Πατρίθια Αλμαρθέτι, Τα χαμένα ημερολόγια της Ιαπωνίας, εκδ. Το μέλλον

 

            Ένα ενδιαφέρον και πρωτότυπο, από αφηγηματικής απόψεως, ταξιδιωτικό αφηγηματικό χρονικό για τη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου, συγγράφει η Ισπανίδα καθηγήτρια Συγκριτικής Λογοτεχνίας Πατρίθια Αλμαρθέτι. Στο πόνημα αυτό η συγγραφέας σταχυολογεί και συγκεντρώνει τις εμπειρίες της από τις δύο επισκέψεις της στην Ιαπωνία κατά τα έτη 2009 και 2018. Το εν λόγω πόνημα τιτλοφορείται ως «Τα χαμένα ημερολόγια της Ιαπωνίας» και η δομή του κειμένου ακολουθεί, πολλές φορές, τη δομή ημερολογιακής καταγραφής.

Η αφήγηση δεν είναι γραμμική, τουλάχιστον από χρονολογική άποψη. Αντίθετα, οι καταγραφές αποτελούν περισσότερο αυθόρμητες εξομολογήσεις ποικίλης θεματολογίας από πλευράς της συγγραφέως. Η Αλμαρθέτι ενδιαφέρεται να καταγράψει στο χαρτί εξίσου με τα γεγονότα, τις ιδέες και τις συνήθειες τη χώρας της Άπω Ανατολής, και την αύρα της μυστηριακής Ιαπωνίας και την αίσθηση που αποκομίζει ο επισκέπτης στη χώρα αυτή. Για τον λόγο αυτό, οι καταγραφές της περιβάλλονται με μία πολύ ιδιαίτερη λογοτεχνική αύρα που αποτυπώνει στο χαρτί όλη τη μαγεία και το μυστήριο της Άπω Ανατολής.

Οι αναφορές της στην ιαπωνική λογοτεχνία δίνουν πολλές φορές το παρόν στο πόνημά της. Στη χώρα αυτή των αντιθέσεων κυριαρχεί τόσο η φύση και η παράδοση, όσο και τα μεγάλα τεχνολογικά επιτεύγματα, όπως, για παράδειγμα, τα εξαιρετικά γρήγορα τρένα της.

Οι παραδόσεις, όμως, όπως εκείνες της θρησκείας του βουδισμού ζεν και του σιντοϊσμού καλά κρατούν ακόμη και στον 21^ο αιώνα. Όπως και η ισχυρή πατριαρχία που φέρνει πολύ συχνά τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση.

Οι γκέισες, οι ανθισμένες κερασιές, τα μάνγκα-τα ιαπωνικά κόμικ- το σούσι, εικόνες από τα παλιά χρόνια της παράδοσης, αλλά και η ρίψη των ατομικών βομβών και ο σεισμός και το τσουνάμι της Φουκοσίμα από τη σύγχρονη εποχή είναι εικόνες οικείες στα μάτια των αναγνωστών, οι οποίες, όμως, εξακολουθούν να αφήνουν τους κατοίκους της Δύσης με την αίσθηση ότι τελικά δεν γνωρίζουν πραγματικά την Ιαπωνία και τους ανθρώπους της.

Το εν λόγω πόνημα θα μας φέρει λίγο πιο κοντά στο να γνωρίσουμε καλύτερα τη μυστηριώδη αυτή χώρα, τις ομορφιές, τα χρώματα και τα αρώματά της. Το παρακάτω απόσπασμα περικλείει όλη εκείνη την αίσθηση που αφήνει στον επισκέπτη η χώρα του Ανατέλλοντος ηλίου:

 

«Τα δέντρα είναι αιωνόβια. Τα πιο ψηλά είναι ενισχυμένα με καλάμια και οι κορμοί τους χάνονται στον ουρανό. Υπάρχει υγρασία, δροσιά και ηρεμία. Νιώθω σαν να βρίσκομαι σε ένα λουτρό από κυπαρίσσι. Θέλω να περπατήσω ξυπόλητη. Δοκιμάζω τις επιφάνειες από πέτρα, από λευκά βότσαλα, τα πιο φαρδιά, τα μικρά που καλύπτουν τα μονοπάτια πρόσβασης και μετάβασης στον ναό. Τα μετακινούν με τσουγκράνες. Κάθομαι στο τέλος μιας πέτρινης γέφυρας για να ξεουραστώ, λίγο πριν το κατώφλι ενός ντόρι (μονοπάτι) που οδηγεί σε έναν μικρό ναό. Ακούγονται τα τζιτζίκια, οι γρύλοι, το μουρμουρητό του νερού, το κελάηδισμα των πουλιών».

