Βεατρίκη Σαΐας- Μαγρίζου, Αόρατα φτερά, εκδ. Καστανιώτη

 

Φαίνεται πως τα άτομα που γεννιούνται με κάποιο εκ γενετής πρόβλημα διαθέτουν κάποια αόρατα φτερά που τους βοηθούν να υπερνικούν τις δυσκολίες και να συνεχίζουν τη ζωή τους βασισμένοι στη δύναμη της θέλησης. Τέτοια φτερά φαίνεται πως είχε και η Εύα, η πρωταγωνίστρια με τα κινητικά προβλήματα στο βιβλίο της Βεατρίκης Σαΐας-Μαγρίζου με τον ομώνυμο τίτλο, φτερά που την ώθησαν να πετύχει το φαινομενικά  ακατόρθωτο γι’ αυτήν.

 

Βρισκόμαστε στο έτος 1988. Η Εύα είχε την ατυχία να γεννηθεί, πριν δεκαπέντε περίπου χρόνια, με εγκεφαλική παράλυση, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει κινητικά προβλήματα. Μόνιμος σύντροφος της ζωής της είναι το μπαστούνι της, ενώ ως παιδί δεν της επιτράπηκε ποτέ να τρέξει, να παίξει και να γελάσει όσο και τα υπόλοιπα παιδιά της ηλικίας της, αφού πάντοτε αντιμετώπιζε δυσκολίες στην κίνηση και κάθε βήμα απαιτούσε τιτάνια προσπάθεια από μέρους της.

 

Από την άλλα ο Φοίβος, ο δίδυμος αδελφός της, είχε κάθε λόγο να νιώθει παραμελημένος, εξαιτίας της αμέριστης προσοχής που απολάμβανε η Εύα από τους γονείς τους λόγω του προβλήματός της. Γι’ αυτό και τα δύο αδέλφια τσακώνονταν πάντοτε διαρκώς-αν και κατά βάθος αγαπιούνται. Η Εύα είναι πλέον έφηβη και αντιμετωπίζει, πέρα από το δικό της προσωπικό πρόβλημα, και όλες τις άλλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι καθώς ενηλικιώνονται. Η Εύα έχει ατσάλινη θέληση-ονειρεύεται μάλιστα ότι θα γίνει μπαλαρίνα.

 

Όλα όμως αλλάζουν όταν η Εύα και δύο καρδιακές φίλες της πέφτουν θύματα απαγωγής. Ποιος της απήγαγε και έχει άραγε λόγο για να τις κρατάει; Τι σχέση μπορεί να έχει αυτή η απαγωγή με το εβραϊκό παρελθόν της γιαγιάς της Σάρας και έναν ατιμώρητο ναζί εγκληματία πολέμου;

 

Η Σαΐας-Μαγρίζου, η συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο «Το βραχιόλι της φωτιάς» στο οποίο βασίστηκε η πολύ επιτυχημένη σειρά της ΕΡΤ, προσφέρει στους αναγνώστες της ένα ακόμη κινηματογραφικό μυθιστόρημα με καταιγιστική δράση, στο οποίο συνδυάζει αγαστά την ψυχολογία και τα κοινωνικά προβλήματα του καιρού μας με την Ιστορία και τα ιστορικά γεγονότα. Και η αλήθεια είναι ότι η συνταγή πετυχαίνει απόλυτα.

 

