Charlotte Mc Conaghy, Κάποτε υπήρχαν λύκοι, εκδ. Μεταίχμιο

 

Ένα από τα καλύτερα βιβλία που εκδόθηκαν το φετινό φθινόπωρο, από κάθε άποψη, είναι το νέο πόνημα της  συγγραφέας βιβλίων επιστημονικής φαντασίας και οικολογικής ακτιβίστριας, Σάρλοτ Μακ Κόναχι που ζει στην Αυστραλία. Η Μακ Κόναχι είναι επίσης η συγγραφέας του πολύ επιτυχημένου Πριν χαθούν τα πουλιά. Η συγγραφέας στα δύο αυτά βιβλία της εκφράζει τους φόβους της, και δικαιολογημένα, για την επικείμενη εξαφάνιση πολλών ζωϊκών ειδών  από τον πλανήτη μας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Μπορούμε όμως να πούμε με ασφάλεια ότι ποτέ πριν ο φόβος αυτός δεν εκφράστηκε τόσο επιτυχημένα στη Λογοτεχνία με ένα πόνημα βαθιά συγκινητικό και ανθρώπινο, μεγάλης λογοτεχνικής αξίας.

Η Ίντι Φλιν μεγαλωμένη στα δύο άκρα του κόσμου, στην Αυστραλία και τις ΗΠΑ από όπου κατάγονται οι χωρισμένοι γονείς της, φτάνει στα Χάιλαντς της Σκωτίας προκειμένου να ηγηθεί ως βιολόγος σε ένα φιλόδοξο πείραμα που επιχειρεί να αναστρέψει μέρος της καταστροφής του πλανήτη: την επανεισαγωγή λύκων εκεί προκειμένου να ελεγχθεί ο πληθυσμός των ελαφιών της περιοχής και να αναδημιουργηθεί το άλλοτε παρθένο δάσος. Η προσπάθειά της όμως αυτή έχει αν αντιμετωπίσει την εχθρότητα των ντόπιων αγροτών που φοβούνται για τα ζώα τους αλλά και τις δικές τους ζωές. 

Μαζί με την Ίντι έρχεται στα Χάιλαντς και η δίδυμη αδελφή της που είναι ψυχικά τραυματισμένη και φιλοδοξεί να αναρρώσει. Παράλληλα, η Ίντι θα γνωρίσει τον έρωτα στο πρόσωπο του αστυνομικού επιθεωρητή της περιοχής Ντάνκαν. Μια σειρά, όμως, από περίεργους φόνους, για τους οποίους θα ενοχοποιηθούν οι λύκοι, θα παρακωλύσει το σχέδιό της. Όταν θα αρχίσει να ερευνά την υπόθεση, θα ανακαλύψει ότι ένα ακόμη μεγαλύτερο πέπλο μυστηρίου καλύπτει τους φόνους αυτούς. Ευθύνονται πράγματι οι λύκοι για τους θανάτους αυτούς; Η αλήθεια θα αποκλυφθεί μετά από πολύ κόπο και θα κάνει την Ίντι να αμφιβάλει για όλα όσα αγαπά: την αδελφή της, τους λύκους και τον Ντάνκαν.

Η Μακ Κόναχι πλέκει αριστοτεχνικά το μυστήριο γύρω από τους φόνους, παραπλανώντας σκοπίμως τον αναγνώστη και κάνοντάς τον  να αμφιβάλλει διαρκώς σχετικά με τον ένοχο. Πέρα από την καθαρά αστυνομική αυτή διάσταση του βιβλίου, το πόνημα της Κόναχι διαθέτει μία εξαιρετικά συγκινητική οικολογική και φιλοζωική πλευρά που θα ταρακουνήσει όσους από εμάς αγαπούν τα ζώα και τη φύση, αλλά συνερίζονται, επιπλέον, και τα συναισθήματα της συγγραφέως για την καταστροφή του πλανήτη.

Αυτό το οποίο όμως κάνει το παρόν πόνημα να ξεχωρίζει από άλλα του είδους του, είναι το γεγονός ότι η Κόναχι καταφέρνει να κρατήσει άριστα τις ισορροπίες στο βιβλίο της μεταξύ της οικολογικής και της ανθρώπινης όψης του. Αυτό σημαίνει ότι δίνει εξίσου μεγάλη σημασία στους ανθρώπινους ήρωές της παράλληλα με τους τετράποδους και αφιερώνει μεγάλο μέρος της αφήγησης στην εξιστόρηση των συναισθημάτων και των αναμνήσεων των δύο δίδυμων αδελφών. Αυτή η διάσταση του βιβλίου ενισχύεται από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της ίδιας της Ίντι. 

