Αγγελική Δαρλάση, Με τα μάτια κλειστά, εκδ. Μεταίχμιο

 

Η Αγγελική Δαρλάση είναι μία από τις σπουδαιότερες συγγραφείς για παιδιά και για νέους στη χώρα μας. Έχει γράψει πολλά βιβλία για εφήβους και παιδιά, μεταξύ άλλων τα «Όταν έφυγαν τα αγάλματα», «Από μακριά» και «Το αγόρι στο θεωρείο». Το τελευταίο μάλιστα  βραβεύτηκε το 2018 με το βραβείο εφηβικού-νεανικού βιβλίου.

 

Η τελευταία δουλειά της Δαρλάση είναι ένα βιβλίο υβριδικό, το οποίο ακροβατεί μεταξύ μυθιστορίας, περιπέτειας και μυστηρίου. Αποτελεί μία κάπως διαφορετική πρόταση σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της συγγραφέως, όμως εξίσου ελκυστική.

 

Με κλειστά τα μάτια παραμένει για λόγο ανεξήγητο η δεκατετράχρονη Λου- από το Λουκία-, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου μετά από το ατύχημα που παθαίνει ο επίσης δεκατετράχρονος φίλος της, ο Άλεξ. Η Λου, όπως είναι φυσικό, παθαίνει σοκ, ενώ ο Άλεξ παραμένει σε κώμα στο νοσοκομείο. Εκεί θα γνωρίσει τη Λου και ο εννιάχρονος Ντόντο- από το Θοδωρής-, ένα αγόρι χαρούμενο, μα κάπως διαφορετικό από τα άλλα, το οποίο είναι πρόθυμο να τη βοηθήσει να ξεπεράσει τα ψυχικά τραύματά της και να βρει τον ένοχο για το ατύχημα του Άλεξ.

 

Η Λου και ο Άλεξ είχαν ένα σχέδιο πριν από το ατύχημα-γι’ αυτό εξάλλου και η Λου αρνούταν να ανοίξει τα μάτια της-, το ίδιο όμως έχει και ο Ντόντο προκειμένου να βοηθήσει την αγαπημένη του φίλη. Ο συνταξιούχος ντετέκτιβ Τζαζ θα είναι αρωγός στην προσπάθειά τους, όπως και η Κατίνα, μια καλόκαρδη ιδιοκτήτρια καφενείου και ένας συμπαθητικός γεράκος με τον χήνο του. Τι ακριβώς συνέβη στον Άλεξ; Ποιος προκάλεσε το ατύχημα και για ποιον ακριβώς λόγο; Και γιατί ο Άλεξ παραμένει εξαφανισμένος ως τώρα; Θα καταφέρουν τα δύο παιδιά να φτάσουν στη λύση του μυστηρίου χωρίς να κινδυνέψουν τα ίδια;

 

Η Λου κρατάει τα αληθινά μάτια της κλειστά, προκειμένου να δει ευκολότερα με τα μάτια της ψυχής. Έτσι θα καταφέρει να ανακαλύψει το νόημα της αληθινής φιλίας, αλλά, τελικά, και το νόημα της ίδιας της ζωής.

 

Η Δαρλάση θίγει με έξυπνο τρόπο πολλά θέματα που αφορούν τους νέους σήμερα, όπως το σοκ που παθαίνει κάποιος από το ατύχημα ενός αγαπημένου προσώπου του, το ζήτημα της υιοθεσίας, την αληθινή φιλία μεταξύ των παιδιών και των εφήβων, τα παιδιά των χωρισμένων γονέων, τα αδέλφια και τα μοναχοπαίδια κ.α. Πάνω απ’ όλα όμως θίγει το θέμα της διαφορετικότητας. Διότι η Λου και ο Ντόντο είναι παιδιά κάπως αλλιώτικα από τα υπόλοιπα. Και αυτό ενίοτε προκαλεί εντάσεις με τους γύρω τους.

