Heather Morris, Το ταξίδι της Σίλκα, εκδ. Κλειδάριθμος

 

            Ορισμένα βιβλία σου μένουν στο μυαλό πολύ καιρό μετά το πέρας της ανάγνωσής τους. Και το μόνο σίγουρο είναι ότι το βιβλίο της Heather Morris με τίτλο «Το ταξίδι της Σίλκα», είναι ένα από αυτά.

Όσοι από εσάς έχετε διαβάσει την αληθινή ιστορία του βιβλίου της με τίτλο «Ο δερματοστίκτης του Άουσβιτς» πιθανότατα να γνωρίζετε τη συγκεκριμένη συγγραφέα και να ανυπομονείτε να διαβάσετε το νέο της πόνημα, μεταφρασμένο άψογα στα ελληνικά από την Λένα Μαζαράκη. Κι αν  «Ο δερματοστίκτης του Άουσβιτς» σας άρεσε στ’ αλήθεια, «Το ταξίδι της Σίλκα» υπόσχεται να σας καθηλώσει ακόμη περισσότερο. Διότι, εν τέλει, τις καλύτερες και πιο συναρπαστικές ιστορίες της γράφει η ίδια η ζωή…

Το βιβλίο αυτό, βέβαια, κάθε άλλο παρά ευχάριστη συντροφιά μπορεί να το χαρακτηρίσει κανείς… Και πως θα μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά, αφού η υπόθεσή του διαδραματίζεται σε ένα από τα πιο διαβόητα σοβιετικά γκουλάγκ, το γκουλάγκ Βορκούτα, πάνω στον αρκτικό κύκλο.

Μπορεί, λοιπόν, η υπόθεσή του να μην είναι ιδιαίτερα ευχάριστη, δύσκολα, όμως, θα ανακαλύψει κάποιος αναγνώστης βιβλίο πιο καθηλωτικό και συναρπαστικό από αυτό. Το βιβλίο αυτό μας περιγράφει την-μυθιστορηματικά μεν αποδομένη, αλλά βασισμένη σε αληθινά γεγονότα- ιστορία της Εβραίας από τη Σλοβακία Σίλκα Κλάιν, της γυναίκας που γνώρισε τον δερματοστίκτη του Άουσβιτς και τη μετέπειτα σύζυγό του εκεί και την ιστορία της οποίας διηγήθηκε ο ίδιος ο δερματοστίκτης του Άουσβιτς, ο Λάλε Σοκολόφ, στη συγγραφέα.

Η Σίλκα Κλάιν συνελήφθη από τους ναζί το 1942 μαζί με την οικογένειά της και κατάφερε να μείνει για τρία ολόκληρα χρόνια ζωντανή στο στρατόπεδο εργασίας και εξόντωσης του Άουσβιτς-Μπίρκεναου, εργαζόμενη ως ερωτική σκλάβα του Γερμανού διοικητή εκεί και επιβιώνοντας από τις εύθραυστες ισορροπίες που επικρατούσαν εκεί, λόγω τω απρόβλεπτων διαθέσεων των ναζί. Φυσικά η Σίλκα δεν είχε την επιλογή να αρνηθεί να κάνει ό,τι της έλεγαν, εφόσον ήθελε να καταφέρει επιβιώσει.

Όταν, όμως, τον Φεβρουάριο του 1945, οι Ρώσοι απελευθερώνουν του Άουσβιτς, η τραγική ιστορία της Σίλκα δεν θα γίνει, δυστυχώς, πιστευτή από τους τυραννικούς ανθρώπους του παρανοϊκού Στάλιν και η ίδια θα κατηγορηθεί ως συνεργάτιδα των Γερμανών και κατάσκοπος με αποτέλεσμα να καταδικαστεί  σε δεκαπέντε χρόνια καταναγκαστικής εργασίας στο φοβερό γκουλάγκ της Βορκούτα της Σιβηρίας.