Ζοέλ Λοπινό, Η αρχόντισσα του Ακρωτηρίου, εκδ. Μίνωας

 

 

            Μία γυναίκα που επιλέγει να ζήσει κάπως αντισυμβατικά με την εποχή της, η Κατερίνη. Αντιμέτωπη με την ισχυρή πατριαρχία και τα αυστηρά ήθη της ορεινής Κρήτης, η Κατερίνη, είναι μία γυναίκα τολμηρή, γεμάτη αγάπη και προσφορά για τον συνάνθρωπό της, αλλά και γεμάτη από θέληση για ζωή. Η μοίρα θα τη χτυπήσει με σκαιότητα αρκετές φορές... Εκείνη, όμως, θα βρίσκει πάντοτε το σθένος να σηκώνεται όρθια και να συνεχίζει…

Αυτή, σε αδρές γραμμές, είναι η ιστορία της Κατερίνης, της αρχόντισσας του Ακρωτηρίου των Χανίων, και πιο συγκεκριμένα του χωριού Χορδάκι στην περιφέρεια της περιοχής του Ακρωτηρίου στα Χανιά. Πρόκειται για ένα αληθινό μέρος, για ένα πραγματικά ορεινό χωριό, στο οποίο οι συνθήκες διαβίωσης δεν ήταν διόλου εύκολες κατά τις παλαιότερες εποχές.

 Εφοδιασμένοι με τους ελάχιστους, πραγματικά πόρους, που προσφέρει η φύση σε ένα μέρος τόσο ορεινό, οι κάτοικοί του χωριού στις παλαιότερες εποχές έρχονταν συχνά αντιμέτωποι με το φάσμα της πείνας. Γι’ αυτό και η θεία της Κατερίνης, η Άννα, επέλεξε να στείλει τη μικρή της ανιψιά, μετά από τον θάνατο της μητέρας της, στο σπίτι του Γάλλου προξένου στα Χανιά, προκειμένου να τη γλιτώσει από τη φτώχεια του χωριού. Από εκεί η Κατερίνη θα βρεθεί στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια ως προσωπική οικονόμος του μεγαλοεπιχειρηματία Φωκά. Θα ανατραφεί με αστικές αρχές, θα εντρυφήσει στη γαλλική γλώσσα και στους τρόπους της καλής κοινωνίας και θα μάθει να κεντά και να ράβει.

Όταν θα έρθει η ώρα να επιστρέψει στη γενέτειρά της θα αναγκαστεί να ζήσει πολύ διαφορετικά από ότι είχε μάθει ως τότε. Συν τοις άλλοις, η μοίρα δεν θα φανεί γενναιόδωρη μαζί της σε ό,τι αφορά τον έρωτα. Θα καταφέρει, άραγε, να βρει την ευτυχία και να πραγματοποιήσει το όνειρό της να γίνει μοδίστρα στο ακριτικό Χορδάκι;

Η Ζοέλ Λοπινό, Ελληνογαλλίδα συγγραφέας, με σπουδές στην ελληνική και τη γαλλική γλώσσα και, πλέον,  μόνιμη κάτοικος των Χανίων, έχει χαρίσει ως τώρα στους αναγνώστες αρκετά μυθιστορήματα, εκ των οποίων το πρώτο της με τίτλο «Η αγριλιά» στο οποίο αφηγείται την ιστορία των Ελλήνων παππούδων της γνώρισε τεράστια εκδοτική επιτυχία.

Στο βιβλίο της «Η αρχόντισσα του Ακρωτηρίου», όπως και στο προηγούμενο βιβλίο της με τίτλο «Το νετλέτι», η υπόθεση εκτυλίσσεται στην Κρήτη του 19^ου αιώνα, στη Κρήτη που ακροβατεί μεταξύ της οθωμανικής κυριαρχίας, της επικυριαρχίας των μεγάλων Δυνάμεων και την επιθυμία των κατοίκων της για ένωση με την Ελλάδα. Στα βιβλία της αυτά πρωταγωνίστρια είναι μία γυναίκα με αδάμαστη θέληση, συχνά θύμα των κοινωνικών συνθηκών του καιρού της, ενώ τα βιβλία αυτά διατρέχει επίσης η αύρα του μεταφυσικού στοιχείου και της Μοίρας. Η δράση και οι εναλλαγές στην αφήγηση, καθώς και οι εκπλήξεις και οι ανατροπές στην υπόθεση, πάντως, εγγυώνται το σασπένς και τη γρήγορη ανάγνωση από πλευράς των αναγνωστών.