Η αφήγηση εξελίσσεται σε πολλούς παράλληλους χρονικούς άξονες υπό τη μορφή αναδρομών. Το οδυνηρό παρόν αφορά το δωμάτιο στο οποίο κρατούνται αιχμάλωτα τα τρία κορίτσια και το παρελθόν τα παιδικά χρόνια της Εύας, αλλά και των γονιών της και της γιαγιάς της Σάρας, Εβραία από τη Θεσσαλονίκη και επιζήσασα του Ολοκαυτώματος. Η συγγραφέας πλέκει πολύ έξυπνα την εξέλιξη της υπόθεσης με τρόπο που να καταφέρει να κορυφώσει την αγωνία και την περιέργεια του αναγνώστη, λύνοντας το μυστήριο της απαγωγής μόλις λίγο πριν από το τέλος του βιβλίου και ενώ εξελίσσει παράλληλα τις αφηγήσεις της. Ζητήματα όπως εκείνα της ιστορικής δικαίωσης, της ατιμωρησίας των εγκληματιών πολέμου κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης και τις διώξεις που υπέστησαν οι Εβραίοι είναι αυτά που θα απασχολήσουν τη συγγραφέα από ιστορικής απόψεως, ενώ από κοινωνιολογική, η ένταξη των ατόμων με αναπηρίες στο κοινωνικό σύνολο, η διαφορετικότητα και η δύσκολη ζωή τους, το πώς αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις οι οικογένειες των ατόμων αυτών και πως επηρεάζονται οι ζωές όλων των μελών μίας οικογένειας που διαθέτει άτομο με ειδικές ανάγκες.

 

Πολυθεματικό και καταιγιστικό, καλογραμμένο και κομψό, ευαίσθητο και λυρικό, το νέο πόνημα της Σαΐας-Μαγρίζου δηλώνει κι αυτό έτοιμο να μεταφερθεί είτε στη μικρή είτε στη μεγάλη οθόνη, αφού υπόσχεται πρώτα να καθηλώσει όσους επιλέξουν να το διαβάσουν.

 

Σον Λασκ-Η έκτη αίσθηση του Ζάκαρι Κλάουντσλι, εκδ. Ψυχογιός

 

 

Πώς να ήταν άραγε η ζωή ενός ιδιαίτερου παιδιού, που είχε τα χάρισμα να «βλέπει» το μέλλον αλλά και να διαβάζει το παρελθόν των ανθρώπων στις καρδιές τους στην Αγγλία της εποχής του Διαφωτισμού; Αυτό είναι το βασικό θέμα του βιβλίου με τίτλο «Η έκτη αίσθηση του Ζάκαρι Κλάουντσλι» του βραβευμένου δημοσιογράφου και πρωτοεμφανιζόμενου στον χώρο του μυθιστορήματος Σον Λασκ.

 

Ο Ζάκαρι Κλάουντσλι είναι ο γιος ενός πολύ επιτυχημένου ωρολογοποιού στο Λονδίνο. Γεννιέται το 1754 σε πολύ ιδιαίτερες συνθήκες. Η μητέρα του ανήκει στις πάμπολλες γυναίκες που στο διάβα των αιώνων έδωσαν τη δική τους ζωή προκειμένου να φέρουν στον κόσμο τα μωρά τους. Έτσι και η μητέρα του Ζάκαρι θα πεθάνει από ακατάσχετη αιμορραγία αφήνοντας χήρο τον πατέρα του Ζάκαρι τον Έιμπελ. Η θεία της μητέρας του θα βοηθήσει τον Έιμπελ στην ανατροφή του. Ο Ζάκαρι όμως από μικρός θα αποδειχτεί ένα πολύ ιδιαίτερο παιδί. Πανέξυπνος, ετοιμόλογος και ικανός με ό,τι καταπιάνεται και με το χάρισμα να «προβλέπει» το μέλλον.

 

