Χάρης Βλαβιανός μιλάει για όλα αυτά και για εκείνους που τα δημιούργησαν, δίνοντας παράλληλα την τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής, μιας εποχής κατά την οποία το «παλαιό» και το «νέο» εξισορροπούσαν διαρκώς και όχι πάντοτε πετυχημένα. Ακόμη, λοιπόν, κι αν δεν έχετε καμία, μα καμία απολύτως σχέση με την ποίηση, αλλά λατρεύετε την Ιστορία, απλά διαβάστε το!

Ρένα Ορτέγα, Φάλαινες, η κρυφή ζωή τους, εκδ. πατάκη

 

 

Οι φάλαινες και η κρυφή ζωή τους σε ένα εικονογραφημένο βιβλίο με πληθώρα εγκυκλοπαιδικών γνώσεων για μικρούς και μεγάλους.

"Και τι μας νοιάζει εμάς για τις φάλαινες;" θα έλεγε κάποιος, συμπεραίνοντας, ίσως, πως το εν λόγω βιβλίο δεν θα παρουσίαζε κανένα αναγνωστικό ενδιαφέρον για έναν ενήλικα. Πράγματι, πολλοί θα θεωρούσαν ένα τέτοιο βιβλίο κατάλληλο μονάχα για παιδιά. Αν όμως το πάρουν στα χέρια τους και το ξεφυλλίσουν θα εκπλαγούν με το πλήθος των γνώσεων που περιέχει και δίνονται στον αναγνώστη με προσιτό και εύληπτο τρόπο.

Το βιβλίο δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του Μουσείου Κητωδών του Χούσαβικ της Ισλανδίας και οι συγγραφείς του όλοι ειδικευμένοι στη θαλάσσια ζωή και τα κητώδη. Αυτοί είναι ο Μίκαελ Βιδάλ Μανιά, ειδικός στην ιχθυοκαλλιέργεια από την Ισπανία, ο Τιμ Γκρόουβ, Βρετανός βιολόγος κητωδών, η Κριστίνα Φερνάντεζ Γκονζάλες, Ισπανίδα βιολόγος και ωκεανογράφος, ο Γκάρδαρ Φρέστερ Έιναρσον, ειδικός στα κητώδη από την Ισλανδία και η μεταπτυχιακή Γαλλίδα φοιτήτρια στη θαλάσσια βιολογία Λούι Κέσλερ. Η έξοχη εικονογράφηση ανήκει στη Ρένα Ορτέγα και η μετάφραση του κειμένου στην Όλγα Καρυώτη.

Το βιβλίο θα απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις μας σχετικά με τον μυστηριώδη κόσμο των φαλαινών και θα μας δώσει πληροφορίες που δεν έχουμε, ίσως, ακούσει ποτέ  και θα μας παραξενέψουν τα μάλα. Τι ακριβώς είναι τα κητώδη και σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται; Ποια είναι η διαφορά μιας μπελούγκα από ένα νάρβαλ; Πώς ακριβώς εξελίχθηκαν και ποιος είναι ο πλησιέστερος εν ζωή συγγενής τους της ξηράς; Γιατί μεταναστεύουν και τι τρώνε; Τι είναι τα φαλαίνια και πόσο μεγάλες είναι; Πώς συμπεριφέρονται και με ποιον τρόπο κοιμούνται; Σε ποια μέρη του κόσμου μπορούμε να τις βρούμε; Και, τέλος, από τι κινδυνεύουν σήμερα;

Τεράστιες, αλλά άκρως συμπαθητικές, χαριτωμένες και δυναμικές οι φάλαινες σήμερα έχουν ανάγκη από την προστασία μας. Αν τις γνωρίσουμε καλύτερα, ίσως σκεφτούμε,  τουλάχιστον κάποιοι από εμάς, πόσο καλό θα ήταν για αυτές, τις θάλασσες και τον πλανήτη μας να μειώσουμε επιτέλους τη χρήση του πλαστικού. Για τον λόγο αυτόν είναι απόλυτη ανάγκη να εκδίδονται βιβλία σχετικά με το φυσικό περιβάλλον και τους ενοίκους του, αφού, όσο καλύτερα το γνωρίσουμε, τόσο καλύτερα θα το προστατέψουμε!

Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι αναγνώστες τους οποίους ενδιαφέρουν αναγνωστικά θέματα όπως το περιβάλλον, η βιολογία, η ζωολογία και η φύση, απλά θα ενθουσιαστούν με το εν λόγω βιβλίο. Και, φυσικά, όλα τα παιδιά στα οποία η περιέργεια για να ανακαλύψουν έναν καινούριο θαλάσσιο κόσμο βρίσκεται πάντοτε στο ζενίθ.