Κυριακή 17 Νοεμβρίου 2019

Εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη

Τελικά πόσες εκκλησίες έμειναν στη διάθεση των χριστιανών μετά την οθωμανική κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης;
Η αλήθεια είναι ότι ο Μεχμέτ ο Πορθητής υπήρξε σχετικά ανεκτικός σε ό,τι αφορά τη διαρπαγή των εκκλησιών των χριστιανών αμέσως μετά την Άλωση. Διατήρησε επίσης και διεύρυνε τις δικαιοδοσίες του Πατριαρχείου. Οι διάδοχοί του όμως, ήδη από τη βασιλεία του γιου του, Βαγιαζήτ Β΄, ακολούθησαν πολύ πιο ανελέητη πολιτική. Κατά τη διάρκεια της δικής του βασιλείας αρπάχτηκαν η Μονή της Χώρας, ο ναός των Σέργιου και Βάχκου, η Μονή Στουδίου, η Μονή Μυρελαίου και η Μονή Λιβός. Οι διάδοχοι του Βαγιαζήτ συνέχισαν την πολιτική αυτή με αποτέλεσμα σήμερα μόνο τέσσερις εκκλησίες να μένουν στη δικαιοδοσία των χριστιανών: η Παναγιά των Βλαχερνών, η Παναγιά των Μογγόλων (ή Μουχλιώτισσα) στο Φανάρι, ο Άγιος Δημήτριος Ξυλόπορτας στο Μπαλάτ και ο Άγιος Γεώργιος Κυπαρισσάς στα Ψωμαθιά. Από αυτές μόνο μία, η Παναγία των Μογγόλων που εικονίζεται κάτω, διασώζει το αρχικό της κτίσμα.

ΠΗΓΗ: Αλέξανδρος Μασσαβέτας, Κωνσταντινούπολη, Στις άγνωστες γειτονιές του Κερατίου, εκδ. Πατάκη

Πέμπτη 14 Νοεμβρίου 2019

Σμέτανα, ο Μολδάβας από το Συμφωνικό ποιήμα Η πατρίδα μου

Πρόκειται για το πιο γνωστό κομμάτι από το Συμφωνικό ποίημα Η πατρίδα μου (Μa Vlast) που έγραψε ο μεγάλος Τσέχος συνθέτης το 1874.
Ο Μπένριχ Σμέτανα (1824-84) θεωρείται πρωτοπόρος της τσεχικής εθνικής σχολής. Όταν γράφτηκε το συμφωνικό αυτό ποίημα η Βοημία βρισκόταν κάτω από την κατοχή των αυστριακών Αψβούργων.
https://www.youtube.com/watch?v=gTKsHwqaIr4 


Στο δεύτερο από τα έξι συνολικά μέρη του έργου, με τον τίτλο "Μολδάβας", περιγράφεται η πορεία του ποταμού αρχικά μέσα από τα δάση της Βοημίας. Ακολουθεί η εικόνα ενός κυνηγιού, που αναγγέλεται από τα κόρνα και τις τρομπέτες, κατόπιν ένας αγροτικός γάμος και τα νυχτερινά ξεφαντώματα των νυμφών. Τέλος, ο ποταμός καταλήγει την Πράγα και διέρχεται δίπλα από λαμπρά παλάτια. Η παρούσα εκτέλεση είναι με την Συμφωνική Ορχήστρα του Βερολίνου, υπό την μπαγκέτα του φον Κάραγιαν.
ΠΗΓΗ: Joseph Machlis, Kristine Forney, Η απόλαυση της μουσικής, εκδ. Fagotto books

Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2019

Νίκος Βατόπουλος, Όπου και να ταξιδέψω, εκδ. Μεταίχμιο, σελ.348

Η αλήθεια είναι ότι συνήθως δεν διαβάζω "περιηγητικά" βιβλία τα οποία δεν ρίχνουν το κύριο βάρος στην ιστορία ενός τόπου, είτε από δικό μου χούι, είτε λόγω δουλειάς... Η αλήθεια όμως είναι επίσης ότι το συγκεκριμένο βιβλίο κατάφερε να με κάνει να δω αυτού του είδους τα βιβλία με ένα εντελώς διαφορετικό μάτι.
Το νέο πόνημα του Νίκου Βατόπουλου, γνωστού δημοσιογράφου στην Καθημερινή και περισσότερο γνωστού για το συγγραφικό του έργο που αφορά την ίδια την Αθήνα, αποτελεί ένα απρόσμενα ιδιαίτερο, όσο και ξεχωριστό, οδοιπορικό. Επικεντρώνεται σε είκοσι τέσσερις πόλεις της ελληνικής επαρχίας, πόλεις της ηπειρωτικής κυρίως Ελλάδας, όχι σε εκείνες που είναι κατεξοχήν τουριστικές ή διάσημες για κάποιο συγκεκριμένο λόγο-είτε αυτό είναι μνημείο, παλιά πόλη ή ο,τιδήποτε άλλο- αλλά κυρίως σε όσες είναι παραμελημένες ή υποτιμημένες από άποψη φήμης και επισκεψιμότητας. Η νησιωτική Ελλάδα φυσικά δεν αγνοείται, αλλά ως αρκετά πιο προβεβλημένη, διατηρεί μια πιο ελάσσονα παρουσία στο βιβλίο.
 Από το Ηράκλειο, που είναι γνωστό περισσότερο ως τερατώδης μεγαλούπολη-αδίκως βέβαια!- και την Τρίπολη με τα άγνωστα νεοκλασικά της, μέχρι την άγνωστη στους πολλούς Κομοτηνή των μουσουλμάνων και τη Δράμα των νερών, ο Νίκος Βατόπουλος καταθέτει στον αναγνώστη τη δική του ματιά μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του, πως είδε δηλαδή και πως βίωσε ο ίδιος την περιήγησή του στις πόλεις που επισκέφθηκε, καταρρίπτοντας μύθους και στερεότυπα, δίνοντας ξεχωριστή σημασία σε πράγματα άγνωστα για τους πολλούς και αδιαφορώντας για ιστορικές και άλλες συμβάσεις.
Δεν πρόκειται για ένα βιβλίο που αποσκοπεί στην απλή παράθεση εγκυκλοπαιδικών γνώσεων, αλλά για ένα  οδοιπορικό γνήσια ανθρώπινο που προσπαθεί να αφουγκραστεί τον ιδιαίτερο παλμό και τον σφυγμό κάθε πόλης.
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: Η αμεσότητα και η γνήσια κατάθεση ψυχής του έμπειρου συγγραφέα σε όσα μας μεταφέρει γραπτώς.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: οι λάτρεις των ταξιδίων και των κρυμμένων ομορφιών της Ελλάδας!

Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 2019

Η συνθήκη του Βερντέν, 843

Λίγοι γνωρίζουν ότι το γερμανικό και το γαλλικό έθνος ανάγει τη δημιουργία του στη Συνθήκη του Βερντέν το 843.
Μετά τον θάνατο του Καρλομάγνου το 814, διάδοχος του στη διοίκηση της μεσαιωνικής καρολίγγειας αυτοκρατορίας έγινε ο γιος του Λουδοβίκος ο Ευσεβής.
Το 840, μετά και από τον δικό του θάνατο,  η άλλοτε κραταιά αυτοκρατορία του Καρλομάγνου  μοιράστηκε ανάμεσα στους τρεις γιους του, οι οποίοι κατέληξαν σε συμφωνία μετά από αρκετούς αδελφοκτόνους εφύλιους πολέμους.
Έτσι  το 843 υπογράφτηκε η συνθήκη του Βερντέν η οποία χώριζε την αυτοκρατορία σε τρία μέρη: ο Λουδοβίκος ο επονομαζόμενος Γερμανικός , πήρε το ανατολικό γερμανόφωνο κομμάτι, ο Λοθάριος Α΄το κεντρικό κομμάτι, δηλαδή το Μέσο φραγκικό βασίλειο, που περιλάμβανε εδάφη της σημερινής Ελβετίας, Γερμανίας, Ιταλίας και Γαλλίας και, τέλος, ο Κάρολος, ο επονομαζόμενος Φαλακρός, πήρε το δυτικό φραγκικό βασίλειο στα εδάφη της σημερινής Γαλλίας.

Με την πάροδο του χρόνου τα δύο ακριανά βασίλεια, πιο ομοιογενή γλωσσικά και πολιτισμικά, ήταν εκείνα που επιβίωσαν, σηματοδοτώντας τη γένεση δύο σημαντικών εθνών της Ευρώπης, του γαλλικού και του γερμανικού έθνους.
ΠΗΓΗ: Bernstein-Milza, Ιστορία της Ευρώπης, τόμος 1, εκδ. Αλεξάνδρεια