Η Σίλκα δεν θα είναι η μόνη που θα έχει τέτοια τύχη… Το στρατόπεδο είναι γεμάτο από ανθρώπους που έχουν άδικα κατηγορηθεί ότι εναντιώνονται στο αποτρόπαιο σταλινικό καθεστώς. Η Σίλκα θα είναι, όμως, μία από τις λίγες που γνωρίζει από πρώτο χέρι τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας σε ένα τέτοιο στρατόπεδο, όπως και τον τρόπο να επιβιώνει. Είναι, επομένως, πιο αποφασισμένη από ποτέ να καταφέρει να βγει ζωντανή από εκεί μέσα. Και θα κάνει τα πάντα γι’ αυτό.

 Όπως, όμως, έκανε και στο Άουσβιτς, δεν θα χάσει ποτέ την ανιδιοτέλειά της. Πάντα θα προσφέρεται να βοηθήσει τις συγκρατούμενές της με όποιον τρόπο μπορεί. Η εργασία της στο νοσοκομείο του στρατοπέδου και οι εξαιρετικές ικανότητες που επιδεικνύει τόσο στα καθήκοντά της όσο και στις πολλές διαφορετικές γλώσσες που μπορεί να μιλάει, μαζί με έναν έρωτα ο οποίος θα καταφέρει να ανθίσει σε ένα από τα χειρότερα μέρη του κόσμου, θα είναι το πρώτο βήμα της προς την ελευθερία…

«Πάνω από δεκαοκτώ εκατομμύρια άνθρωποι πέρασαν από το σύστημα των γκλουλάγκ από το 1929 μέχρι τον θάνατο του Στάλιν το 1953, σύμφωνα με τα διεξοδικά αρχεία του ίδιου του σοβιετικού κράτους. Από αυτούς, οι σύγχρονοι μελετητές εκτιμούν ότι περίπου έξι εκατομμύρια πέθαναν είτε στη φυλακή είτε λίγο μετά την αποφυλάκισή τους. Όπως στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Χίτλερ, έτσι και στα γκουλάγκ του Στάλιν πήγαιναν τόσο πολιτικοί κρατούμενοι όσο και κοινοί εγκληματίες, καθώς και άνθρωποι που είχαν καταδικαστεί επειδή ανήκαν σε πολιτικά αναξιόπιστα έθνη, όπως Πολωνοί, Εβραίοι και Ουκρανοί, ή σε λάθος τάξη, όπως πλούσιοι αγρότες ή προεπαναστατικοί αριστοκράτες».

Για όσους έχουν διαβάσει το διάσημο «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» του Αλεξάντερ Σολζενίτσιν ή την έξοχη ιστορική μελέτη της Πολωνοαμερικανίδας ιστορικού An Applebaum για τα γκουλάγκ, το παραπάνω απόσπασμα από τον επίλογο του Owen Matthews στο τέλος του βιβλίου θα τους φανεί οικείο. Για τους υπόλοιπους που δεν γνωρίζουν, όμως, ο εν λόγω επίλογος θα συμπληρώσει θαυμάσια τις γνώσεις μας για όλα όσα θα μας αφηγηθεί η ίδια η συγγραφέας για τη Σίλκα στο φρικτό αυτό μέρος.

Πάνω από όλα, θα θαυμάσουμε την εξαίσια δύναμη ψυχής της γυναίκας αυτής και θα απορήσουμε σχετικά με το πως μπορεί, στ’ αλήθεια να επιβιώνει κάποιος σε τέτοιες συνθήκες ακραίου ψύχους, υποσιτισμού και ανθρώπινης απονίας. Η αφήγηση των γεγονότων, σε ευθεία χρονολογική σειρά, διακόπτεται από καιρού εις καιρόν, προκειμένου να φιλοξενήσει αναμνήσεις της Σίλκα, είτε επώδυνες από εκείνο το «άλλο μέρος» που ήταν προηγουμένως, το Άουσβιτς, είτε από τα ευτυχισμένα παιδικά τη χρόνια στη Σλοβακία με τους γονείς της.

Δικαίως χαρακτηρισμένο ως Νο1 Παγκόσμιο μπεστ σέλλερ, το εν λόγω βιβλίο θα μας καθηλώσει και θα μας γνωρίσει μία αποτρόπαιη πτυχή τόσο της ανθρώπινης φύσης, όσο και της σταλινικής δικτατορίας.