Αικατερίνη Μαυρίδου-Λιβάνη, Το μυστικό της μητέρας μου, εκδ. Κέδρος

 

 

            Η Αικατερίνη Μαυρίδου-Λιβάνη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, σήμερα ζει, όμως μόνιμα στη Νέα Υόρκη. Εργάσθηκε ως δημοσιογράφος και έχει καταθέσει ως τώρα στον λογοτεχνικό στίβο εννέα μυθιστορήματα και ιστορικού περιεχομένου πονήματα. «Το μυστικό της μητέρας μου» αποτελεί τη δέκατη λογοτεχνικό της προσπάθεια.

            Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα μνήμης, αφήγησης και εγκιβωτισμένων αφηγήσεων. Οι δύο πρωταγωνιστές είναι ο γηραιός Χαρίλαος Σαριδάκης, γόνος μεγάλης ελληνικής οικογένειας της διασποράς και μία νεαρή δημοσιογράφος, η οποία παραμένει, όμως ανώνυμη στους αναγνώστες.

Η κοπέλα συναντά τυχαία μία μέρα τον Χαρίλαο Σαριδάκη, εν έτει 2004, σε μία βόλτα στον Εθνικό Κήπο και εκείνος αρχίζει να της αφηγείται την οικογενειακή του ιστορία, αφού αναπτύσσεται μεταξύ τους μία μεγάλη συμπάθεια και οικειότητα.

Προτού αρχίσει, όμως, η λεκτική περιήγηση στους κόλπους της οικογένειας Σαριδάκη, η συγγραφέας προβαίνει σε μία πολύ ενδιαφέρουσα περιήγηση στην Αθήνα των τελών του 19^ου αιώνα, των αρχών του 20^ου, αναφέροντας και τις αλλαγές της σύγχρονης πόλης. Οι αναφορές της σε ιστορικές προσωπικότητες του 19^ου αιώνα, όπως τον αρχιτέκτονα Κλεάνθη, τη Δούκισσα της Πλακεντίας και άλλους, αλλά και σε ιστορικά μνημεία, όπως το Ριζόκαστρο, το Μουσείο Μπενάκη, τον Ναό του Αγίου Νικολάου του Ραγκαβά, διανθίζουν το κείμενο με γαργαλιστικές ιστορικές λεπτομέρειες.

Κατόπιν, αρχίζει η περιήγηση σε όλες τις πόλεις και τα μέρη που επισκέφθηκαν και έζησαν τα μέρη της οικογένειας Σαριδάκη.  Κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια, Ανατολίτικη λάγνα Κωνσταντινούπολη, Μακρινή Αγία Πετρούπολη, ιστορικές Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, μαγευτικό Παρίσι, ακόμη και μέρη στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού, όλα τα παραπάνω αποτελούν μέρη όπου έζησαν, πέρασαν και συχνά μεγαλούργησαν οι Έλληνες της Διασποράς. Γι’ αυτό, μπορούμε να πούμε ότι το εν λόγω βιβλίο αποτελεί και έναν φόρο τιμής σε όλους τους Έλληνες της Διασποράς, σε όλο τον οικουμενικό ελληνισμό, ο οποίος, έχει μεν συρρικνωθεί σήμερα, εξακολουθεί να μην είναι διόλου αμελητέος ως ποσότητα.

Η αρκετά δαιδαλώδης και χαοτική, ομολογουμένως, ιστορία της οικογένειας, παρουσιάζεται με γλαφυρότητα και σαφήνεια με μία γλώσσα λιτή και ρέουσα, συνάμα, όμως καλοδουλεμένη. Το σκηνικό των αφηγήσεων είναι φαινομενικά απλό, πλουτίζει, όμως, τα μέγιστα δια μέσου της μεταφοράς της αφήγησης σε άλλους μακρινούς τόπους.

Το κερασάκι στην τούρτα δε, αποτελεί το περίφημο μυστικό της μητέρας του αφηγητή, το οποίο κρύβει μία πονεμένη ερωτική ιστορία και μία αυτοκτονία. Και εν τέλει, και ο ίδιος ο αφηγητής τώρα στο σήμερα αποζητά τη λύτρωση. Θα καταφέρει, άραγε, να τη βρει, μετά από το πέρας της αφήγησής του στη νεαρή κοπέλα;

 

«Τον καφέ της Πόλης τον θεωρούσε μοναδικό. Ήταν ξεχωριστός ο τρόπος που όλοι εκεί έφτιαχναν το χαρμάνι του, όπως και ο τρόπος που τον έψηναν. Μια ιεροτελεστία που έμοιαζε με επιστήμη. Από τη στιγμή που έπιαναν στα χέρια  τους τους διαλεχτούς κόκκους του καφέ, καβουρδίζοντάς τους με την παμπάλαιη μέθοδο των βεδουίνων, ως την ώρα που τον σέρβιραν αχνιστό πάντα στο χοντρό φλιτζάνι, ένιωθες τη φροντίδα τους, και άξιζαν την προτίμησή σου {…} Όλη τη μέρα έφτιαχνε καφέ, αλλά τι καφέ. Στη ζεστή στάχτη, τη χόβολη από τα κάρβουνα, που την ανακάτευε με ελάχιστη άμμο, έβαζε τα μπρίκια του, ανάλογα με τις παραγγελίες. Το μυστικό βρισκόταν στη χόβολη και στο μπρίκι».