Η συγγραφέας, δηλαδή, θέτει στο επίκεντρο της αφήγησής της τόσο τους ίδιους τους λύκους, όσο και την αγάπη της Ίντι για αυτούς και το φυσικό περιβάλλον, αλλά την αγάπη της για την αδελφή της και τον Ντάνκαν.

Το φινάλε θα είναι δυνατό και απρόσμενο.  Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα πόνημα που αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο για τη θεματολογία του, αλλά και για τον εξαιρετικά ευαίσθητο τρόπο με τον οποίο η συγγραφέας επιλέγει να αφηγηθεί τα γεγονότα. Συγχρόνως, η καλοδουλεμένη μετάφραση της Κλαίρης Παπαμηχαήλ που διατηρεί τη λογοτεχνική αξία του πρωτότυπου κειμένου και το αστυνομικό μυστήριο θα προσθέσει περισσότερο σασπένς στη δράση και θα κάνει τους αναγνώστες να μην θέλουν να αφήσουν το βιβλίο από τα χέρια τους.

Σώτη Τριανταφύλλου, Πιτσιμπούργκο, εκδ. Πατάκη

 

Μικρό μεν σε μέγεθος, αλλά μεγάλο από λογοτεχνικής απόψεως είναι το «Πιτσιμπούργκο», το αφήγημα της καταξιωμένης Ελληνίδος συγγραφέως, Σώτης Τριανταφύλλου, ένα έργο που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2006 και επανεκδίδεται σήμερα από τις εκδόσεις Πατάκη.

 

Το μικρό αυτό λογοτεχνικό αριστούργημα αποκαλύπτει την ιστορία του Δημοσθένη και της Ελέγκως, ενός νιόπαντρου ζευγαριού από τη Χίο στο οποίο ο Δημοσθένης αποφασίζει εν έτει 1013 να τραβήξει τον μακρύ δρόμο της ξενιτιάς, αφήνοντας την αγαπημένη του στο πατρογονικό νησί τους. Ο Δημοσθένης θα δουλέψει σε εργοστάσιο χαλυβουργίας στο Πιτσιμπούργκο της Πενσυλβάνια, ενώ η Ελέγκω θα παραμείνει στη Χίο περιμένοντας νέα και εισιτήριό του, προκειμένου να πάει κι εκείνη μαζί του.

 

Η ιστορία ακούγεται συνηθισμένη. Και φυσικά είναι, αφού όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά πως κατά τις αρχές του εικοστού αιώνα πάμπολλοι Έλληνες διάλεξαν τον δύσκολο δρόμο της ξενιτιάς, ιδιαίτερα προς τις ΗΠΑ, εξαιτίας της φτώχειας που ταλάνιζε τη χώρα μας. Αυτό ίσχυε ακόμη περισσότερο για τη Χίο, η οποία έναν αιώνα σχεδόν μετά την καταστροφή της από τους Τούρκους, ακόμη δεν είχε ανακάμψει πλήρως.

 

Το θέμα, λοιπόν, μπορεί να μην είναι πρωτότυπο. Είναι όμως εξαιρετικά πρωτότυπος ο τρόπος με τον οποίο δίνεται στον αναγνώστη: μέσω των επιστολών που ανταλλάσσει το ζευγάρι-και μάλιστα το κείμενο του έργου διαρθρώνεται αποκλειστικά με τις επιστολές αυτές. Πρόκειται, επομένως, για ένα κατεξοχήν επιστολικό μυθιστόρημα, το οποίο επιπλέον είναι γραμμένο στη ντοπιολαλιά της Χίου και των ανθρώπων του λαού εκείνης της εποχής, αγράμματων φυσικά που καταφεύγουν σε  γραμματικούς προκειμένου να επικοινωνήσουν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

 

Η γραφή που χρησιμοποιεί η Σώτη είναι απλή, λιτή, αυθόρμητη, αλλά και εξαιρετικά φορτισμένη συναισθηματικά. Με δυο λόγια είναι αυτή που θα κερδίσει τον αναγνώστη από την πρώτη κιόλας σελίδα με την αμεσότητά της. Ο αναγνώστης θα βιώσει στο πετσί του τα συναισθήματα που βιώνει το ζευγάρι: ο νόστος για την πατρίδα του Δημοσθένη, ο πόνος και η πίκρα του αποχωρισμού, ο πόθος της αντάμωσης και η δυσαρέσκεια της Ελέγκως όταν δεν της στέλνει το πολυπόθητο εισιτήριο ο Δημοσθένης, η τρυφερότητα των νιόπαντρων και οι λιγοστές-μα έντονες- κοινές τους αναμνήσεις.