David Baker, Σεξ, Δύο δισεκατομμύρια χρόνια αναπαραγωγής και απόλαυσης, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Τα εκλαϊκευμένα πονήματα που σχετίζονται με κάποιον τρόπο με την εξαιρετικά επίκαιρη σήμερα επιστήμη της Βιολογίας, γνωρίζουν μεγάλη εκδοτική άνθηση στις μέρες μας, και δικαίως. Σε αυτή την κατηγορία των δοκιμίων εντάσσεται και το πόνημα του Αυστραλού ιστορικού και ερευνητή David Baker με τίτλο «Σεξ, Δύο δισεκατομμύρια χρόνια αναπαραγωγής και απόλαυσης».

Το εν λόγω βιβλίο αποτελεί μία γοητευτική περιήγηση στην εξελικτική πορεία του ανθρώπινου είδους σε ό,τι αφορά το σεξ και την αναπαραγωγική διαδικασία. Ο συγγραφέας ξεκινά την περιήγηση αυτή από το «αγάμητο σύμπαν», όπως το αποκαλεί, οπότε και, πριν από 13, 8 δισεκατομμύρια χρόνια έως και 2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, δεν υπήρχε διόλου η έννοια του σεξ και της δυαδικής αναπαραγωγής στον προσφάτως δημιουργημένο κόσμο μας. Πώς, όμως, ξεκίνησε ακριβώς η αντιγραφή του DNA να αποτελεί υπόθεση για δύο; Διότι, ως γνωστόν, αρχικά οι μικροοργανισμοί αντέγραφαν ολομόναχοι τον εαυτό τους.

Διαβάζοντας το εν λόγω βιβλίο θα κατανοήσουμε με ποιον ακριβώς τρόπο εξελίχθηκε όχι μόνο η αναπαραγωγική διαδικασία αλλά και τα  ίδια τα αναπαραγωγικά μας όργανα. Ο συγγραφέας αναλύει επίσης διεξοδικά και τις σεξουαλικές συνήθειες των κοντινών συγγενών μας, των πιθήκων, φτάνοντας στη διεξοδική ανάλυση των σεξουαλικών ηθών στις πρώιμες ανθρώπινες κοινωνίες, τόσο σε εκείνες των Αυστραλοπιθήκων και των πρώτων τροφοσυλλεκτών και των HomoSapiens, όσο και στις πρώτες γεωργικές κοινωνίες της Παλαιολιθικής και της Νεολιθικής εποχής. Διότι, πράγματι, τα σεξουαλικά ήθη μπορεί να διαφέρουν κατά πολύ όχι μόνο ανάμεσα στα διαφορετικά ζωικά είδη, αλλά και στους διαφορετικούς τύπους ανθρωπιδών που πέρασαν από τον πλανήτη μας.

Εντρυφώντας στα ήθη και τα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά έθιμα στις κοινωνίες αυτές θα κατανοήσουμε καλύτερα τη σημερινή σεξουαλική μας συμπεριφορά και το πως  αυτή εξελίχθηκε στο πέρασμα των αιώνων. Το θέμα του ομοφυλοφιλικού σεξ αναλύεται επίσης διεξοδικά, όπως και το πώς μεταβλήθηκε η θέση των γυναικών στις κοινωνίες με άξονα αναφοράς τη σεξουαλική πράξη, την οικογένεια και την ίδια την αναπαραγωγική διαδικασία.

Τα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου παρουσιάζουν τα διαφορετικά σεξουαλικά ήθη  του εικοστού αιώνα, αλλά και το πιθανό μέλλον του σεξ σε αυτή την καθαρά τεχνολογική εποχή της άνθησης του πορνό και των διαδικτυακών γνωριμιών. Το δίχως άλλο, καταλήγει ο συγγραφέας, το μέλλον του σεξ δεν προοιωνίζεται ιδιαίτερα ευοίωνο.

Το μόνο σίγουρο είναι πάντως, πως το βιβλίο αυτό επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις στους αναγνώστες του, είτε αυτοί σχετίζονται κατά οποιονδήποτε τρόπο με τη βιολογική επιστήμη, είτε όχι. Πρόκειται για ένα ευκολοδιάβαστο και προσιτό πόνημα το οποίο απευθύνεται σε όλα τα ανήσυχα αναγνωστικά πνεύματα και ιδίως σε εκείνους που ενδιαφέρονται να συσχετίζουν διαφορετικά επιστημονικά πεδία μεταξύ τους, όπως την Κοινωνιολογία, τη Βιολογία, τη Γενετική και την Ιστορία.

