Λεωνίδας Γεωργιάδης, Γνώθι σαυτόν, Από τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους στην αυτοβελτίωση, την προσωπική ανάπτυξη και την ευημερία, Ελληνοεκδοτική

 

Ως βιβλίο αυτογνωσίας, αυτοβελτίωσης, αλλά και ως βιβλίο έκθεσης ιδεών και αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας μπορεί να χαρακτηριστεί το νέο πόνημα του Λεωνίδα Γεωργιάδη με τίτλο «Γνώθι σαυτόν, Από τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους στην αυτοβελτίωση, την προσωπική ανάπτυξη και την ευημερία».

Ο συγγραφέας διεκδικεί, επιπροσθέτως, λόγω των σπουδών του και της πολύχρονης ενασχόλησής του με τα παρακάτω αντικείμενα, εκτός από εκείνον του συγγραφέα και τους τίτλους του μαθηματικού, του ψυχολόγου και του φιλοσόφου. Επομένως, λογικό είναι  το πόνημά του να ακροβατεί μεταξύ αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας και ψυχολογίας. Πρόκειται για ένα διαφορετικό βιβλίο αυτοβοήθειας, η εκκίνηση των ιδεών του οποίου βρίσκονται ξεκάθαρα στον κόσμο της αρχαίας Ελλάδας και της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας κυρίως του Σωκράτη, του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα.

Πολλοί θεωρούν, και δικαίως, ότι τα βιβλία αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας δεν έχουν πλέον κάτι διαφορετικό να μας πουν, αφού όλα, κατά βάθος επαναλαμβάνονται. Όχι, όμως, το συγκεκριμένο αυτό πόνημα που προτείνει να εισάγουμε τις αρχές της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας στη ζωή μας με τρόπο συγκεκριμένο και εύκολα κατανοητό. Ο συγγραφέας, εξάλλου,  έχει εκδώσει μία πληθώρα βιβλίων που αφορούν τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Ο Γεωργιάδης ξεκινά με την ανάλυση του όρου φιλοσοφία. Εν συνεχεία, παραθέτει τη διάκριση των τριών μερών της ψυχής, κατά τον Πλάτωνα-του λογικού, του θυμικού και του επιθυμητικού και αναλύει, κατόπιν, πως μπορούμε να ευθυγραμμίσουμε τους τρεις αυτούς εγκεφάλους μας μεταξύ τους προκειμένου να πετύχουμε τους στόχους μας και να υλοποιήσουμε τις επιθυμίες μας. Διότι όλο είναι στο μυαλό μας και από τη στιγμή που καταφέρουμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, να εστιάσουμε στις θετικές σκέψεις και στην αγάπη, είναι πραγματικά αδύνατον να μην πετύχουμε όποιον στόχο βάλουμε στο μυαλό μας.

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί πολλά παραδείγματα από τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, την πλατωνική θεωρία των Ιδεών, την περίφημη αλληγορία του Σπηλαίου του ίδιου φιλοσόφου, αλλά και τα Χρυσά Έπη του Πυθαγόρα, προκειμένου να μας μυήσει στον νέο αυτόν τρόπο σκέψης και να μας καθοδηγήσει σχετικά με την ψυχική μας εξέλιξη και την ανάπτυξη της προσωπικής μας ευημερίας. Παραθέτει δε, αρκετά συχνά, αποσπάσματα από το έργο των εν λόγω αρχαίων Ελλήνων  συγγραφέων.

Οδηγός ευ ζην, επομένως, είναι το «Γνώθι σαυτόν», το νέο βιβλίο του Λεωνίδα Γεωργιάδη, το οποίο μας παρακινεί να εισάγουμε τια βασικές φιλοσοφικές αρχές των αρχαίων Ελλήνων στις ζωές μας προκειμένου να ζήσουμε καλύτερα και να καταφέρουμε να πραγματοποιήσουμε κάποια όνειρά μας. Διότι μόνο μέσα από την αυτογνωσία θα φτάσουμε στο πολυπόθητο ευ ζην.