 

Η συγγραφέας φτάνει στην άκρη του νήματος βήμα προς βήμα, προσθέτοντας χαρακτήρες και ανατρέχοντας στις αναμνήσεις της Λου με τον Άλεξ, μέσα από τα λόγια του ίδιου του Ντόντο. Πράγματι, συχνά ο Ντόντο αναφέρει πράγματα που θυμίζουν στη Λου τον φίλο της. Αυτές οι λέξεις γίνονται αφορμή για τις αναδρομές της Λου στο παρελθόν.

 

Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά άνω των δέκα-δώδεκα ετών, αλλά και στους ενήλικες που αγαπούν τις ανάλαφρες περιπέτειες και τις ιστορίες μυστηρίου. ‘Ένα βιβλίο που περιέχει όμως  βαθύτερα και αλληγορικά νοήματα και θα μας κάνει να δούμε τον κόσμο κάπως διαφορετικά μέσα από τα κλειστά μάτια της Λου.

Catalina Briceno, Marie-Claude Ducas, Γονείς σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, εκδ. Gema

 

Έ

 

Ένα εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο για όλους τους σημερινούς γονείς υπογράφουν δύο γυναίκες επιστήμονες σχετικά με τις νέες τεχνολογίες της οθόνης που έχουν κατακλείσει τις ζωές μας. Η Μαρί-Κλοντι Ντικά είναι δημοσιογράφος που έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τα μίντια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η Καταλίνα Μπρισενιό είναι καθηγήτρια στη Σχολή Μέσων Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου του Κεμπέκ. Οι συγγραφείς είναι συγχρόνως και γονείς, οπότε μπορούν να σχηματίσουν ακόμη πιο ολοκληρωμένη άποψη επί του θέματος.

Οι οθόνες και η εξάρτηση την οποία ενδεχομένως αυτές δημιουργούν στα παιδιά μας, είτε πρόκειται για νήπια, είτε για εφήβους απασχολεί όλο και περισσότερους γονείς σήμερα και δικαίως, αφού όλο και μεγαλύτερο μέρος από τον ελεύθερο χρόνο μας τείνει να καταναλώνεται  μπροστά από μία οθόνη, είτε αυτή είναι του φορητού υπολογιστή, είτε του i-pad μας, είτε του κινητού μας.

 

 

Στο βιβλίο τους  με τίτλο «Γονείς σ’ έναν κόσμο γεμάτο οθόνες» και υπότιτλο «Πώς να συνδεθείτε με το σύμπαν των παιδιών σας από 0 ως 18 ετών» οι συγγραφείς καταρρίπτουν ορισμένους παγιωμένους μύθους σχετικά με το θέμα των οθονών και της εξάρτησης των παιδιών από την τεχνολογία.

 

Στις πρώτες σελίδες του βιβλίου οι συγγραφείς αποσαφηνίζουν το λεξιλόγιο που αφορά τη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία και το οποίο πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν καλά. Επίσης, υπάρχει στο τέλος του βιβλίου βιβλιογραφία, καθώς και χρήσιμοι κυβερνοχώροι θεμάτων ασφαλείας για να απευθυνθούν οι γονείς.

 

Οι συγγραφείς δεν διστάζουν να μας υπενθυμίσουν ότι και εμείς οι γονείς περνάμε εξίσου πολύ χρόνο με τα παιδιά μας μπροστά στις οθόνες. Σε καμία περίπτωση η απαγόρευση της χρήσης τους δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά το σωστότερο θα ήταν μία πιο ορθολογική και με περιορισμένα χρονικά όρια χρήση τους, όσο κι αν μία τέτοια διαχείριση μπορεί να είναι αρκετά περίπλοκη σήμερα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, επομένως, ότι εμείς είμαστε το πρότυπο για τα παιδιά μας και ότι οφείλουμε πρώτοι εμείς να δίνουμε το καλό παράδειγμα. Εξάλλου, το ανθρώπινο είδος είναι φτιαγμένο για να προσαρμόζεται και όπως έκανε τόσες και τόσες φορές στο παρελθόν έτσι θα κάνει και σήμερα.

