Τhe Trivialist-Από τον βασιλιά θάνατο στον βασιλιά ήλιο, εκδ. Διόπτρα

 

Επιτέλους και ένα βιβλίο για την άγνωστη σε εμάς ευρωπαϊκή ιστορία

 

Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό έχει μυηθεί επαρκώς κατά τα τελευταία χρόνια στην ανάγνωση βιβλίων εκλαϊκευμένης ιστορίας, βιβλία με ανάλαφρο συγγραφικό ύφος και απαλλαγμένα από επιστημονικές κουραστικές παραπομπές, αλλά με έγκυρο και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιεχόμενο. Στην εν λόγω κατηγορία ανήκει και το βιβλίο «Από τον βασιλιά θάνατο στον βασιλιά ήλιο» των εκδόσεων Διόπτρα, το οποίο υπογράφει ο ειδικευμένος στον ευρωπαϊκό πολιτισμό συγγραφέας και πολιτικός επιστήμονας από την ακριτική Αλεξανδρούπολη με το ψευδώνυμο The Trivialist.

Το πιο σημαντικό για το εν λόγω βιβλίο είναι, πρωτίστως, το γεγονός ότι επιτέλους εκδίδεται στη χώρα μας ένα βιβλίο το οποίο μπορεί να διαβαστεί από όλους τους Έλληνες, όχι μόνο ενήλικες, αλλά και εφήβους, και αφορά όχι τα χιλιοειπωμένα γεγονότα της δικής μας ελληνικής ιστορίας-για τα οποία διατίθεται αρκετά μεγάλη εκλαϊκευμένη και έγκυρη ιστοριογραφία, αλλά τα γεγονότα της ευρωπαϊκής ηπείρου από το τον ύστερο μεσαίωνα ως τον Διαφωτισμό και την εκβιομηχάνιση.

Η αλήθεια είναι ότι, δυστυχώς, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο διδάσκεται σήμερα η Ιστορία στα σχολεία μας- με γνώμονα συχνά την αποστήθιση και όχι την εμβάθυνση και την κατανόηση των γεγονότων και σχεδόν εξολοκλήρου για γεγονότα μονάχα της Ελληνικής Ιστορίας- οι περισσότεροι Έλληνες έχουν ελλιπείς ιστορικές γνώσεις και αυτό ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ιστορία του υπόλοιπου κόσμου. Ο The Trivialist έρχεται, επομένως, να καλύψει το κενό αυτό προσφέροντας στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τα πιο σημαντικά και συχνά αστεία στιγμιότυπα της ευρωπαϊκής ιστορίας. Να σημειωθεί ότι η γνώση των γεγονότων τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της παγκόσμιας ιστορίας είναι εξαιρετικά σημαντική προκειμένου να κατανοήσει ο αναγνώστης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα γεγονότα της ελληνικής ιστορίας.

Τα έντεκα κεφάλαια του βιβλίου του, επομένως, αφηγούνται την ευρωπαϊκή ιστορία με τρόπο ευθύγραμμο χωρίς να στοχεύουν, όμως, να παρουσιάσουν μία πλήρη παρουσίαση όλων των γεγονότων που έλαβαν χώρα στην ευρωπαϊκή ήπειρο από τον 14^ο ως τον 18^ο αιώνα. Αντίθετα φιλοδοξούν να εστιάσουν στα πιο σημαντικά από αυτά προκειμένου να εξηγήσουν την έξοδο της Ευρώπης από τον Μεσαίωνα και την είσοδό της στη σύγχρονη εποχή.

Αφετηρία είναι η επιδημία βουβωνικής πανώλης στην Ευρώπη τον 14^ο  αιώνα και οι συνέπειές της. Στη συνεχεία ο συγγραφέας ασχολείται με το φαινόμενο της Ιταλικής Αναγέννησης παρουσιάζοντας τις περιπέτειες για την κατασκευή του τρούλου της Σάντα Μαρία ντελ Φιόρε από τον Μπρουνελλέσκι, αλλά και στο έργο των Μποτιτσέλι, ντα Βίντσι και Μιχαήλ Άγγελο. Κομβικής σημασίας γεγονότα όπως οι Ανακαλύψεις και τα μεγάλα εξερευνητικά ταξίδια του τέλους του Μεσαίωνα δεν μένουν φυσικά απέξω από τις διηγήσεις του The Trivialist, ούτε και η θρησκευτική Μεταρρύθμιση υπό τον Μαρτίνο Λούθηρο και η αντεπίθεση της Ρώμης. Το διαβόητο Κυνήγι Μαγισσών στην πρώιμη νεωτερική εποχή εξετάζεται ενδελεχώς, όπως και οι περιπέτειες των αστρονόμων οι οποίοι θέλησαν να εκθρονίσουν τη γη μας από το κέντρο του κόσμου. Στον αιώνα του μαργαριταριού, στη μπαρόκ εποχή εξιστορούνται τα έργα και οι ημέρες του πιο σημαντικού, ίσως, μπαρόκ καλλιτέχνη του Κραραβάτζιο, καθώς και οι πολιτικές εξελίξεις στη Μεγάλη Βρετανία την ίδια περίοδο.