Άρης Αλεξανδρής, Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Κι όμως… Μία λάθος απόφαση, μία λανθασμένη κίνηση τη λάθος στιγμή αρκεί για να καταστρέψει τα πάντα, τους κόπους και τα όνειρα μιας ζωής… Γι’ αυτό πρέπει να σκεφτόμαστε διπλά πριν πράξουμε οτιδήποτε και οφείλουμε να αποφεύγουμε τις παρορμητικές κινήσεις…

Αυτό είναι, εν ολίγοις, το απόσταγμα ενός βιβλίου, το οποίο δεν εκδόθηκε μεν το τρέχον έτος, προκάλεσε, όμως, μεγάλη αίσθηση στο λογοτεχνικό στερέωμα όταν  βγήκε το 2022. Και για όσους δεν γνωρίζουν τον νέο και χαρισματικό συγγραφέα του εν λόγω πονήματος, να πούμε εδώ ότι αυτός ονομάζεται Άρης Αλεξανδρής και είναι γεννημένος το 1991 στο κλεινόν άστυ. Το πρώτο του βιβλίο με τον αλλόκοτο τίτλο «Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα το 2023.

Το μυθιστόρημα αποτελεί ουσιαστικά την πρωτοπρόσωπη κατάθεση ψυχής-δια μέσου της εξαιρετικά πνευματώδους και ενίοτε ειρωνικής και χιουμοριστικής πένας του συγγραφέα- του αγοριού από την Κομοτηνή με το παράξενο όνομα Ιγνάτιος Καραθοδωρής.

Ο Ιγνάτιος μεγαλώνει στην ακριτική Κομοτηνή-η οποία δεν του πολυαρέσει, και ονειρεύεται, μαζί με την καλή του φίλη, την Κορνηλία, να φύγει για σπουδές στην πρωτεύουσα. Οι γονείς του, η Λίτσα και ο Θανάσης, δεν μπορεί να πει κανείς ότι αποτελούν πρότυπο γονέων, ο Ιγνάτιος μάλιστα έχει αρκετά παράπονα από αυτούς. Εν τούτοις, θα αποδειχθούν αρκετά γενναιόδωροι σχετικά με τις σπουδές του και, όταν αυτός θα περάσει στη σχολή  Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, δεν θα διστάσουν να τον στείλουν στην Αθήνα προκειμένου αυτός να ζήσει «φοιτητική ζωή χαρισάμενη». Πράγματι, για λίγο καιρό, όλα θα μοιάζουν ονειρικά και η ζωή του Ιγνάτιου στην πρωτεύουσα δεν θα είναι παρά ένα μεγάλο πάρτι. Παρέα σε όλο αυτό η κοπέλα του η Βιργινία, μεγαλύτερή του κατά ένα έτος, με τον πολύ ιδιαίτερο, είναι η αλήθεια, χαρακτήρα της…

Όλα θα αλλάξουν από τι στιγμή που ο Ιγνάτιος θα αποφασίσει να δουλέψει, αρχικά αφιλοκερδώς, σε μία μεγάλη εφημερίδα, προκειμένου να αποκτήσει την απαραίτητη δημοσιογραφική πείρα. Αρχικά όλα βαίνουν καλώς, ακόμη και όταν εν τέλει αναγκαστεί, μετά από οικογενειακές δυσκολίες, να αλλάξει δουλειά και να αρχίσει να πληρώνεται από αυτήν, συνεχίζοντας παράλληλα τις σπουδές του. Όλα πάνε πρίμα στη ζωή του, όλα βαίνουν καλώς μέχρι που…

Ο Άρης Αλεξανδρής με τη γλαφυρότατη πένα του μας μιλάει για τα όνειρα των νέων της εποχής μας. Μας μιλάει για τη σχολική και τη φοιτητική ζωή, για τις πρώτες τους εμπειρίες από τη δουλειά, για τη σχέση τους με την οικογένειά τους, με τους φίλους τους και με το εργασιακό τους περιβάλλον.

Αποτέλεσμα είναι ένα ευκολοδιάβαστο μυθιστόρημα που μας προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη και προβληματισμό, το οποίο, όσοι από εμάς δεν διαβάσαμε, αξίζει να το μελετήσουμε προτού διαβάσουμε το νέο του πόνημα με τίτλο «Τρία επί ψυχής».