 

Η λύση, επομένως, είναι η αυτορρύθμιση και ο αυτοέλεγχος και οι συγγραφείς μας επεξηγούν ακριβώς τα βήματα με τα οποία θα επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα και μας δίνουν συγχρόνως συμβουλές γι’ αυτό.

 

Πέρα από το θέμα της εξάρτησης από τα κοινωνικά δίκτυα και τις οθόνες, πολλοί γονείς ανησυχούν, και δικαίως, σχετικά με τον κυβερνοεκφοβισμό και τους κινδύνους που συνεπάγεται πολλές φορές το διαδίκτυο. Για άλλη μία φορά το βιβλίο αυτό έχει τις απαντήσεις. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι υπάρχουν κεφάλαια αφιερωμένα στις ξεχωριστές ηλικιακές ομάδες των παιδιών: από 0 ως 4 ετών, από 5 ως 11 ετών και έφηβοι.

 

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσουμε όλοι. Η αύξηση της χρήσης της οθόνης στις ζωές και τις οικογένειές μας είναι βέβαιο ότι θα γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη. Οφείλουμε, επομένως, να προσαρμοστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Και οι δύο συγγραφείς μας προσφέρουν την καλύτερη πρόταση γι’ αυτό.

 

 

Αστερόπη Λαζαρίδου, Η Ήρα δεν ήταν ζηλιάρα, εκδ. Καστανιώτη

 

Κι αν η Ήρα δεν ήταν η ζηλιάρα σύζυγος που μας έμαθαν όλοι να λέμε ότι είναι; Τι θα συνέβαινε αν ο Δίας, αυτός και μόνον αυτός, ήταν υπεύθυνος για την υποτιθέμενη ζήλια της; Αν οι γυναίκες δεν ήταν τόσο ζηλιάρες, στρίγγλες, γλωσσούδες ή τεκνατζούδες όπως τις κατηγορούν; Ιδού λοιπόν ένα βιβλίο γραμμένο προς υπεράσπιση του γυναικείου φύλου από τη συγγραφέα του «Μην περπατάς ξυπόλητη», της Αστερόπης Λαζαρίδου.

 

Στο δεύτερο βιβλίο της, κάτι μεταξύ αφηγήματος, αυτοβιογραφίας και μυθιστορίας, η Λαζαρίδου αποπειράται να διεισδύσει στα άδυτα της γυναικείας ψυχολογίας και μας μιλάει για όλα εκείνα για τα οποία κάθονται καθημερινά οι γυναίκες στο ειδώλιο τη σημερινή εποχή. Αναλαμβάνει, επομένως, να ανασκευάσει μία προς μία όλες τις κατηγορίες που απευθύνουν συνήθως οι άντρες-ή η κοινωνία ως σύνολο- στις γυναίκες. Αρχής γενομένης από τη ζήλια. Άραγε οι γυναίκες είναι ζηλιάρες ή οι ίδιοι οι άντρες τελικά και οι περιστάσεις τις κάνουν ζηλιάρες;

 