Ένα ατυχές συμβάν που θα στοιχίσει το μάτι του Ζάκαρι θα κάνει τον πατέρα του να σκεφτεί προσεκτικότερα τον τρόπο της ανατροφής του και θα τον οδηγήσει στη μακρινή Κωνσταντινούπολη. Εκεί ο Έιμπελ θα δράσει ως κατάσκοπος των Βρετανών,  με στόχο τον τερματισμό του Επταετούς πολέμου μεταξύ Γαλλίας και Μεγάλης Βρετανίας, έναν πόλεμο στον οποίο εμπλέκεται εμμέσως και ο σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Έιμπελ, ανίκητος στο σκάκι, θα κληθεί, επομένως, να δημιουργήσει εκ του μηδενός ένα ρομποτικό μηχάνημα που να παίζει σκάκι- μέσα στο οποίο θα κρυφτεί ο ίδιος- προκειμένου να καταφέρει να παίξει με τον ίδιο τον σουλτάνο με απώτερο στόχο να εισχωρήσει στο παλάτι και να αποσπάσει πληροφορίες. Όμως δεν θα πάνε όλα κατ’ ευχήν και χρόνια αργότερα ο γιος του θα επισκεφθεί και ο ίδιος την Κωνσταντινούπολη προκειμένου να αναζητήσει τα ίχνη του χαμένου πατέρα του. Θα καταφέρει άραγε να βρει τον πατέρα του;

 

«Η έκτη αίσθηση του Ζάκαρι Κλάουντσλι» είναι ένα βιβλίο που άπτεται πολλές διαφορετικές παραμέτρους της Ιστορίας, της ψυχολογίας αλλά και της κοινωνικής ιστορίας του 18^ου αιώνα. Διαφωτισμός, χαρισματικά παιδιά, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Επταετής πόλεμος, Οθωμανική Αυτοκρατορία, οικογενειακή ζωή στην Αγγλία του 18^ου αιώνα, μηχανικές κατασκευές τον 18^ο αιώνα σε Ευρώπη και Οθωμανική Αυτοκρατορία, αγάπη του γιου προς τον πατέρα και του πατέρα προς τον γιο, όλα αυτά τα επιμέρους ζητήματα καταφέρνει να θίξει ο Σον Λασκ στο βιβλίο του με τρόπο καθηλωτικό για τον αναγνώστη. Ένα διαφορετικό ιστορικό μυθιστόρημα που θα μας ταξιδέψει από το Λονδίνο του Διαφωτισμού μέχρι την Κωνσταντινούπολη των μεταρρυθμίσεων του 18^ου αιώνα.

Sheila Fitzpatrick- Σύντομη ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης, εκδ. Μεταίχμιο

 

Μία καίρια συμβολή στην ιστορία του υπαρκτού σοσιαλισμού

 

Πονήματα για την ιστορία της Ρωσίας κυκλοφόρησαν αρκετά τον τελευταίο καιρό με αφορμή τον ατυχή πόλεμο στην Ουκρανία. Ελάχιστοι όμως ιστορικοί έχουν ασχοληθεί ουσιαστικά με την ιστορία όχι μόνο της Ρωσίας, αλλά γενικότερα του κομμουνισμού και της Σοβιετικής Ένωσης ως σύνολο, ή, τουλάχιστον, λίγα είναι τα πονήματα, σχετικά με το θέμα αυτό, τα οποία έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Το κενό αυτό στην ελληνική ιστοριογραφία έρχεται να καλύψει το βιβλίο της  Αυστραλέζας συγγραφέως Sheila Fitzpatrick, διακεκριμένης ιστορικού που έχει ασχοληθεί επισταμένα με την ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης.

 

Μετά από μία διαφωτιστική εισαγωγή γενικού χαρακτήρα σχετικά με τον υπαρκτό σοσιαλισμό, το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου ασχολείται με τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε η ΕΣΣΔ και το δεύτερο με τη διακυβέρνηση του Λένιν, του πρώτου ηγέτη της ΕΣΣΔ. Ποιες, επομένως, ήταν οι συνθήκες στη Ρωσία που οδήγησαν στην ίδρυση του τόσο άκαμπτου, μονολιθικού και καταπιεστικού, εν τέλει μονοκομματικού κράτους στη Ρωσία που κατάφερε να επιβληθεί σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη; Πώς ακριβώς κυβέρνησε ο Λένιν και ποιο ήταν το όραμά του; Σε τέτοιου είδους ερωτήματα απαντούν τα δυο πρώτα κεφάλαια του βιβλίου.

