Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, Τσερνόμπιλ, Ένα χρονικό του μέλλοντος, εκδ. Πατάκη, σελ.342

Ένα βιβλίο γροθιά στο στομάχι, ένα βιβλίο που συγκλονίζει βαθιά όσους θα το διαβάσουν...
Οι αντιρρησίες θα πουν ότι γνωρίζουμε ήδη αρκετά για το Τσερνόμπιλ. Και αυτό δεν είναι φυσικά ψέμα. Έχουν γραφτεί και έχουν ειπωθεί πολλά για το συγκεκριμένο ζήτημα όλα αυτά τα χρόνια από το 1986, οπότε και συνέβη το ατύχημα. Το βιβλίο αυτό όμως της βραβευμένης με νόμπελ λογοτεχνίας το 2015 Σβετλάνας Αλεξίεβιτς δεν γράφτηκε για να διαλευκάνει τα αίτια του δυστυχήματος, ούτε για να προσθέσει νέες πληροφορίες για το πως και υπό ποιες ακριβώς συνθήκες έλαβε χώρα το συνταρακτικό αυτό γεγονός.
Αντιθέτως, το πόνημα αυτό επικεντρώνεται στις μαρτυρίες των επιζώντων, των συγγενών τους και όσων ζούσαν στην Ουκρανία και τη Λευκορωσία εκείνες τις τραγικές μέρες και βίωσαν τα γεγονότα από πρώτο χέρι. Μαρτυρίες των συζύγων των πυροσβεστών που έσβησαν τη φωτιά ντυμένοι μόνο με τα πουκαμισάκια τους και πλήρωσαν με την ίδια τη ζωή τους την ολιγωρία των τεχνικών του πυρηνικού σταθμού, καταθέσεις των εκκαθαριστών και των εργατών που εργάστηκαν εκεί τους επόμενους μήνες, καθώς και των επιστημόνων και όλων εκείνων των ανθρώπων που γνώριζαν για τις φοβερές συνέπειες του ατυχήματος και οι αρχές δεν τους άφηναν να μιλήσουν. Κάποιοι από αυτούς, αψηφώντας τις αρχές, επέλεξαν να μείνουν στην "Απαγορευμένη ζώνη" όπως αποκαλείται σήμερα η ζώνη των 30 περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων γύρω από τον πυρηνικό σταθμό. Κάποιοι άλλοι επέλεξαν να αγνοήσουν τις εντολές του κόμματος διακινδυνεύοντας τη θέση τους και την κομματική τους καριέρα και να προειδοποιήσουν τον πληθυσμό για τον θανάσιμο κίνδυνο που διέτρεχε, κίνδυνο για τον οποίο η ίδια η κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει ενημερώσει τους πολίτες της.
"Παντού υπήρχε άγνοια και προχειρότητα...","Όλοι πίστευαν ότι ήταν σαμποτάζ...", "Κανείς δεν μιλούσε για ραδιενέργεια...". Οι φράσεις αυτές είναι μερικές μόνο από αυτές που περιλαμβάνονται στις μαρτυρίες του βιβλίου, οι οποίες συγκλονίζουν βαθιά τον αναγνώστη σχετικά την απίστευτη ολιγωρία και τη μυστικοπάθεια που επέδειξε το σοβιετικό καθεστώς όσον αφορά την ενημέρωση του κόσμου για τις συνέπειες της έκθεσης του πληθυσμού στα φονικά επίπεδα ραδιενέργειας.

Το βιβλίο παρέχει επίσης κι ένα σωρό πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία και τις αρχές του σοβιετικού καθεστώτος, χωρίς να είναι βέβαια αυτός ο πρωταρχικός σκοπός του.
"Δεν ήταν ο αντιδραστήρας που ανατινάχθηκε εκείνο το μοιραίο πρωινό της 26ης Απριλίου, αλλά ένα ολόκληρο σύστημα αξιών", μας καταθέτει ένας μάρτυρας δικαιολογώντας την άποψη πως το Τσερνόμπιλ επιτάχυνε την πτώση του σοβιετικού καθεστώτος.
Το πόνημα όμως της Σβετλάνας Αλεξίεβιτς δίνει φωνή σε όλες τις διαφορετικές απόψεις που εκφράστηκαν για το ατύχημα και το πως το είδαν άνθρωποι διαφορετικών κοινωνικών τάξεων, που είτε επικροτούσαν, είτε ήταν αδιάφοροι, είτε καταδίκαζαν το σοβιετικό καθεστώς.
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: η αμεσότητα των μαρτυριών με αποκορύφωμα τον πρόλογο και τον επίλογο του βιβλίου που περιλαμβάνει μαρτυρίες συζύγων των πυροσβεστών και των εκκαθαριστών που έχασαν τη ζωή τους από υπερβολική έκθεση σε ραδιενέργεια.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ:όλα τα ανήσυχα πνεύματα και όσοι μελετούν σύγχρονη ιστορία, ιδιαίτερα εκείνη της Ρωσίας και του Ψυχρού Πολέμου.