Θεόδωρος Χρ. Χήρας, Ο Μεγάλος Υπερσιβηρικός, εκδ. 24 γράμματα

 

 

 

            Τρυφερό, συγκινητικό και βαθιά ανθρώπινο αποδεικνύεται το βιβλίο του ιατρού με ειδικότητα στη Νεφρολογία Θεόδωρου Χρ. Χήρα, με καταγωγή από το Αγρίνιο της Αιτωλοακαρνανίας. Το πόνημά του αυτό, με τίτλο «Ο μεγάλος Υπερσιβηρικός» δεν αποτελεί, όμως,  την πρώτη συγγραφική του προσπάθεια, αφού έχει εκδώσει ακόμα ένα θεατρικό μονόπρακτο με τίτλο «Each man kills the things  he loves, η ετυμηγορία στη στάχτη», καθώς και μία συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Της Δωρεάς τα Μυστήρια».

            Εκτός από γιατρός και λογοτέχνης, ο Χήρας αποδεικνύεται και οπαδός του ανθρωπισμού, αφού ο ήρωας του βιβλίου του, ο επίσης νεφρολόγος Τίτος Γαλανός, γιατροπορεύει κι αυτός τους ασθενείς του με βασικό γνώμονά του την ανθρωπιά και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.

Το μυθιστόρημα του Χήρα αποτελεί στην ουσία ένα μωσαϊκό  εξομολογήσεων στις οποίες προβαίνουν οι ήρωές του, ο ένας προς τον άλλον. Ο γιατρός αποδεικνύεται, βέβαια, περισσότερο ωτακουστής απ’ όλους, παρά εξομολογητής, όταν στη μονάδα του τεχνητού νεφρού στους Μολάους Λακωνίας, θα ακούσει με τη δέουσα προσοχή τις προσωπικές εξομολογήσεις ενός νεφροπαθή: του άλλοτε τρανού μεγαλοδικηγόρου  Ιωάννη Γρηγοράκου, ο οποίος, όμως, βρίσκεται πλέον σε βαθιά γεράματα, στην ηλικία των ογδόντα ετών. Ο Γρηγοράκος είχε την ατυχία να μείνει τυφλός στην τρυφερή ηλικία των επτά ετών, κατάφερε, όμως, να πετύχει στη ζωή του, προκαλώντας τη μήνιν και τη ζήλεια του πάντοτε «κακού» κόσμου.

Τώρα, στο τέλος της ζωής του, και ενώ υφίσταται την πελώρια ταλαιπωρία του τεχνητού  νεφρού, θέλει να εξομολογηθεί τα πεπραγμένα του στον προσωπικό του γιατρό, με τον οποίο διατηρεί μία ιδιαίτερα τρυφερή σχέση. Κοντά του βρίσκεται, η ιδιόρρυθμη γυναίκα του, η Κασσάνδρα,  η αγαπημένη του αδελφή, η Αρετή και ο πιστός του υπηρέτης, φίλος και σύντροφος από τη Ρωσία, ο Φιόντορ.

 Ο τελευταίος χαρακτήρας κρύβει τη δική του πονεμένη ιστορία, την οποία εξομολογείται επίσης ο ίδιος στο βιβλίο. Ο Ιωάννης κάποτε τον βοήθησε, για να  τον βοηθήσει και εκείνος με τη σειρά του όταν παρουσιάστηκε ανάγκη…

Το βιβλίο μας υπενθυμίζει πως οι γιατροί οφείλουν, να είναι πάνω απ’ όλα, άνθρωποι με α κεφαλαίο, να σκύβουν πάνω από τα προβλήματα των ασθενών τους και να γίνονται, κάπου κάπου, και ψυχολόγοι και ψυχαναλυτές τους. Πάνω απ’ όλα οφείλουν να είναι εκεί για να ακούσουν όταν οι ασθενείς τους τους χρειαστούν. Ασχολείται, ακόμη, με μεγάλη ευαισθησία  με το θέμα των νεφροπαθών, αλλά και των τυφλών. Ο τίτλος του πονήματος είναι το δίχως άλλο, εκτός από πρωτότυπος, και αλληγορικός, παρομοιάζοντας τον Μεγάλο Υπερσιβηρικό Σιδηρόδρομο της Ρωσίας με το τρένο της ζωή μας που συνεχίζει αέναα το ταξίδι του προς το άπειρο, όταν φύγουμε από τον κόσμο αυτόν.

Το κυρίως σώμα του βιβλίου αποτελείται από τους μακροσκελείς μονολόγους των προσώπων που εξομολογούνται, αλλά και από τους μεταξύ τους διαλόγους. Η γραφή είναι  γλαφυρή και καλοδουλεμένη, ενώ ο συγγραφέας  καταφέρνει να εξάψει την περιέργεια του αναγνώστη σχετικά με την εξέλιξη της υπόθεσης στο βιβλίο του.