 

Ακολούθως, η συγγραφέας ασχολείται με τη διαδοχή του Λένιν στην ηγεσία της ΕΣΣΔ από τον Ιωσήφ Στάλιν, με τον αγώνα της επικράτησής του έναντι των υπολοίπων μνηστήρων της ηγεσίας. Στη συνέχεια η συγγραφέας εξιστορεί τα δεινά της χώρας υπό το βάρος της γερμανικής επίθεσης που δέχτηκε η Ρωσία και τη στιβαρή ηγεσία του Στάλιν, ο οποίος εγκαινίασε μία νέα περίοδο τρόμου, διώξεων και εκκαθαρίσεων των αντιφρονούντων με τις «στημένες», εν πολλοίς δίκες της Μόσχας στα μέσα της δεκαετίας του 1930. Ο πόλεμος είχε αρκετές επιπτώσεις στη μετέπειτα της ιστορίας της Ρωσίας, αλλά και ολόκληρης της ΕΣΣΔ. Κατόπιν, το τιμόνι της ένωσης πέρασε στη στιβαρή ηγεσία του Νικίτα Χρουστσώφ, ενός ηγέτη ο οποίος δοκίμασε μία πρώτη χαλάρωση από τον αυστηρό σταλινισμό με τη μερική αποκαθήλωση του Στάλιν το 1956. Ο διάδοχος του Νικίτα, ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ συνέχισε την πιο ήπια πολιτική του προκατόχου του. Όμως  ο γίγαντας με τα πήλινα πόδια δεν έμελε να αντέξει για πολύ ακόμη, καθώς η οικονομία της ΕΣΣΔ υπό τον σοσιαλιστικό μανδύα ήταν καταδικασμένη σε ελεύθερη πτώση, καθώς περνούσαν τα χρόνια. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ  έμελε να είναι αυτός στον οποίο θα πιστωνόταν τελικά η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Στη σημερινή Ρωσία του άκρατου πλουτισμού για τους λίγους και της διαφθοράς, ένας νέος αρχηγός, ο Βλάντιμιρ Πούτιν, προσπαθεί να προσδώσει στη Ρωσία το μεγαλείο που αυτή είχε την εποχή των τσάρων και της πρωτοκαθεδρίας της μέσα στην ΕΣΣΔ. Θα τα καταφέρει άραγε; Ποιο θα είναι το μέλλον του γίγαντα με τα πήλινα πόδια;

 

Το βιβλίο, όπως και όλες άλλωστε οι ιστορίες της Ρωσίας που εκδόθηκαν ως τώρα, μπορεί να φωτίσει εξαιρετικά το οδυνηρό παρόν στην Ουκρανία, αλλά και πολλές άγνωστες ή δυσνόητες πτυχές της ιστορίας του εικοστού αιώνα, όπως και ορισμένες πιο κρυφές πτυχές της κομμουνιστικής θεωρίας.

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, Για την ίδρυση και οργάνωση των ελληνικών πανεπιστημίων Σμύρνης και Αθήνας, εκδ. Στοχαστής

 

Ο Κωνσταντίνος Κραθεοδωρή υπήρξε μία μεγάλη μορφή της επιστήμης και των μαθηματικών των αρχών του εικοστού αιώνα, αλλά και, γενικότερα, μία χαρισματική φυσιογνωμία. Αρκεί και μόνο να αναφέρουμε ότι μιλούσε έξι γλώσσες. Η ευρύτητα του πνεύματός του και η συμβολή του στη μαθηματική επιστήμη άργησε να αναγνωρισθεί, στις μέρες μας όμως πλέον υπάρχει αρκετή διαθέσιμη βιβλιογραφία σχετικά με τη ζωή και το έργο του.