Επόμενη κατηγορία που απευθύνεται συνήθως στις γυναίκες είναι ο τίτλος της γεροντοκόρης ή της τεκνατζούς. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις οι άντρες είναι εκείνοι στους οποίους επιτρέπεται ευκολότερα από την κοινωνία είτε να μένουν εργένηδες είτε να βρίσκουν αρκετά νεαρότερες γυναίκες για ταίρι. Επίσης οι γυναίκες είναι εκείνες που κατηγορούνται συνήθως- ή και δολοφονούνται τη σήμερον ημέραν -όταν αποφασίζουν να φύγουν πρώτες από μία σχέση. Οι γυναίκες κατηγορούνται ότι είναι διπολικές, υστερικές, πουτάνες και οι γυναίκες είναι τα συνήθη θύματα της ενδοοικογενειακής βίας. Κι αν μία γυναίκα καταφέρνει πολλά πράγματα σε κάποιο πεδίο στο οποίο συνήθως διαπρέπουν οι άντρες, γίνεται συχνά αντικείμενο φθόνου. Το ίδιο ισχύει και για τις γυναίκες που στα μάτια των αντρών δεν είναι τόσο όμορφες όσο αυτοί θα ήθελαν. Για να μην μιλήσουμε για την πάγια πεποίθηση της κοινωνίας ότι οι γυναίκες οφείλουν να παντρεύονται και να κάνουν παιδιά. Στην αντίθετη περίπτωση θεωρούνται κοινωνικά απόβλητες.

 

Γιατί άραγε όμως μπήκε η Λαζαρίδου στον κόπο να γράψει ένα τέτοιο βιβλίο; «Ξεκίνησα να γράφω αυτό το βιβλίο θέλοντας να εναντιωθώ  στη μάνα μου και κατέληξα να συμφιλιωθώ μαζί της. Άρχισα με θυμό και τελείωσα με γλύκα», έτσι μας λέει η ίδια η συγγραφέας στο τέλος του βιβλίου της. Προφανώς όμως στα κίνητρά της συμπεριλαμβάνονται και η αγανάκτηση από όλες αυτές τις ιστορίες κακοποίησης, παρενόχλησης, καθώς και από όλες τις περιπτώσεις γυναικοκτονιών που ακούγονται τον τελευταίο καιρό στα ΜΜΕ. Υπάρχει όμως, οπωσδήποτε και μια αδήριτη ανάγκη καταγραφής όσων θα λέγαμε ανοιχτά ως γυναίκες αν μιλούσαμε στον ίδιο μας τον εαυτό.

 

Τα γραφόμενα της Λαζαρίδου είναι απλά, αυθόρμητα και βρίθουν από χιούμορ και αυτοσαρκασμό. Σε κάποια κομμάτια-ιδίως τα αυτοβιογραφικά που αφορούν την οικογένειά της-η γραφή της Λαζαρίδου γίνεται ιδιαίτερα συγκινητική, κάποιες φορές δε και αλληγορική. Χρησιμοποιεί επίσης πολλές φορές παραδείγματα από την Ελληνική Μυθολογία προς στήριξη των λεγομένων της.

 

Ένα καθαρά γυναικείο βιβλίο είναι, επομένως, το «Η Ήρα δεν ήταν ζηλιάρα», το οποίο όμως αν αποφάσιζαν και κάποιοι άντρες να το διαβάσουν θα καταλάβαιναν καλύτερα τη γυναικεία ψυχολογία.

David Imhoof, Αυτή είναι λοιπόν η Ευρώπη μας;, εκδ. Πατάκη

  

Λοιπόν, ας υποθέσουμε ότι υπάρχει κάποιος που έχει ελάχιστες ιστορικές γνώσεις. Επιθυμεί μεν να τις διευρύνει, βαριέται όμως  αφόρητα το διάβασμα, την ίδια την Ιστορία, αλλά και τα ιστορικά βιβλία. Θα ήταν ποτέ δυνατόν αυτός ο άνθρωπος να κάνει οτιδήποτε άλλο πέρα από το να βλέπει ιστορικά βίντεο στο U-tube; Ή, πόσο μάλλον, να διαβάσει ένα ιστορικό βιβλίο τέτοιου μεγέθους, σαν αυτό που έγραψε ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Σασκουεχάννα των ΗΠΑ, David Imhoof με τίτλο "Αυτή είναι λοιπόν η Ευρώπη μας; Μια ιστορία από τον Διαφωτισμό ως σήμερα".