Κοντσέρτο για κλαρινέτο του W. A. Mozart, KV. 622

Το κοντσέρτο για κλαρινέτο του μεγάλου χαρισματικού συνθέτη δικαίως θεωρείται από πολλούς, μαζί με το Ρέκβιεμ του, το κύκνειο άσμα που συνέθεσε το 1791 λίγους μόνο μήνες πριν τον, τόσο πρώιμο, θάνατό του. Πρόκειται για το τελευταίο ορχηστρικό έργο του Μότσαρτ που το αφιέρωσε στον διάσημο βιεννέζο κλαρινετίστα της εποχής του Αντόν Στάντλερ(1753-1812). Πρωτοπαρουσιάστηκε σε φιλανθρωπική συναυλία στην Πράγα στις 16 Οκτωβρίου του 1791, δύο μόλις μήνες πριν τον θάνατο του συνθέτη.

 https://www.youtube.com/watch?v=LVgdHjL4a-4

Τα μέρη του είναι: Allegro, Adagio και Rondo: Allegro.
Το πιο γνωστό από τα τρία είναι αναμφίβολα το δεύτερο, έργο λυρικότατο, νοσταλγικό και μελαγχολικό, μοιάζει να αποπνέει όλον τον πόνο του συνθέτη που φεύγει από τη ζωή.
Εδώ το ακούμε με μία από τις καλύτερες κλαρινετίστριες παγκοσμίως, τη Sabine Meyer.
ΠΗΓΗ: Σαν σήμερα, Κοντσέρτο Mozart για κλαρινέτο

Πάνος Αμυράς, Τα λύτρα, εκδ. Διόπτρα, Αθήνα, 2019, σελ.428

Πρόκειται για μυθιστόρημα που δικαιούται απόλυτα να έχει τους χαρακτηρισμούς ιστορικό και αστυνομικό και ας μην το αναφέρει το εξώφυλλό του. Ο Πάνος Αμυράς, οικονομολόγος και δημοσιογράφος, μας είχε προσφέρει μία πρώτη εικόνα της Αθήνας της κατοχής στον Λιμό, το πρώτο του μυθιστόρημα.
Τα Λύτρα αποτελούν τη συνέχεια του Λιμού, τόσο από άποψη χρονική,-η Αθήνα του '41 έχει αντικατασταθεί από την Αθήνα του '43- όσο και μυθιστορηματική. O κεντρικός ήρωας, ο αστυνόμος-ντετέκτιβ Νίκος Αγραφιώτης επιστρέφει στην Αθήνα και συνεχίζει τη ζωή του από εκεί περίπου που την είχε αφήσει με το τέλος του Λιμού. Ανεξάρτητα από αυτό όμως και τα δύο βιβλία μπορούν να διαβαστούν ως αυτοτελή πονήματα.
Ο Πάνος Αμυράς μας εισάγει στην άμεση δράση από την πρώτη κιόλας σελίδα. Η Αθήνα της τρομερής πείνας που βλέπαμε στο πρώτο του βιβλίο, έχει αντικατασταθεί τώρα από μια πιο"φυσιολογική,'' ας πούμε, εικόνα της πρωτεύουσας. Αφθονία αγαθών δεν υπάρχει φυσικά, μόνο καλπάζων πληθωρισμός, η πείνα και οι ελλείψεις όμως είναι πλέον υποφερτές. Η ζωή μάλιστα, τις νύχτες στo καζίνo, την ημέρα στους δρόμους και στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς κάποιες φορές θυμίζει αμυδρά τις παλιές καλές ειρηνικές μέρες της Αθήνας του Μεσοπολέμου. Η παντοδυναμία του Άξονα έχει αρχίσει να φθίνει αισθητά σε σχέση με το '41, ο φόβος όμως των πολιτών για τα ολοένα και πιο τρομερά αντίποινα των ναζί στις αντιστασιακές ενέργειες ορισμένων Ελλήνων είναι μεγαλύτερος από ποτέ.