Εν κατακλείδι, λοιπόν, πρόκειται για ένα ευαίσθητο και προσεγμένο πόνημα που διατηρεί τη λογοτεχνική πρωτοτυπία του, λόγω του ξεχωριστού θέματος το οποίο πραγματεύεται.

Γιάρα Μοντέιρο, Αυτή η κυρία δεν αστειεύεται!, εκδ. Βακχικόν

 

Ένα βιβλίο για τα τραύματα που άφησε η αποικιοκρατία στη μαύρη Ήπειρο είναι αυτό της συγγραφέως από την Αγκόλα και νυν κάτοικο της Πορτογαλίας, Γιάρα Μοντέιρο. Η μέχρι τώρα ποιήτρια δοκιμάζει τις δυνάμεις της στην πεζογραφία με το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Αυτή η κυρία δεν αστειεύεται!» το οποίο έχει μεταφραστεί ήδη στην αγγλική, την κινεζική, την ολλανδική και την ιταλική γλώσσα. Τη μετάφραση στην ελληνική έχει πραγματοποιήσει η Ζωή Καραμπέκιου.

 

«Κυριακή.

Η Λουάντα δεν έχει ξυπνήσει ακόμη. Έχει αποσυρθεί στην ησυχία της. Είναι ένα εξαντλημένο ζώο που αποφάσισε να αργήσει να ξυπνήσει. Όλοι έχουν δικαίωμα στην πόλη, μα τη σφαγιάζουν με το υπερβολικό βάρος τόσων κορμιών. Από τη Δευτέρα ως το Σάββατο, οι ελίτ γειτονιές και οι περιφερειακές συνοικίες μεταφέρονται στο ιστορικό κέντρο. Η Λουάντα πλέον μετά βίας αντέχει.

Μόνο η Κυριακή είναι μέρα ξεκούρασης. Οι δρόμοι, τα πεζοδρόμια και οι πλατείες μένουν άδεια και ανακάμπτουν. Ακόμα και τα κτίρια φαίνεται να ισιώνουν. Η Κυριακή είναι η μέρα της νωθρότητας. Δεν είσαι υποχρεωμένος να κάνεις τίποτα».

 

Το δυνατό σημείο του βιβλίου είναι, το δίχως άλλο, περιγραφές όπως την παραπάνω που αποδίδουν εξαιρετικά τη μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική. Πρόκειται για, πραγματικά, έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, κι ας νομίζει κάποιος ότι μια μέρα όπως η Κυριακή θα ήταν στην πρωτεύουσα της Αγκόλα, τη Λουάντα, όπως ακριβώς και στην Ευρώπη…

Στο βιβλίο η ίδια η πρωταγωνίστρια Βικτόρια, μεγαλωμένη στην Πορτογαλία, εκπλήσσεται με όσα βλέπει γύρω της στην Αγκόλα, όταν αποφασίζει να την επισκεφθεί προκειμένου να βρει τη χαμένη από χρόνια μητέρα της που δεν γνώρισε ποτέ. Το περιβάλλον σε μια χώρα της Αφρικής είναι απίστευτα πιο εχθρικό προς τον άνθρωπο σε σχέση με εκείνο της Ευρώπης. Και το κράτος φυσικά-μόνο που κράτος δεν υπάρχει ακριβώς σε πολλές χώρες της Αφρικής, ρημαγμένες από τον μετααποικιακό εμφύλιο, όπως η Αγκόλα…

Κουνούπια, αφόρητη ζέστη, ατιμωρησία, ελονοσία, ασυδοσία, διαλυμένες οικογένειες από τον πόλεμο, ανθρώπινη ζωή που δεν υπολογίζεται καθόλου, τραχιά ήθη, με όλα τα παραπάνω θα έρθει αντιμέτωπη η Βικτόρια όταν αποφασίσει να επισκεφθεί τη χώρα, παραμονές του γάμου της στην Πορτογαλία. Ενός γάμου που ακύρωσε η ίδια κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, αφού η ίδια συνειδητοποίησε πως αυτό που προείχε ήταν να ανακαλύψει πρώτα τον ίδιο της τον εαυτό…

Η αναζήτησή της στη Λουάντα θα τη φέρει σε επαφή με τον παντοδύναμο στρατηγό Ζακαρίας Βίντου, ο οποίος και φαίνεται να μπορεί να την οδηγήσει στη μητέρα της. Θα καταφέρει τελικά η Βικτόρια να βρει τη μητέρα της και να λύσει τις απορίες που σχετίζονται με την εξαφάνισή της όταν εκείνη ήταν μωρό;