Τίτσα Πιπίνου, Παλιοί γάτοι, τρυφερά ποντίκια, εκδ. Όταν

 

«Δεν ξέρω από πού ξεκινούν οι ιστορίες και μας βρίσκουν, ή πού τις συναντάμε εμείς. Πόσο χρόνο μετεωρίζονται στον αέρα απραγματοποίητες, μέχρι να τις ενσαρκώσουμε και αν γίνουν οι ιστορίες της ζωής μας. Το έχω σκεφθεί τόσες φορές όλα αυτά τα χρόνια, αλλά ακόμη δεν μπορώ να μιλήσω με βεβαιότητα. Δεν είναι κάτι που ένας άνθρωπος μπορεί εύκολα να μάθει άλλωστε»

 

Ένα σπίτι στη Ρόδο κρύβει μια οικογενειακή τραγωδία. Το σπίτι στην περιοχή του παλιού ιταλικού στρατοπέδου, ονόματι Καζέρμα Ρεγγίνα. Αυτό το σπίτι επισκέπτεται η Σμαράγδα για να το πουλήσει μετά από τον θάνατο του πατέρα της. Η Σμαράγδα θα μας πει την ιστορία του… Ή μάλλον όχι η Σμαράγδα, αλλά το ίδιο το σπίτι θα μας πει για τη Βιργινία, την όμορφη κόρη του ρολογά με τις δύο αδελφές που παντρεύτηκε τον Ευτύχιο, τον φαρμακοποιό και έγινε αριστοκράτισσα.

 

«Ο νέος άνδρας υπόσχεται στον εαυτό του να την ξανασυναντήσει. Να συναντήσει τη γυναίκα που αυτή θα εξελιχθεί. Αυτό είναι κάτι που μόνο αυτός θα το γνωρίζει, έτσι κι αλλιώς δεν μπορεί να το πει σε κανέναν. Ούτε στον βοηθό του, τον Περίανδρο, γιατί αμέσως του έρχεται στον νου κάτι που τον έχει ακούσει να επαναλαμβάνει για όποιον ορέγεται νεαρά κορίτσια: « Παλιοί γάτοι, τρυφερά ποντίκια!» Εκείνη τη στιγμή θυμήθηκε , ότι δεν είχε προλάβει να φύγει από το φαρμακείο τις προάλλες, ένας σαραντάχρονος πελάτης που ακούστηκε ότι είχε αρραβωνιαστεί  μια εικοσάρα και ο Περίανδρος είπε, «Α, τον παλιόγατο!».

 

Η Βιργινία έκανε δύο παιδιά, τον Ντόντο και τη Σμαράγδα. Αγάπησε, όμως, και κάποιον που δεν έπρεπε αν αγαπήσει… Αναγκάζεται, λοιπόν, να καταφύγει στο σπίτι της υποβαθμισμένης συνοικίας του Καζέρμα Ρεγγίνα όπου θα ζήσει αποκομμένη από γείτονες και φίλους εν μέσω των αυστηρών ηθών που επιβάλλονταν στις μικρές τοπικές κοινωνίες της Ελλάδας στα μέσα του εικοστού αιώνα.

Κοντά στους βασικούς ήρωες, η συγγραφέας  προσθέτει και άλλα πρόσωπα: τον φίλο Λούκα, τη Σοφία, τη Φραντσέσκα, τον θείο Σέργιο και άλλους. Κυρίως, όμως, ρίχνει το βάρος στον χώρο, στο νησί και στο σπίτι και καθιστά το τελευταίο αληθινό πρωταγωνιστή της ιστορίας της. Και είναι πραγματικά εντυπωσιακό, πόσον χώρο καταλαμβάνει ο χώρος στο κείμενό της εις βάρος των προσώπων πολλές φορές, δίνοντας όμως τη σκυτάλη στη φαντασία του αναγνώστη να πλάσει όμορφες, ονειρικές γωνιές σε παλιά σπίτια και παλαιότερες εποχές.

Μέσα από μια αφήγηση που ξεχειλίζει από συναίσθημα και αισθήματα νοσταλγίας, η Τίτσα Πιπίνου  μας ταξιδεύει στη γενέτειρά της τη Ρόδο και μας ξυπνά μνήμες από την εκεί ιταλική κατοχή.

Με λόγο καλοδουλεμένο και όμορφη, ρυθμική γλώσσα, δίχως καθόλου πρόζα, η συγγραφέας δεν διστάζει να ενσωματώσει κρίσεις στο κυρίως σώμα του κειμένου της και να μας αφηγηθεί ένα συγκινητικό οικογενειακό δράμα με τον δικό της μοναδικό τρόπο. Η ζωγράφος αφηγήτριά της ζωγραφίζει διαρκώς με τις λέξεις μέσα από έναν γόνιμο και εποικοδομητικό διάλογο του παρόντος με το παρελθόν.