Francesca Giannone, Η ταχυδρόμος, εκδ. Ψυχογιός

 

 

Μία οικογενειακή σάγκα στη Νότιο Ιταλία  μεταξύ των ετών 1930-1950

 

Ίσως εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε σκεφτεί πότε πόσο πολύ μοιάζουμε στη νοοτροπία με τους Ιταλούς στα νότια της χώρας. Είναι και αυτοί άνθρωποι αυθόρμητοι, ανοιχτόκαρδοι, γλεντζέδες, φασαριόζηδες, δραστήριοι και, ιδίως, πολύ δεμένοι με την οικογένειά τους, ακριβώς δηλαδή όπως είμαστε και εμείς οι Έλληνες. Εγώ προσωπικά συνειδητοποίησα τη μεγάλη ομοιότητα μεταξύ τω δύο λαών όντας βυθισμένη στις σελίδες του πονήματος «Η ταχυδρόμος» της ταλαντούχας συγγραφέως με καταγωγή από το Σαλέντο της Ιταλίας Φραντσέσκας Τζανόνε. Και ομολογώ απερίφραστα ότι το εν λόγω πόνημα είναι από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα φέτος.

Κατ’ αρχάς πρόκειται για ένα βιβλίο εντελώς κινηματογραφικό-εγώ προσωπικά είμαι βέβαιη ότι θα το δω προσεχώς να γίνεται ταινία. Ο τρόπος γραφής και η γρήγορη εξέλιξη της πλοκής είναι χαρακτηριστικά της γραφής της Τζανόνε απ’ ότι φαίνεται. Η συγγραφέας, επίσης, δεν αρέσκεται να προβαίνει σε μακροσκελείς περιγραφές τοπίων και αναλύσεις των συναισθημάτων των ηρώων της, αλλά, αντιθέτως ακολουθεί την τακτική του να υπαινίσσεται δια της πένας της περισσότερα από όσα γράφει.

Πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος είναι η οικογένεια Γκρέκο, μια οικογένεια του χωριού Λιτσανέλο της επαρχίας Λέτσε της Νότιας Ιταλίας. Η Άννα, με καταγωγή από τη Βόρεια Ιταλία, από ένα μέρος κοντά στα σύνορα με τη Γαλλία, θα βρεθεί ως γυναίκα του Κάρλο, του μικρότερου από τους δύο αδελφούς Γκρέκο, στο Λιτσασανέλο εν έτει 1934. Το ζευγάρι αποφασίζει να μετοικήσει εκεί με τον γιο του τον μικρό Ρομπέρτο, προκειμένου να δημιουργήσει ο Κάρλο έναν αμπελώνα, προς μεγάλη απογοήτευση της Άννας, η οποία δεν θέλει να αποχωριστεί την πατρογονική της γη και τα έθιμα του ιταλικού Βορρά. Και η αλήθεια είναι πως η «ξένη», όπως την αποκαλούν στο χωριό, έχει μία κάπως διαφορετική αντίληψη για τη ζωή από ότι οι περισσότερες γυναίκες της εποχής της. Δεν θα διστάσει μάλιστα, να δουλέψει και ως ταχυδρόμος του χωριού και να βοηθήσει με τις γνώσεις της πολλούς συμπολίτες της από τη θέση αυτή, η οποία μέχρι πρότινος, ήταν προορισμένη μονάχα για άνδρες.

Ο Αντόνιο, ο μεγαλύτερος αδελφός του Κάρλο, έχει και αυτός τη δική του οικογένεια στο χωριό και είναι κάτοχος ενός ελαιοτριβείου. Τα δύο αδέλφια είναι πολύ δεμένα μεταξύ τους, αλλά ένας λανθάνων έρωτας θα αναπτυχθεί ανάμεσα στην Άννα και τον Αντόνιο. Αυτός ο πλατωνικός και ανεκπλήρωτος έρωτας διατρέχει τις σελίδες του βιβλίου και θα γίνει μάρτυρας όλων των συνταρακτικών ιστορικών γεγονότων της εποχής, όπως την άνοδο του φασιστικού καθεστώτος του Μουσολίνι, αλλά και του ίδιου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και όλων των σταθμών στη ζωή της οικογένειας Γκρέκο.

Ένα εξαιρετικό βιβλίο που θα μας ταξιδέψει στην ιταλική γη, η συγκλονιστική ιστορία μιας οικογένειας που αντικατοπτρίζει εξαιρετικά την καθημερινή ζωή σε ένα μικρό χωριό της Ιταλίας στις αρχές του περασμένου αιώνα.