Ο Νίκος Αγραφιώτης, ένα "χαμαιλέων της αντίστασης", εισχωρεί στα άδυτα των φασιστικών οργανώσεων και προσπαθεί να εξιχνιάσει μία υπόθεση απαγωγής παιδιών. Πανέξυπνος, με χιούμορ, άνθρωπος του καθήκοντος, ικανότατος και, πάνω απ' όλα, φλογερός πατριώτης, ο βασικός ήρωας του μυθιστορήματος συγκεντρώνει όλα τα προσόντα ενός καλού ντετέκτιβ τύπου Σέρλοκ Χολμς.
Οι μνήμες της πείνας που έζησε η Αθήνα, των μαχών του '40 και του Ελ Αλαμέιν αναφύονται κατά καιρούς στις σελίδες του βιβλίου, μόνιμο "συνεχές βάσιμο" όμως είναι ο εμφύλιος διχασμός των Ελλήνων που δυστυχώς έχει ήδη ξεκινήσει πριν καν ο Άξονας ηττηθεί ολοκληρωτικά.
Το βιβλίο  αποτελεί φόρο τιμής στους διπλούς πράκτορες όπως τον Αγραφιώτη, σε όλους δηλαδή εκείνους τους Έλληνες που έδιναν κρυφά πληροφορίες στους Συμμάχους υπηρετώντας φανερά τους ναζί και εισέπρατταν τις πιο πολλές φορές την μήνιν των συμπατριωτών τους, οι οποίοι αγνοούσαν τις υπηρεσίες τους.
Τα Λύτρα, εκτός από καταιγιστική δράση, μας προσφέρουν άφθονες ιστορικές πληροφορίες για την κατοχική Αθήνα, τις αντιστασιακές οργανώσεις, τον εμφύλιο που μαινόταν στην ύπαιθρο, αλλά και για ιστορικά κτίρια της ίδιας της Αθήνας, συχνά και πληροφορίες για την πόλη που αφορούν παλαιότερους περιόδους της ιστορίας της, με τρόπο όμως που η αφήγηση δεν διακόπτεται και ο αναγνώστης δεν κορέζεται από αυτές.
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: ο αναγνώστης έχει αγωνία να δει τι θα γίνει παρακάτω, οπότε πρόκειται για ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί. Ενδεικτικό της γρήγορης πλοκής είναι ότι αυτή εκτυλίσσεται σε διάρκεια ενός μήνα.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: οι λάτρεις του αστυνομικού αλλά και του ιστορικού μυθιστορήματος και σε όσους αρέσει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ως περίοδος μελέτης και σκηνικό μυθιστορημάτων- ταινιών.

Ο Μάο τσε Τουνγκ και το Μεγάλο άλμα προς τα μπρος

Ο μεγαλύτερος δολοφόνος του 20ου αιώνα δεν ήταν ούτε ο Χίτλερ, ούτε ο Στάλιν, αλλά ο ηγέτης της κομμουνιστικής Κίνας Μάο τσε Τουνγκ (1893-1976).
Όταν μετά το 1958 κήρυξε την έναρξη του προγράμματος "Μεγάλο Άλμα" προς τα μπρος σέρνοντας τη χώρα του σε ένα πυρετό παραγωγής χάλυβα, σίγουρα κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει το κόστος σε ανθρώπινες ζωές που θα είχε αυτή του η απόφαση. Έτσι, οι αγρότες έπρεπε να εγκαταλείψουν κάθε άλλη δραστηριότητα και να στραφούν στην παραγωγή χάλυβα, προκειμένου η Κίνα να ξεπεράσει την παραγωγή της Βρετανίας μέσα σε 15 μόλις χρόνια. Κατά συνέπεια, άλλα φυτά φυτεύτηκαν στους ορυζώνες, λίμνες επιχωματώθηκαν και η μεθοδική γεωργία εγκαταλείφθηκε. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των μέτρων ήταν μέσα σε μία τριετία να ξεσπάσει λιμός με θύματα από 20 ως 40 εκατομμύρια Κινέζους. Η κινεζική κυβέρνηση αρνούνταν να δεχτεί τα λάθη της μέχρι και τον θάνατο του ηγέτη. Το 1961 εγκαταλείφθηκε το εγχείρημα και διατάχθηκε η επιστροφή των αγροτών σε ό,τι είχε απομείνει από τα αγροκτήματά τους. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι σήμερα η Κίνα είναι μία από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χάλυβα, όπως ήθελε ο φονικός ηγέτης Μάο.

 ΠΗΓΗ: Stephen Weir, Οι χειρότερες αποφάσεις της ιστορίας, εκδ, Κλειδάριθμος