 

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Οι αρχιτέκτονες του πολιτεύματος, Από τις όχθες του Τάμεση στην πλατεία Συντάγματος, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

Μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συγκριτική μελέτη τεσσάρων μεγάλων Ελλήνων πολιτικών

 

Όλοι, ανεξαιρέτως, διακηρύττουμε σήμερα την πίστη μας στο Σύνταγμα και στους δημοκρατικούς θεσμούς της πολιτείας μας. Λίγοι από εμάς, όμως, είναι η αλήθεια, αναρωτιούνται πως ακριβώς φτάσαμε ως εδώ. Πώς ακριβώς οδηγηθήκαμε στο σημερινό κοινοβουλευτικό μας σύστημα, το οποίο έχει ως πρότυπο το αγγλικό κοινοβουλευτικό σύστημα; Πολλοί Έλληνες συνέβαλαν, αναντίρρητα προς την κατεύθυνση αυτή, σύμφωνα, όμως, με τον γνωστό ιστορικό και συνταγματολόγο Νίκο Αλιβιζάτο, οφείλουμε ιδιαίτερη μνεία σε τέσσερις Έλληνες πολιτικούς, οι οποίοι, ο καθένας με τον τρόπο του, έβαλε το λιθαράκι του στην ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Χαρίλαος Τρικούπης, Ελευθέριος Βενιζέλος, Κωνσταντίνος Καραμανλής: αυτοί είναι οι τέσσερις πολιτικοί στους οποίους οφείλουμε τη  μορφή του σημερινού μας πολιτεύματος. Όλοι τους ήταν θαυμαστές του αγγλικού κοινοβουλευτικού προτύπου.

Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο πρώτος από τους τέσσερις, παρά το γεγονός ότι έχει κατηγορηθεί τα μάλα σχετικά με τη συμμετοχή του στους ελληνικούς εμφυλίους κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, εντούτοις, απέδιδε στην ψήφιση συντάγματος έναν ρόλο ενοποιητικό και εκείνον του υπερκερασμού των τοπικών διαφορών μεταξύ των διαφόρων φατριών της επανάστασης. Στη φάση εκείνη της ιστορίας μας, επομένως, ένα Σύνταγμα θα μας προσέφερε, εκτός από έμμεση αναγνώριση της εθνικής μας υπόστασης, και την πολυπόθητη ενοποίηση της κατακερματισμένης, επί οθωμανικής αυτοκρατορίας, κοινωνίας μας. Στον Χαρίλαο Τρικούπη πιστώνεται η αρχή της δεδηλωμένης και η εισαγωγή του πλειοψηφικού αγγλικού συστήματος στη χώρα μας, ενώ στον Ελευθέριο Βενιζέλο η ίδρυση του σύγχρονου κράτους δικαίου με ανεξάρτητη δικαστική αρχή. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, τέλος, ήταν αυτός που επιδίωξε την εγκαθίδρυση μιας ενισχυμένης εκτελεστικής εξουσίας κατά το ρουζβελτιανό μοντέλο, έτσι ώστε αυτή να δρα ταχεία και αποτελεσματικά, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.

Ο συγγραφέας εκθέτει ένα σύντομο βιογραφικό καθενός από τους τέσσερις πολιτικούς και, κατόπιν, αναλύει, τα πιστεύω τους, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατόρθωσαν να κάνουν πράξη τις ιδέες τους, τις σχετικές με το Σύνταγμα. Καταφεύγει δε αρκετά συχνά στην παράθεση πρωτογενών πηγών από τα λεγόμενά τους που τεκμηριώνουν τις απόψεις του. Κοντά στους τέσσερις μεγάλους, βέβαια, δεν παραλείπει να αναφερθεί και στη συμβολή άλλων πολιτικών στη διαμόρφωση του σημερινού κοινοβουλευτικού μας συστήματος, όπως, π.χ. του Αλέξανδρου Παπαναστασίου ή του Ηλία Ηλιού.

Αυτό που λείπει σήμερα από το πολίτευμά μας είναι, σύμφωνα με τον συγγραφέα, η ύπαρξη θεσμικών αντίβαρων, δικαστικών κυρίως, δηλαδή, θεσμών, που θα ασκούν μεγαλύτερο έλεγχο στην εκτελεστική εξουσία. Ακόμη κι έτσι, όμως, ουκ ολίγα έχουν γίνει ως τώρα.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για εξαιρετική μελέτη που ακροβατεί μεταξύ Ιστορίας, Κοινωνιολογίας, Πολιτικής και Συνταγματικής Ιστορίας και θα αφήσει τους αναγνώστες της με ένα αίσθημα πληρότητας και καλύτερης κατανόησης του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκε το πολιτικό μας σύστημα.

Παντελής Κάλλιας, Ο Βαρδάρης φύσαγε λερός, εκδ. Πνοή

 

 

            Ένα γοητευτικό οδοιπορικό  στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα της γερμανικής και της βουλγαρικής κατοχής

 

            Η πλειοψηφία των συγγραφέων που γράφουν κάποιο ιστορικό μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη, τη Νύμφη του Θερμαϊκού, τοποθετούν την υπόθεσή του συνηθέστερα στην εποχή του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, του Εθνικού Διχασμού και της μεγάλης πυρκαγιάς του 1917. Κι όμως, η πλούσια ιστορία της συμπρωτεύουσας προσφέρει άφθονες ευκαιρίες για συγγραφική έμπνευση, όπως για παράδειγμα η Θεσσαλονίκη της γερμανικής κατοχής και των Εβραίων της. Ο συγγραφέας από τη Δράμα, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη και μόνιμος κάτοικος Αλεξανδρούπολης Παντελής Κάλλιας, επιλέγει αυτήν ακριβώς την εποχή για να συνθέσει το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «Ο Βαρδάρης φύσαγε λερός».

Πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα που περιγράφει με εξαιρετικό τρόπο τη γερμανική κατοχή στη Θεσσαλονίκη και αποδίδει με εξαιρετική ζωντάνια την βεβαρυμένη ατμόσφαιρα που επικρατούσε τότε στην πόλη, μια ατμόσφαιρα φόβου, πείνας, και μόνιμης ανασφάλειας.

Ο συγγραφέας δεν αρκείται, όμως, μόνο σε αυτό. Πέρα από τα άφθονα ιστορικά στοιχεία που παραθέτει για την πόλη όπου μεγάλωσε, δίνει πολλές πληροφορίες στους αναγνώστες του σχετικά με τη βουλγαρική κατοχή στη Θράκη και, κυρίως, στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης και της Μάκρης.

Το όχημά του για τις αφηγήσεις αυτές είναι η ιστορία δύο νεαρών Εβραιόπουλων από τη Θεσσαλονίκη, του Αλμπέρτο και της Αλέγρας, δύο νέων που θα προσπαθήσουν να αποφύγουν το τραγικό πεπρωμένο της φυλής τους-ένα πεπρωμένο που είναι γνωστό σε όλους μας. Η μάζωξη των Εβραίων της Θεσσαλονίκης από τους ναζί έλαβε χώρα το 1943 και ελάχιστοι από αυτούς κατόρθωσαν να ξεφύγουν από τους θαλάμους αερίων του Άουσβιτς.

Δίπλα σε αυτούς τους κεντρικούς χαρακτήρες ξεχωρίζουν άνθρωποι με Α κεφαλαίο, όπως ο Δημήτρης και ο Λευτέρης, ψαράδες από την Αλεξανδρούπολη, αλλά και ο καπετάν –Μουράτ, που θα προσπαθήσουν να τους βοηθήσουν, σατανικοί ναζί και δωσίλογοι, και  η Εσθήρ και ο Μιχαέλ, οι γονείς της Αλέγρας. Ο τελευταίος ιδιαίτερα, ο Μιχαέλ, αποτελεί έναν πολύ ιδιαίτερο χαρακτήρα που ακροβατεί διαρκώς ανάμεσα στο ηθικό και το μη ηθικό, το σωστό και το λάθος, το καλό και το κακό.

Η έρευνα στην οποία προέβη ο συγγραφέας προκειμένου να αναπαραστήσει τόσο γλαφυρά την ατμόσφαιρα της εποχής, αλλά και τις ιστορικές αναφορές του βιβλίου του είναι εμφανής σε κάθε σελίδα του, στο σώμα του κυρίως κειμένου, αλλά και στις πολυάριθμες σύντομες αναφορές που φωτίζουν ιστορικά μέρη, πρόσωπα και καταστάσεις. Σε καμία περίπτωση, όμως, οι αναφορές αυτές δεν «βαραίνουν» το κείμενο. Αντιθέτως, το μυθιστόρημα κυλάει αβίαστα χάρη  στην καλοδουλεμένη, μα πάντα ανάλαφρη γραφή του Παντελή Κάλλια.

Η αφήγηση στο βιβλίο δεν ακολουθεί αυστηρή χρονολογική σειρά, αλλά διαδραματίζεται κυρίως, με κάποια πισωγυρίσματα, μεταξύ του 1941 και του 1945, με μικρές μόνο αναφορές σε άλλες χρονολογίες. Η πρόζα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας είναι ζωηρή και γλαφυρή, ενώ εμφανής είναι και η τάση του να διεισδύει διαρκώς με την πένα του στον ψυχισμό των ηρώων του.

Νίκη Γκίζη, Οι εξόριστοι του Κιέβου, εκδ. Γκοβόστη

 

 

            Ένα βαθιά αντιπολεμικό μυθιστόρημα αποτελεί το τρίτο συγγραφικό πόνημα της συγγραφέως από τη Θεσσαλονίκη Νίκης Γκίζη. Το μυθιστόρημα της αυτό τιτλοφορείται ως «Οι εξόριστοι του Κιέβου» και αποτελεί μία περιήγηση στην Ουκρανία του πολέμου στον παρόντα χρόνο, αλλά, συγχρόνως, και μία γοητευτική περιπλάνηση στα δαιδαλώδη μονοπάτια της ρωσικής ιστορίας και κουλτούρας.