 

«Εγώ;

Εγώ πάντα ελπίζω ότι θα κάνω τον μεγάλο πίνακα, πάντα ελπίζω ότι θα συναντήσω τη μεγάλη αγάπη.

Δεν απελπίζομαι. Τώρα πια ο χρόνος δεν με κυνηγά. Όσο περνά ο καιρός, όσο μεγαλώνω, όσο μαθαίνω, τόσο απελευθερώνομαι από το άγχος του χρόνου.

Έμαθα να περιμένω…»

 

Καρολίν Μπόνγκραν, Παρουσίες, εκδ. Ψυχογιός

 

 

Ένα απολαυστικό μυθιστόρημα για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης

 

            Τι συμβαίνει όταν παρουσίες από το παρελθόν εισχωρούν στο παρόν; Παρουσίες που δεν γνωρίζαμε ότι μας συντρόφευαν τόσον καιρό, αλλά αυτές δήλωναν πάντοτε το παρόν στις ζωές μας; Κι όμως, οι παρουσίες αυτές είναι τελικά η ιστορία μας, οι αναμνήσεις, το παρελθόν και οι πρόγονοί μας. Και ενίοτε μπορεί να μας βοηθήσουν να βρούμε τον δρόμο και τον σκοπό μας στο παρόν- ή και να μας αποσυντονίσουν εντελώς…

Με τέτοιες «παρουσίες» από το παρελθόν και τη σκιά που αυτές ρίχνουν στους ζωντανούς ασχολείται το, πραγματικά εξαιρετικό, δίχως υπερβολή, μυθιστόρημα της Γαλλίδας βραβευμένης συγγραφέως  Καρολίν Μπονγκράν με τίτλο «Παρουσίες». Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στα τέλη του εικοστού αιώνα στο Παρίσι και τη Θεσσαλονίκη. Τι μπορεί, όμως, να συνδέει τις δύο εντελώς άσχετες  φαινομενικά μεταξύ τους αυτές δύο πόλεις; Η απάντηση είναι «οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης του 20^ου αιώνα».

Η Βαλεντίν κατοικεί στο Παρίσι και, ως διαζευγμένη μητέρα, προσπαθεί να μεγαλώσει τον δωδεκάχρονο γιο της Μιλό, ο οποίος είναι μουγγός εκ γενετής, δίχως να είναι όμως και κουφός συγχρόνως, όπως συμβαίνει συνήθως. Μία μέρα, όμως, ο μικρός θα δει στην τηλεόραση μια διαφήμιση για την Ελλάδα και θα αρχίσει να μιλάει εντελώς ξαφνικά σε μία άγνωστη σε όλους γλώσσα-όχι στα ελληνικά. Η μητέρα του Μιλό και η στενή της φίλη, η κομμώτρια Ζεν, πιστεύουν ότι η λύση στο μυστήριο βρίσκεται στην πόλη της Θεσσαλονίκης και αποφασίζουν να περάσουν τις διακοπές τους εκεί. Σε αυτές τις διακοπές, όμως, όλα θα αλλάξουν στις ζωές τους.

Αυτό το ταξίδι που θα αλλάξει τα πάντα μας εξιστορεί η συγγραφέας, καθώς και τις αλλαγές στις ζωές των πρωταγωνιστών πριν και μετά από αυτό. Μία αύρα υπερφυσικού διατρέχει διαρκώς την, κατά τα άλλα, εντελώς ρεαλιστική υπόθεση του βιβλίου.

Η ιστορία είναι εξαιρετικά πρωτότυπη και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον από πολλές απόψεις. Η ιδιαιτερότητα των παιδιών με ειδικές ανάγκες. Οι δυσκολίες των μονογονεϊκών οικογενειών. Το κατά πόσον, τελικά, μας επηρεάζει το παρελθόν και η καταγωγή μας, αλλά και η γνώση που έχουμε για αυτά. Η φιλία μεταξύ γυναικών. Ο κεραυνοβόλος έρωτας. Η ψυχολογία μιας μάνας ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες, αλλά και η ψυχοσύνθεση του ίδιου του παιδιού. Όλα αυτά είναι τα κοινωνικά και ψυχολογικά θέματα που θίγει το βιβλίο παντρεύοντάς τα έξυπνα με ένα μείζον ιστορικό θέμα: την εξόντωση του εβραϊκού  πληθυσμού της Θεσσαλονίκης από τους ναζί κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η συγγραφέας, σν τοις άλλοις, προσφέρει στους αναγνώστες της μία τρυφερή ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές, αλλά και ένα γοητευτικό οδοιπορικό στην αλλοτινή πολυεθνική Θεσσαλονίκη, στην «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων», στα χρώματα, τα μνημεία και τα αρώματά της, που αξίζει να διαβαστεί και να αγαπηθεί.