 Και όμως αν αυτός ο άνθρωπος επέλεγε να διαβάσει ένα μόνο ιστορικό βιβλίο στη ζωή του, τότε αδιαμφισβήτητα θα ήταν αυτό!  Διότι, πραγματικά, δεν έχω συναντήσει ιστορικό που να γράφει όχι μονάχα με απίστευτη γλαφυρότητα, αλλά, παράλληλα και με τέτοιο χιούμορ και μεγάλη δόση αυτοσαρκασμού.

Το βιβλίο πραγματεύεται την κληρονομιά του Διαφωτισμού στην Ευρώπη. Εξετάζει επομένως την ευρωπαϊκή Ιστορία- μία σύντομη, μα περιεκτική επισκόπηση, από την Αναγέννηση και τον ουμανισμό μέχρι και το τέλος του 20ου αιώνα και την αναζήτηση της νέας ταυτότητας των Ευρωπαίων πολιτών. 

Μετά τον ουμανισμό του 15ου αιώνα, ο συγγραφέας συνεχίζει με την επισκόπηση της εποχή όπου γεννήθηκε η σύγχρονη επιστήμη, δηλαδή τον 16ο αιώνα και φτάνει κατόπιν στον Διαφωτισμό. Εν συνεχεία, ασχολείται με τη Γαλλική Επανάσταση και τον ρόλο που έπαιξε σε αυτήν ο Διαφωτισμός. Έπεται η εποχή της εκβιομηχάνισης και της ιμπεριαλιστικής επέκτασης της Ευρώπης ανά τον κόσμο κατά τη διάρκεια του δέκατου ένατου και του εικοστού αιώνα. Ακολουθούν οι ιδέες περί ατομισμού που αναπτύχθηκαν από τον Φρόυντ και τον Νίτσε στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι δύο Παγκόσμιοι πόλεμοι, ο Ψυχρός πόλεμος και η σύγχρονη εποχή εξετάζονται επίσης διεξοδικά σχετικά με την ιδεολογία που κληρονόμησε στον άνθρωπο η διττή φύση του Διαφωτισμού.

Μέχρι τώρα δεν έχει εκδοθεί βιβλίο-στα ελληνικά τουλάχιστον- το οποίο να εξετάζει τόσο διεξοδικά το φαινόμενο του Διαφωτισμού και την επιρροή που το ρεύμα αυτό άσκησε ανά τους κατοπινούς αιώνες. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας πραγματεύεται αυτό το δύσκολο-για όσους δεν σπουδάζουν και δεν γνωρίζουν καλή Ιστορία- θέμα είναι πραγματικά μοναδικός και ελάχιστοι συγγραφείς θα το έκαναν με τόσο ανάλαφρο τρόπο, συνδυασμένο όμως με αστείρευτη ιστορική πληροφορία στις σελίδες του.

Ο συγγραφέας επιμένει ιδιαίτερα στο να καταστήσει σαφές στον αναγνώστη ότι ο Διαφωτισμός μας κληροδότησε πολλά καλά πράγματα, αλλά και μερικά άσχημα, όπως ιδέες περί υπεροχής της λευκής φυλής, την καταπίεση των γυναικών και των πιο αδύναμων κ.α. Οι ιδέες του Διαφωτισμού επομένως είχαν διττή φύση, ανάλογα με το πως τις ανέπτυξαν και τις εκμεταλλεύτηκαν κατόπιν οι Ευρωπαίοι. Δίνει βάρος στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών των γεγονότων και όχι στη απλή παράθεσή τους.

Αναντίρρητα, επομένως, το βιβλίο του Imhoof κερδίζει τον τίτλο του πιο ευκολοδιάβαστους ιστορικού βιβλίου της χρονιάς. Ένα βιβλίο που υπόσχεται όχι μονάχα γνώση,-θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε ποιοι είμαστε σήμερα- αλλά, συνάμα, και διασκέδαση και ψυχαγωγία σε όποιον αποφασίσει να το διαβάσει, παρά το μεγάλο μέγεθός του.