Η συγγραφέας, αφορμώμενη από την εισβολή του Πούτιν στη γειτονική του Ουκρανία το 2022 και τον αδίκως συνεχιζόμενο εκεί πόλεμο, μας αφηγείται την ιστορία των Ρώσων μέσα από ένα μυθιστορηματικό χρονικό που προσιδιάζει περισσότερο σε παραμύθι. Και ενώ το δικό της χρονικό έχει τίτλο «Οι εξόριστοι του Κιέβου», το αληθινό χρονικό από το οποίο άντλησε την έμπνευσή της ήταν το περίφημο «Χρονικό του Νέστορα». Ο Νέστορας θεωρείται ο πρώτος Ρώσος χρονογράφος, ιστορικός και εγκυκλοπαιδιστής, ο οποίος έζησε από το 1056 ως το 1114 και έχει αποκληθεί και ο πατέρας της ρωσικής ιστορίας ή ως ο «Ρώσος Ηρόδοτος». Το χρονικό αυτό είναι γραμμένο στην αρχαία σλαβική γλώσσα και περιγράφει αντικειμενικά την ιστορία των Ρως, εξηγώντας τις σκανδιναβικές απαρχές του λαού αυτού, που ζούσε αρχικά στο Κίεβο, προτού κάνει πρωτεύουσά του τη Μόσχα μόλις το 1147. Οι Ρώσοι του Κιέβου ίδρυσαν το κράτος τους υπό τον Βίκινγκ Όλεγκ το 882 και κατόπιν επεκτάθηκαν προς Βορρά. Έτσι, δικαίως  θεωρείται ότι οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί έχουν κοινή καταγωγή, αφού βαθμιαία μόνο οι δύο λαοί χωρίστηκαν και απέκτησαν, εν τέλει, και διαφορετική γλώσσα.

Οι Ουκρανοί, όμως, θέλησαν να αποσπαστούν από τον σφικτό ρωσικό εναγκαλισμό ήδη από τον 15^ο αιώνα, οπότε και τα δύο έθνη είναι πλέον εντελώς διακριτά. Οι προσπάθειές τους εντείνονται από στον 20^ο αιώνα, όταν ο δικτάτορας Στάλιν ενσωματώνει την Ουκρανία με τη βία στην ΕΣΣΔ. Από τότε η Ουκρανία επιχειρεί ματαίως να αποφύγει τη «ρωσική αρκούδα» και να συμπλεύσει με τη Δύση. Έως ότου ανέλαβε ο Πρόεδρος Πούτιν το 2022 να καταλάβει με τη βία τα εδάφη της και να την επαναφέρει στην «τάξη».

Το βιβλίο της Γκίζη διαδραματίζεται στη σύγχρονη εποχή, στα εδάφη μιας χώρα που υποφέρει από τη ρωσική εισβολή. Η συγγραφέας θα μας δώσει σκληρές πολεμικές εικόνες καταστροφής, απελπισίας και τραυματισμών, όλες, όμως, ιδωμένες μέσα από το πλαίσιο του μαγικού ρεαλισμού και με παραμυθένιους χαρακτήρες. Όλα, σχεδόν, όσα μας λέει είναι συμβολικά και αλληγορικά, κάνοντας το πόνημά της να ακροβατεί ανάμεσα στον σύγχρονο κόσμο και τη σκληρή πολεμική πραγματικότητα και σε έναν αόριστο παραμυθιακό τόπο και χρόνο.

Ο βασιλιάς Κοέι-που ευθέως παρομοιάζεται με τον Πούτιν-η Μάσα, η μπαμπαΡόγγα, η Τατιάνα Πάβλοβα, η Γκαλίνα, η μυθική Ρουσάλκα της ρωσικής παράδοσης, όλοι αυτοί οι χαρακτήρες ακροβατούν ανάμεσα σε δύο κόσμους, τον φανταστικό και τον πραγματικό, τον ρεαλιστικό και τον συμβολικό.

Η Γκίζη ενσωματώνει στο έργο της πολλές αναφορές στον, πανθομολογουμένως, υπέροχο και σπουδαίο ρωσικό πολιτισμό, δηλαδή στον Πούσκιν, τον Τολστόι, τα μπαλέτα και ένα σωρό άλλα, αλλά και πολλά στοιχεία σχετικά με την ιστορία της Ρωσίας και της Ουκρανίας, την οποία οι Ρώσοι θεωρούν μέχρι σήμερα δική τους ακριτική επικράτεια. Και εύλογα, αναρωτιέται, πότε θα τελειώσει επιτέλους αυτός ο τόσο άδικους για τους Ουκρανούς πόλεμος…