Paul Richardson, Μύθοι της Γεωγραφίας, Οκτώ λανθασμένες αντιλήψεις για τον κόσμο, εκδ. Ψυχογιός

 

Η αναδιαμόρφωση οκτώ λανθασμένων αντιλήψεων που έχουμε για τον κόσμο

 

            Σε όλα τα επιστημονικά πεδία υπάρχουν παγιωμένοι μύθοι, οι οποίοι, συχνά, αποδεικνύεται δύσκολο να καταρριφθούν. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και στο πεδίο της γεωγραφικής επιστήμης. Όπως και στο πεδίο τη Ιστορίας, έτσι και εδώ η ύπαρξη των μύθων αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανθεκτική και  η ποσότητα των μύθων που βρίθουν εδώ, διόλου ευκαταφρόνητη.

            Πόσες ήπειροι υπάρχουν τελικά; Πέντε, έξι ή οκτώ; Ο καθένας από εμάς μπορεί να αναφέρει και άλλο νούμερο στην απαρίθμησή τους… Είναι, όμως, λογικό το μοίρασμα του πλανήτη μας σε ηπείρους ή μήπως πρόκειται για έναν εντελώς άνευ νοήματος διαχωρισμό;

            Αν κατασκευάσουμε τείχη στα σύνορα της χώρας μας θα καταφέρουμε να κρατήσουμε μακριά από αυτήν τις ορδές των μεταναστών. Σίγουρα πράγματα. Ή μήπως όχι; Μήπως τελικά τα τείχη υπήρξαν ανά τους αιώνες περισσότερο σημεία συνάντησης και εμπορικών επαφών παρά διαχωρισμού, αποκλεισμού και αποξένωσης;

            Και τι συμβαίνει όσον αφορά τα έθνη; Πώς τα χωρίζουμε; Μένουν πάντοτε σταθερά στο διάβα των αιώνων ή διαρκώς μετασχηματίζονται; Υπάρχουν εν τέλει «καθαρά» έθνη; Και υπήρχαν εθνότητες πριν από τον 19^ο αιώνα;

            Ο πλούτος φέρνει πάντοτε ευημερία και ευτυχία. Σίγουρα; Κι όμως… Αν κοιτάξουμε προσεκτικά των χάρτη των χωρών που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά ευτυχίας, θα δούμε ότι κάθε άλλο παρά υψηλό βιοτικό επίπεδο παρουσιάζουν οι χώρες που προσδιορίζονται ως εκείνες με τους πιο ευτυχισμένους κατοίκους.

            Η εισβολή του Πούτιν στη Ρωσία είναι οπωσδήποτε καταδικαστέα και αποδεικνύει τις υπέρμετρες φιλοδοξίες του. Αλλά και η κατάπνιξη κάθε αντίθετης φωνής στο εσωτερικό της χώρας του δεν μπορεί παρά να αποδεικνύει τη δικτατορική φύση του καθεστώτος του. Θέλει, όμως, πράγματι ο Πούτιν να βρει διέξοδο στις θερμές θάλασσες, όπως πάντοτε μας έλεγαν όλοι ή έχει τελικά άλλους σκοπούς περί της επέκτασης της χώρας του; Μήπως ήταν άλλα, τελικά, τα κίνητρά του για την επονείδιστη αυτή επίθεση;

            Ο περίφημος Δρόμος του Μεταξιού από την Κίνα στην Ευρώπη ήταν ο πιο σημαντικός δρόμος του εμπορίου παλιά. Έτσι συμβαίνει και σήμερα με τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού. Η Κίνα είναι το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε…

Η Αφρική, η πολύπαθη αυτή ήπειρος, είναι καταδικασμένη να αποτύχει στον παγκόσμιο εμπορικοοικονομικό στίβο, λόγω της βαριάς  διχαστικής κληρονομιάς που κουβαλά από την αποικιοκρατία. Κι όμως, πρόκειται για μία πολυπολιτισμική ήπειρο με τεράστια ποικιλομορφία και διόλου ευκαταφρόνητες ιδιότητες.

Ποια είναι, επομένως, η νέα αυτή παγκόσμια γεωγραφία που αναδεικνύεται πέρα από τους μύθους; Ο καθηγητής Ανθρωπογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ  του Ηνωμένου Βασιλείου Πολ Ρίτσαρντσον είναι εδώ για να μας λύσει όλες τις απορίες και να μας προσφέρει μία φρέσκια και διαφορετική ματιά σε ζητήματα που έχουμε μάθει να βλέπουμε μονάχα από μία ορισμένη μόνο οπτική γωνία. Το πρωτότυπο βιβλίο του θα αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο.