Το βιβλίο τελειώνει με την αφήγηση των πεπραγμένων του βασιλιά Ήλιου, του Λουδοβίκου 14^ου και μία σύντομη παρένθεση για τον σεισμό της Λισαβόνας το 1755 και την είσοδο της πολύπαθης ηπείρου μας στον αιώνα του Διαφωτισμού.

Όσοι δεν γνωρίζουν τα περιγραφόμενα γεγονότα θα βρουν το βιβλίο αυτό άκρως διαφωτιστικό, αλλά ακόμη και οι ιστορικοί και οι ειδήμονες θα απολαύσουν την ανάγνωσή του ως μία καλή και διασκεδαστική επανάληψη όσων ήδη γνωρίζουν.

Στάθης Τσατσαλάκης, Ευανθία, εκδ. Πνοή

 

Με αφορμή τη μικρασιατική καταστροφή και τις αφηγήσεις της γιαγιάς του ο συγγραφέας Στάθης Τσατσαλάκης από την Αθήνα μας αφηγείται τον βίο και την πολιτεία της Ευανθίας στο πρώτο του μυθιστόρημα με τον ομώνυμο τίτλο.

 

Η Ευανθία  ήταν μόλις δώδεκα ετών όταν τη βρήκε η μικρασιατική καταστροφή. Χάνει τους πάντες εκεί, τον πατέρα, τη μητέρα και την αδελφή της και η ίδια σώζεται τυχαία από μία πλούσια Ιταλίδα, τη Φραντσέσκα. Η Φραντσέσκα θα σταθεί σαν δεύτερη μάνα για την Ευανθία στη Φλωρεντία. Εκεί θα βρεθεί η άτυχη Ευανθία και θα προσπαθήσει να πάρει από τη ζωή όλα όσα η τελευταία της στέρησε. Η Ευανθία θα μαγευτεί από τη Φλωρεντία του Μεσοπολέμου και θα γνωρίσει πολλές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Μουσολίνι, ο Γκράσι και ο Πικάσο. Θα ταξιδέψει επίσης αρκετά στο πλευρό της Φραντσέσκας και στο τέλος θα αποφασίσει να σπουδάσει νοσηλευτική. Όμως, ένα ακόμα γύρισμα της μοίρας θα της στερήσει αυτή τη χαρά και θα την κάνει να γυρίσει πίσω στην Ανατολή, αυτή τη φορά στη Νάξο, πλάι στον επιζώντα πατέρα της. Η ζωή της εκεί θα είναι δύσκολη, καθώς η Ευανθία θα ασχοληθεί με τη σηροτροφία και θα αναγκαστεί να αφήσει για άλλη μια φορά πίσω τα όνειρά της για να γίνει νοσοκόμα.

 

 Ενώ θα γνωρίσει δύο φορές τον έρωτα, την  πρώτη στην Ιταλία στο πρόσωπο του Τόνι και τη δεύτερη στη Νάξο στο πρόσωπο του Γερμανού γλύπτη Βίλχελμ, τελικά θα βρεθεί παντρεμένη με έναν καπετάνιο του νησιού, ο οποίος όμως θα λείπει διαρκώς από το νησί αφήνοντας την Ευανθία μαζί με την ιδιότροπη πεθερά της που θα την ξεπατώσει στη δουλειά. Μην αντέχοντας τέτοια ζωή θα επιλέξει να βρεθεί στη ναζιστική Γερμανία για να αναζητήσει τον αγαπημένο της. Εκεί θα ανακαλύψει ότι πολλά πράγματα έχουν αλλάξει και ότι τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται στην ξενοφοβική και ρατσιστική Γερμανία. Οι γνωριμίες της θα τη βοηθήσουν να παρευρεθεί στο Μόναχο κατά τη διάρκεια της υπογραφής των περίφημων Συμφωνιών του Μονάχου και να υπηρετήσει σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, στο Νταχάου και στο Άουσβιτς. Εκεί θα γνωρίσει από πρώτο χέρι τη φρίκη του ναζιστικού τρόμου και των ιατρικών πειραμάτων στα στρατόπεδα. Όταν θα επιστρέψει και πάλι στην Ιταλία, μεσούντος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου δεν θα είναι ξανά ο ίδιος άνθρωπος. Θα έχει ανακαλύψει για τρίτη φορά τον έρωτα στο πλευρό του Πολωνού Γιαν. Αυτή την πολυτάραχη ζωή της τη διηγείται στον εγγονό της σε μία συναρπαστική πρωτοπρόσωπη και ολοζώντανη αφήγηση. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου βλέπουμε πως η ίδια η Ιστορία καθορίζει πολλές φορές τη μοίρα μας και πως ο άνθρωπος είναι τελικά έρμαιο των μεγάλων γεγονότων της, αφού η ζωή του εν τέλει εξαρτάται από αυτά.

Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε, Ο Ιταλός, εκδ. Πατάκη

 

 

Ο πολυγραφότατος Ισπανός συγγραφέας από την Καρθαγένη, ο Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε έχει φωτίσει πολλές φορές μέσα από τα μυθιστορήματά του άγνωστες στιγμές της Ιστορίας. Έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, μέχρι στιγμής, πάνω από είκοσι βιβλία του.

 

Το τελευταίο του έργο τιτλοφορείται «Ο Ιταλός» και φωτίζει μία άγνωστη, σχετικά, πτυχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, μία ιστορία δολιοφθορών και κατασκοπείας, η οποία έλαβε χώρα στο βρετανικό έδαφος του Γιβραλτάρ. Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια των ετών 1942-1943 μία ομάδα Ιταλών δυτών βύθισε και προκάλεσε σοβαρές βλάβες, υπό τη μορφή μυστικής επίθεσης, σε δεκατέσσερα συνολικά βρετανικά πολεμικά πλοία που ήταν σταθμευμένα στον κόλπο του Αλχεθίρας.

 

Ο πανταχού παρών έρωτας είναι κι εδώ φυσικά, το αλατοπίπερο της μυθοπλασίας, αλλά και αυτός που προσθέτει τη φανταστική πινελιά η οποία διανθίζει την αφήγηση των αληθινών ιστορικών γεγονότων και προσθέτει την αφορμή για τη μυθοπλασία. Πρωταγωνίστρια, επομένως, στο βιβλίο είναι η εικοσιεπτάχρονη βιβλιοπώλισσα Έλενα Αρμπουές, ιδιοκτήτρια ενός μικρού επαρχιακού βιβλιοπωλείου στη μικρή ισπανική πόλη της Λα Λίνεα, πλησίον του βρετανικού Γιβραλτάρ. Η Έλενα θα είναι εκείνη που στην εναρκτήρια σκηνή του μυθιστορήματος θα ανακαλύψει αναίσθητο στην ακτή της πόλης τον Τεζέο Λομπάρντο, έναν από τους Ιταλούς δύτες που εκτελούν τις δολιοφθορές στα βρετανικά πλοία. Η Έλενα θα του σώσει τη ζωή και, κατόπιν, θα σώσει κι εκείνος με τη σειρά του τη δική της μέσα από τον ανέλπιστο έρωτα που θα βιώσουν οι δυο τους. Τους δυο τους πλαισιώνουν μυθιστορηματικά άλλοι άνθρωποι της εποχής, κυρίως οι άλλοι Ιταλοί δύτες και οι Ισπανοί ντόπιοι κάτοικοι της Λα Λίνεα.

 

Η υπόθεση όμως του μυθιστορήματος δεν εκτυλίσσεται μονάχα κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, όταν ένας δημοσιογράφος προσπαθεί να αναδείξει μέσα από τα ρεπορτάζ του τα άγνωστα σχετικά εκείνα γεγονότα της εποχής.

 

Το ενδιαφέρον στην αφήγηση του Ρεβέρτε είναι η διαφορετική ματιά στα γεγονότα, των Ιταλών, συμμάχων του Άξονα, των αντιπάλων τους Βρετανών, αλλά και των φαινομενικά ουδέτερων Ισπανών. Ο αναγνώστης θα βρει εξαιρετικά διαφωτιστική τη ματιά του συγγραφέα σχετικά με το πως είδαν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι Ισπανοί, οι οποίοι βρίσκονταν υπό το στυγνό καθεστώς του Φράνκο κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

 

Η αφήγηση του Ρεβέρτε είναι γρήγορη, δίχως πλατειασμούς σε μακροσκελείς περιγραφές και με άφθονους διαλόγους σε αυτό το πολυπρόσωπο μυθιστόρημα. Ο Περέρε επιτρέπει όμως στον εαυτό του να παράσχει στον αναγνώστη αρκετές λεπτομέρειες σχετικά με τον μηχανολογικό εξοπλισμό των δυτών, αλλά και την ψυχολογία των πρωταγωνιστών του.