 

Ο γνωστός συγγραφέας Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με τον βίο και το έργο του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού σε πολλά πονήματα, τόσο στον τομέα της καθαρής ιστοριογραφίας, όσο και στον κλάδο της μυθιστορηματικής βιογραφίας. Οι προτάσεις όμως του Κωνσταντίνου  Καραθεοδωρή σχετικά με την οργάνωση του πανεπιστημίου της Σμύρνης και τα Αθήνας παρέμεναν ανέκδοτες και άγνωστες μέχρι σήμερα στο ευρύ κοινό. Το κενό αυτό έρχεται να συμπληρώσει το βιβλίο που επιμελήθηκε ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης και στο οποίο γράφει την εισαγωγή και τα σχόλια. Το βιβλίο τιτλοφορείται «Για την ίδρυση και οργάνωση των ελληνικών πανεπιστημίων Σμύρνης και Αθήνας» και παρουσιάζει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τις θέσεις και τις προτάσεις του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή σχετικά με την οργάνωση και την εύρυθμη λειτουργία των πανεπιστημίων της Σμύρνης και της Αθήνας.

 

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ως γνωστόν, ήταν προσωπικός φίλος του μεγάλου Κρητικού πολιτικού, του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ήταν επόμενο, λοιπόν, να ήταν αυτός ο οποίος θα αναλάμβανε, μετά από προσωπική παράκληση του τότε πρωθυπουργού, να οργανώσει το Πανεπιστήμιο της Σμύρνης, το «Φως εξ ανατολών» όπως το αποκαλούσαν. Βέβαια, καθώς το πανεπιστήμιο δεν πρόλαβε να λειτουργήσει τελικά εξαιτίας της Μικρασιατικής Καταστροφής, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή κλήθηκε εν τέλει να οργανώσει το Πανεπιστήμιο των Αθηνών.

 

Οι προτάσεις σχετικά με την οργάνωση των δύο αυτών πανεπιστημίων περιέχονται στον ανά χείρας τόμο, προτάσεις πρωτοποριακές για την εποχή που αποδεικνύουν, αφενός την ευρύτητα του πνεύματος, τη μεγάλη μόρφωση του Καραθεοδωρή, αλλά και τις οργανωτικές του ικανότητες και αφετέρου τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής παιδείας. Ο αναγνώστης θα  μπορέσει να βρει στις προτάσεις του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού πολλές αναλογίες με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η  παιδεία στη χώρα μας στη σημερινή εποχή. Γι’ αυτό και το παρόν πόνημα είναι ένα βιβλίο επίκαιρο που αφορά πρωτίστως τους εκπαιδευτικούς στη χώρα μας, αλλά και όλους όσους ενδιαφέρονται για την προσωπικότητα του Καραθεοδωρή.

 

Οι αναλυτικές προστάσεις του περιλαμβάνουν όλες τις παραμέτρους της λειτουργίας ενός πανεπιστημίου, από τις εξετάσεις, τη σύνθεση του διδακτικού προσωπικού, μέχρι και τη βιβλιοθήκη του, τον προϋπολογισμό για τη λειτουργία του, τον αριθμό των φοιτητών και τα δίδακτρα.

 

Κοντά σε αυτές τις προτάσεις στο βιβλίο συμπεριλαμβάνονται και κάποιες επιστολές του Καραθεοδωρή προς τον Αριστείδη Στεργιάδη, Ύπατο Αρμοστή Σμύρνης, επιστολές του μητροπολίτη Σμύρνης στον Καραθεοδωρή, ένα αυτοβιογραφικό κείμενό του, αλλά και κάποιες διαλέξεις του Καραθεοδωρή σχετικά με τα μαθηματικά και κάποια άρθρα του.

 

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ένα ποικιλόμορφο βιβλίο που ρίχνει άπλετο φως σε κάποιες άγνωστες πτυχές του Καραθεοδωρή, στις φιλίες του, στις απόψεις του για την παιδεία, στις οργανωτικές του ικανότητες και, κυρίως, στη μεγάλη ευρυμάθειά του. Τα σχόλια του Ιντζέμπελη λειτουργούν με  συμπληρωματικό και επεξηγηματικό τρόπο εκεί που χρειάζεται.