Γιώργος Λάγιος, Ντροπή σου, Ολίβια, εκδ. Διόπτρα

 

 

Πώς η ψυχοθεραπεία βοήθησε μία ψυχικά κακοποιημένη γυναίκα  να πάρει τη ζωή της στα χέρια της

 

Για να πω την αλήθεια, πα’ όλο που είμαι γυναίκα και, επομένως, αρκετά ευαισθητοποιημένη σε θέματα γυναικείας κακοποίησης, οφείλω να ομολογήσω ότι βιβλία τέτοιου είδους θεματικής δεν αποτελούν συνήθως την πρώτη μου αναγνωστική επιλογή, κυρίως επειδή θεωρώ ότι έχουν γραφτεί αρκετά πονήματα με τέτοια θεματολογία, επομένως το θέμα της γυναικείας κακοποίησης στη λογοτεχνία αρχίζει πλέον να αγγίζει το στάδιο του κορεσμού.

Ωστόσο, δεν μπορώ να μην παραδεχτώ ότι το συγκεκριμένο βιβλίο του ψυχολόγου και ψυχοθεραπευτή Γιώργου Λάγιου-ήδη συγγραφέα δύο μπεστ σέλερ-το τελείωσα μέσα σε δύο μόλις μέρες, μην μπορώντας να το αφήσω από τα χέρια μου. Θα πρότεινα, επομένως, ανεπιφύλακτα σε όποιον αποφασίσει να διαβάσει ένα βιβλίο για τη γυναικεία ψυχολογική κακοποίηση να διαβάσει το συγκεκριμένο. Αυτό και μόνον αυτό θα του φτάσει προκειμένου να παρακολουθήσει καρέ καρέ και από πρώτο χέρι τη διαδικασία μεταμόρφωσης μίας αδικημένης και ταλαιπωρημένης γυναίκας, η οποία, μετά από τακτικές επισκέψεις σε έναν πολύ ικανό θεραπευτή, αποφασίζει να πάρει επιτέλους τη ζωή της στα χέρια της και να ζήσει με ζήτα κεφαλαίο.

Η ιστορία αυτή, όπως μας λέει ο συγγραφέας στον επίλογο του βιβλίου του-ένα γράμμα- προειδοποίηση που απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες αναγνώστριες- βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και μεταπλάστηκε σε μυθιστόρημα βασισμένη στις εμπειρίες του ίδιου ως γιατρού.

Μέσα από μία συναισθηματική, άκρως παραστατική και πρωτοπρόσωπη αφήγηση με ζωηρή και γλαφυρή πρόζα ο αναγνώστης παρακολουθεί τη ζωή της Ολίβιας από την ηλικία των είκοσι πέντε ετών μέχρι τη στιγμή όπου δεκαεπτά ολόκληρα χρόνια αργότερα αποφασίζει να αλλάξει τα πάντα στη μέχρι τότε μίζερη ζωή της.

Η Ολίβια υπήρξε θύμα της κακοποιητικής ψυχολογικής μεταχείρισης των γονέων της. Εν συνεχεία πέρασε στην εξουσία ενός επίσης κακοποιητικού και ναρκισσιστή άνδρα και αναγκάστηκε να αφήσει τη δουλειά της ως αρχιτέκτονας  που τόσο αγαπούσε, προκειμένου να μεγαλώσει «όπως έπρεπε» την κόρη της την Ιοκάστη.

Για χρόνια ολόκληρα ζούσε και ανεχόταν καταστάσεις που την εκμηδένιζαν ως προσωπικότητα, ως γυναίκα και ως άνθρωπο. Την αφορμή για να αλλάξει κάτι στη ζωή της η Ολίβια προφανώς την άντλησε από την έφηβη κόρη της και τα προβλήματα που αντιμετώπιζε στη σχέση της μαζί της. Διότι ο γάμος της ήταν, ούτως ή άλλως τελειωμένος από καιρό.

Με τη βοήθεια, επομένως, ενός χαρισματικού ψυχοθεραπευτή, του Έκτορα, η Ολίβια θα αποφασίσει πως έχει έρθει η ώρα να αλλάξει τα πάντα στη ζωή της. Κάτι τέτοιο δεν θα αποδειχθεί τόσο εύκολο, ωστόσο τίποτε δεν είναι ακατόρθωτο φτάνει να υπάρχει θέληση από μέρους μας.

Την απίστευτη αυτή ιστορία την κάνει ακόμα πιο απολαυστική στη διήγηση, η χαρισματική πένα του συγγραφέα και η παρακολούθηση από τον αναγνώστη όλων εκείνων  των «μυστικών» συζητήσεων που μοιράζονται στο ντιβάνι του ψυχολόγου ψυχοθεραπευτής και ασθενής.

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια στη συγκεκριμένη περίπτωση. Απλά διαβάστε το, το συνιστώ ανεπιφύλακτα, ιδίως σε όσους ενδιαφέρονται για ψυχολογία!