 

Στο έργο δίνονται μέσα από τα γράμματα πολύτιμες ιστορικές πληροφορίες για την εποχή. Φαίνεται επίσης ολοκάθαρα η πραγματικά τεράστια απόσταση που χώριζε τη μικρή Χίο εκείνη την εποχή από τις ΗΠΑ, στις οποίες είχε αναπτυχθεί το γυναικείο κα το εργατικό κίνημα, αλλά και ο εκσυγχρονισμός από κάθε άποψη. Οι αναμνήσεις από την τουρκοκρατία- η οποία τερματίστηκε στο νησί μόλις το 1913, στοιχειώνουν ακόμη τους συντάκτες των επιστολών. Όσο για το φινάλε του δράματος, αυτό θα είναι εντελώς αναπάντεχο.

Pierre Lemaitre, Οικογένεια Πελτιέ, εκδ. Μίνωας

 

O Γάλλος συγγραφέας Πιέρ Λεμέτρ γεννήθηκε στο Παρίσι το 1951 και θεωρείται ως ένας από τους πιο καταξιωμένους Γάλλους συγγραφείς, ιδίως της αστυνομικής λογοτεχνίας. Αυτή τη φορά επανέρχεται με μία οικογενειακή σάγκα η οποία εκτυλίσσεται στον απόηχο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εν έτει 1948. Το νέο πολυσέλιδο μυθιστόρημά του έχει τίτλο «Οικογένεια Πελτιέ» και η υπόθεσή του διαδραματίζεται σε τρεις τόπους: τη Βηρυτό, το Παρίσι και τη Σαϊγκόν, όλους τόπους στους οποίους σχετίζονται με κάποιον τρόπο με τη Γαλλία.

 

Αρχηγός της οικογένειας Πελτιέ είναι ο Λουί, μέγας βιομήχανος σαπωνοποιίας στη Βηρυτό. Η σύζυγός του, η Ανζέλ, είναι η τυπική αστή γυναίκα της εποχής της. Έχει τέσσερα παιδιά: τον Ετιέν, τον Ζαν, τον Φρανσουά και την Ελέν. Η οικογένεια, που ζει στη Βηρυτό, έχει επίσης έναν όμορφο γάτο στην κατοχή της, τον Ζοζέφ. Ο Ζαν ή αλλιώς Μπουμπούλ, ένα από τα πιο αινιγματικά πρόσωπα του μυθιστορήματος που κρύβει αρκετά μυστικά, είναι παντρεμένος με τη Ζενεβιέβ, μία αρκετά ιδιόρρυθμη σύζυγο. Ο Φρανσουά ονειρεύεται να γίνει δημοσιογράφος και αποφασίζει να ακολουθήσει το όνειρό του στο μεταπολεμικό Παρίσι. Ο Ετιέν από την άλλη-κρυφός ομοφυλόφιλος- θα πάει στο Βιετνάμ προκειμένου να αναζητήσει τον χαμένο του έρωτα που χάθηκε εκεί μυστηριωδώς πολεμώντας στη Χεν Γιανγκ, τον Ρεμόν. Εκεί θα εργαστεί ως υπάλληλος στο Γραφείο Συναλλάγματος και θα γνωρίσει πολύ καλά όλες τις όψεις της γαλλικής αποικιοκρατίας, και τις καλές, αλλά και τις άσχημες. 

 

Ο συγγραφέας στις περιγραφές του για τη Σαιγκόν θα καταπλήξει τους αναγνώστες του. Οι ιστορικές πληροφορίες που προσφέρει αποτελούν το καλύτερο ίσως κομμάτι του βιβλίου του. Οι όψεις του πολέμου που περιγράφει είναι συχνά εξαιρετικά φρικιαστικές, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι ελάχιστοι από εμάς γνωρίζουν τι ακριβώς συνέβαινε στο Βιετνάμ προτού οι Γάλλοι αποικιοκράτες το «πασάρουν» στους Αμερικανούς ως πρόβλημα.

 

Μέσα σε όλα αυτά,  ο Λεμέτρ μας προσφέρει σπαράγματα από διάχυτες μνήμες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ενός πολέμου που έχει μεν τελειώσει, αλλά εξακολουθεί να στοιχειώνει ακόμη τις ζωές των ανθρώπων. Κοντά στις ερωτικές ιστορίες που ο συγγραφέας δημιουργεί, υπάρχει και ένας μυστηριώδης ανεξιχνίαστος θάνατος μιας ηθοποιού, ένα ανεξήγητο δυστύχημα, αλλά και μία βρόμικη υπόθεση διακίνησης.