 

Οι περισσότεροι από εμάς σίγουρα δεν θα έχουμε ακούσει σχετικά με το συγκεκριμένο αυτό επεισόδιο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου που αφορά τον πόλεμο στη θάλασσα. Πρόκειται επομένως για ένα βιβλίο το οποίο θα διαβάσουμε εξαιτίας του μεγάλου ονόματος του συγγραφέα του, αλλά και του εξαιρετικά ενδιαφέροντος και πρωτότυπου θέματός του.

Αντιγόνη Ζόγκα, Παλμίτα, εκδ. Ψυχογιός

 

Περί έρωτος…

 

Ένα συγκριτικού τύπου μυθιστόρημα περί της έννοιας του μικρού φτερωτού θεού όπως ήταν στα μέσα του εικοστού αιώνα και στη σημερινή εποχή, στην Αργεντινή και στην Ελλάδα, επιχειρεί η Αργεντινο-ελληνίδα συγγραφέας, η Αντιγόνη Ζόγκα. Το βιβλίο της έχει τίτλο «Παλμίτα»- έτσι αποκαλούν την καρδιά του φοίνικα. Αυτό δεν είναι όμως το πρώτο συγγραφικό της πόνημα. Έχουν προηγηθεί δύο ακόμη βιβλία της καθώς και πλήθος σεναρίων,  διηγημάτων, άρθρων σε εφημερίδες της Ελλάδος και του εξωτερικού.

 

Η γραφή της Ζόγκα είναι εντελώς άμεση, αυθόρμητη και φυσική. Κάποιες φορές δε η γλώσσα που χρησιμοποιεί αγγίζει τα όρια του χυδαίου-σε ό,τι αφορά κυρίως τις ερωτικές περιγραφές. Το σημαντικό όμως είναι ότι το στυλ γραφής δεν θα μας θυμίσει κάποιο άλλο-η συγγραφέας κατοχυρώνει το δικό της εντελώς ξεχωριστό και ιδιότυπο αφηγηματικό ύφος.

 

«Εδώ είμαι, mi amor. Σου έλεγα για την κόρη μας- μα τι υπέροχο πλάσμα! Αλλά δεν σου κρύβω ότι ανησυχώ. Ξέρω ότι είμαι ικανή να αντιμετωπίσω τα ζητήματα του σπιτιού και να τη φροντίσω. Της ετοιμάζουμε το καλύτερο φαγητό, την καθημερινή περιποίησή της , την υγεία της. Αλλά το πρόβλημα- εντάξει, όχι πρόβλημα, ανησυχία, είναι η ευθύνη να αισθάνομαι μόνη μου. Φοβάμαι που είσαι τόσο μακριά μας».

 

Με αυτό το απόσπασμα από ένα ερωτικό και εξομολογητικό γράμμα σε δεύτερο ενικό πρόσωπο η μάνα στην Αργεντινή ενημερώνει τον απών σύζυγο για την υγεία της κόρης του. Διότι στη μεν Αργεντινή εν έτει 1974 πέφτει βαριά η σκιά του επικείμενου πραξικοπήματος, ενώ στην Αθήνα του 2018-2020 όπου διαδραματίζεται η δεύτερη ερωτική ιστορία-χρονική συνέχεια, κατά κάποιον τρόπο, της πρώτης- βαριά η σκιά της πανδημίας του κορωνοϊού.

 

Πρόκειται για δύο ιστορίες εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους-ή μήπως όχι; Διότι μήπως τελικά ο έρωτας δεν έχει παντού και πάντα στη γη τα ίδια χαρακτηριστικά; Στον έρωτα όλα βαίνουν καλώς μέχρι να πάνε και πάλι όλα στραβά! Αυτό ακριβώς βιώνουν οι ερωτευμένες γυναίκες των δύο ιστοριών. Καμιά φορά οι άνδρες γίνονται βίαιοι. Και καμιά φορά και οι ίδιες οι μάνες γίνονται βίαιες με τα τέκνα τους… Τα παράπονα και οι γκρίνιες που φέρνει ο πανδαμάτωρ χρόνος στις σχέσεις είναι γνωστά. Ύστερα είναι και η φροντίδα των γηραιών γονέων μας που αλλάζει τα δεδομένα. Και το σεξ φυσικά…

 

Πάντως η συγγραφέας αναλύει διεξοδικά την ψυχολογία των ερωτευμένων, καταφέρνοντας όμως να εντάξει και τις δύο ιστορίες στο χωροχρονικό τους πλαίσιο. Το επικείμενο πραξικόπημα επηρέασε τις ζωές των ανθρώπων, όπως ο τεράστιος ρόλος των μέσω κοινωνικής δικτύωσης κατά την περίοδο της καραντίνας. Όσο για τον έρωτα… μένει να απαντηθεί τελικά το ερώτημα: πεθαίνει τελικά κάποια στιγμή αναπόφευκτα ή ζει αιωνίως;