 

Ο Λεμέτρ θα μας θυμίσει με τη γραφή του όλους τους «μεγάλους» Γάλλους λογοτέχνες: τον Ουγκώ, τον Δουμά, αλλά και τον Εμίλ Ζολά με τον ρεαλισμό του. Μέσω της πένας του, οι αναγνώστες θα διασκεδάσουν, θα γελάσουν, αλλά και θα δακρύσουν με τις όμορφες περιγραφές του για τις πόλεις, τον πόλεμο στο Βιετνάμ, τον μεταπολεμικό κόσμο και την καταρρέουσα γαλλική αποικιοκρατία.

 

Βιβλίο περίπλοκο στη σύλληψη και τη δομή του, μυθιστόρημα πολυπρόσωπο και πολυφωνικό, με ελαφριά αστυνομική, αλλά και ιστορική χροιά, το νέο μυθιστόρημα του Λεμτρ κινείται στους ίδιους ρυθμούς με τα προγενέστερα έργα του.

Θωμάς Ψύρρας, Άρτιο κατά παρέκκλιση, εκδ. Μεταίχμιο

 

Ο συγγραφέας από τη Θεσσαλία, Θωμάς Ψύρρας έχει συγγράψει ως τώρα μυθιστορήματα και ιστορικής φύσεως πονήματα που αφορούν την ιστορία του τόπου καταγωγής του, της Θεσσαλίας. Έχει συμμετάσχει επίσης και σε συλλογικά έργα.

 

Το νέο του έργο δεν χαρακτηρίζεται ως μυθιστόρημα, αλλά ως ηθογράφημα ή ίσως ως μυθοπλαστική ηθογραφία. Θα μπορούσαμε επίσης να πούμε ότι το έργο έχει και χαρακτήρα κάπως σατυρικό σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα σήμερα. Το βιβλίο επικεντρώνεται, αλλά και εκθέτει όλες τις εκ βαθέων ριζωμένες παθογένειες της χώρας μας, ήτοι την επονείδιστη πελατοκρατεία, την αχαλίνωτη διαφθορά, τη δαιδαλώδη γραφειοκρατία, τη φρικτή διαπλοκή, το δράμα των αυθαιρέτων, το παραδικαστικό κύκλωμα, τους αποχαρακτηρισμούς των δασικών εκτάσεων και τις καταπατήσεις της γης.

 

«Και τι σε νοιάζει εσένα ο τόπος; Εσύ κοίτα το συμφέρον σου κι άσε τους άλλους να βγάλουν το φίδι απ’ την τρύπα».

 

Αυτή τη συμβουλή θα δώσουν στον πρωταγωνιστή του ηθογραφικού αφηγήματος, στον Αθανάσιο Μαντέλα οι υπόλοιποι εντελώς «ελληνικά» σκεπτόμενοι χαρακτήρες του βιβλίου. Βλέπετε, ο Μαντέλας αποτελεί την εξαίρεση σε αυτόν τον καθαρά εγωκεντρικό και άκρως ωφελιμιστικό για το ατομικό συμφέρον τρόπο σκέψης. Σε αυτόν το τόπο όλοι κοιτάμε μονάχα την πάρτη μας… Το δίκιο και το γενικό καλό είναι κάτι που αφορά πάντα… τους άλλους και, φυσικά, όχι εμάς!

 

Η αφορμή προκειμένου να ξεδιπλωθούν αυτοί οι εκ διαμέτρου αντίθετοι τρόπο σκέψης στο βιβλίο είναι το εξοχικό στο Μονοδέντρι, ένα εξοχικό που αγοράζει στα γεράματά του ο τέως δουλευτής της γης Αθανάσιος Μαντέλας, σε μία έκταση χαρακτηρισμένη ως δασική και ως αρχαιολογικός χώρος, η οποία όμως τελικά θα μετατραπεί σε  παράλιο οικισμό. Μάλιστα και το ίδιο το σπίτι του Μαντέλα θα είναι εν τέλει αυθαίρετο και όχι μόνο τα γειτονικά που απειλούν να χτιστούν και να του «κόψουν» τη θέα. Ο Μαντέλας, άνθρωπος συντηρητικός, ολίγον τι μισογύνης, αλλά δίκαιος και φυσιολάτρης, αποφασίζει να κινηθεί δικαστικά προκειμένου, όχι μόνο να βρει το δίκιο του, αλλά και να σώσει το δάσος. Δεν ήξερε όμως που επρόκειτο να μπλέξει… Η Λερναία Ύδρα της διαπλοκής στην Ελλάδα έχει πολλά κεφάλια και δεν εξοντώνεται έτσι απλά…