Άλκη Ζέη, Κοντά στις ράγες, εκδ. Μεταίχμιο

 

Μία πολύ επιτυχημένη μεταφορά σε γκράφικ νόβελ ενός από τα πιο αγαπημένα μυθιστορήματα της μεγάλης Ελληνίδος συγγραφέως, της Άλκης Ζέη, η οποία απεβίωσε το 2020, υπογράφουν δύο νέες γυναίκες ειδικευμένες στον τομέα του κόμικ, η Γεωργία Ζάχαρη και η Στέλλα Στεργίου. Πρόκειται για το «Κοντά στις ράγες» ένα από τα γνωστότερα και από τα πιο αγαπημένα παιδικά βιβλία της Άλκης Ζέη, της οποίας το έτος-αφιέρωμα διανύσαμε πέρσι, μιας και το 2023 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννησή της.

 

Το «Κοντά στις ράγες» δεν διαδραματίζεται στην Ελλάδα, αλλά στη μακρινή και παγωμένη Ρωσία, και πιο συγκεκριμένα, σε μία μικρή ρωσική πόλη κοντά στα σύνορα με την Πολωνία και τη Λιθουανία. Η υπόθεσή του τοποθετείται χρονικά κάπου στις αρχές του 20^ου αιώνα, λίγα χρόνια, δηλαδή, προτού να ξεσπάσει η περίφημη Οκτωβριανή Επανάσταση. Σκοπός της συγγραφέως, γνωστής για τις αριστερές της πεποιθήσεις όσο ζούσε,  ήταν να καταδείξει τις μεγάλες ταξικές διαφορές στην απολυταρχική κοινωνία της Ρωσίας μέσω μιας όμορφης μυθιστορίας με πρωταγωνίστρια ένα κορίτσι στο κατώφλι της εφηβείας, τη Σάσα. Η Σάσα είναι μοναχοκόρη και μεγαλώνει μόνη της και κάπως βαρετά θα λέγαμε σε ένα σπίτι που βρίσκεται κοντά στις ράγες. Η Σάσα αναρωτιέται διαρκώς που να πηγαίνουν άραγε οι ράγες αυτές και μόνο ο πατέρας της είναι πρόθυμος να λύσει τις απορίες της. Μεγαλώνοντας- όταν θα μεγαλώσει η κοτσίδα της, όπως της λέει διαρκώς ο πατέρας της-, θα ανακαλύψει πολλά από τα πράγματα που δεν κατανοεί πλήρως τώρα, όπως και το γεγονός ότι οι ράγες καταλήγουν στα στρατόπεδα εξορίας στη Σιβηρία, τα γκλουλάγκ.

 

Παράλληλα η Σάσα διαθέτει τις φίλες της, τους δασκάλους της και τον κύκλο γνωστών και φίλων των γονιών της. Ο πατέρας της είναι γιατρός και πολλές φορές βοηθά δίχως χρήματα τις φτωχές αγωνιζόμενες υπάρξεις. Όσο η Σάσα μεγαλώνει θα καταλάβει ότι η κοινωνία είναι άδικη και ότι η επανάσταση είναι αυτό που χρειάζεται η χώρα της.

 

Το έργο απεικονίζει θαυμάσια τη ζωή στην τσαρική και απολυταρχική Ρωσία των αρχών του περασμένου αιώνα, αλλά και τη ζωή της αστικής τάξης και των πιο φτωχών κοινωνικών στρωμάτων. Η μεταφορά έγινε με κάθε φροντίδα και σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο. Επομένως, όσοι από τους μεγαλύτερους αναγνώστες είχαν διαβάσει το παρόν πόνημα όταν ήταν παιδιά, θα ξαναδιαβάσουν ευχαρίστως τη νέα αυτή προσέγγιση, ενώ όσοι από τους νεαρότερους αναγνώστες δεν γνώριζαν καν το έργο, θα το γνωρίσουν πολύ εύκολα μέσω της προσιτής αυτής και πολύχρωμης έκδοσης.

Lucia Giustini-Sandro Natalini, Ο βασιλιάς που δεν ήθελε να κάνει πόλεμο, εκδ. Ρώσση

 

Υπάρχουν άραγε ηγέτες σήμερα στον κόσμο μας που να απεχθάνονται τον πόλεμο; Υπήρχαν ποτέ βασιλιάδες που τον απέφευγαν; Κι όμως, δύο Ιταλίδες, η Lucia Guistini και η Sandro Natalini θεωρούν στο εικονογραφημένο παραμύθι τους ότι υπήρξε κάποτε, σε εκείνη τη μακρινή και απροσδιόριστη εποχή των παραμυθιών, ένας βασιλιάς ο οποίος σιχαινόταν τον πόλεμο. Η εικονογράφος τον φαντάστηκε υπό τη μορφή του βασιλιά των ζώων, ενός λιονταριού δηλαδή. Γι’ αυτό και το παραμύθι με τίτλο «Ο βασιλιάς που δεν ήθελε να κάνει πόλεμο» έχει ως πρωταγωνιστές ζώα. Είναι, επομένως, ειρηνιστής ο βασιλιάς αυτός, ή μήπως είναι απλά τεμπέλης και δεν θέλει να πολεμήσει;

 

Οι συγγραφείς δεν μας προσδιορίζουν για ποιον λόγο ακριβώς ο βασιλιάς Φλωρέντιος σιχαινόταν τον πόλεμο και δεν διέθετε μάλιστα ούτε καν στρατό στη χώρα του, όμως οι σύμβουλοι του βασιλιά του συνιστούν διαρκώς να αποκτήσει στρατό. Εκείνος όμως επιμένει να είναι διαφορετικός. «Εγώ δεν είμαι όπως οι άλλοι…» απαντά.

 

Κάποια στιγμή, ο βασιλιάς θα φύγει ταξίδι μακρινό, αποφασισμένος επιτέλους να πολεμήσει. Καμία χώρα, όμως, δεν του φαίνεται κατάλληλη για αυτό, η μία είναι πολύ μεγάλη, η άλλη πολύ μικρή και επιπλέον οι στρατιώτες του ένας ένας τον εγκαταλείπουν, προκειμένου να εγκατασταθούν στις νέες αυτές περιοχές. Κάπου σε αυτές τις μακρινές χώρες υπάρχει και ένας άλλος βασιλιάς που απεχθάνεται τον πόλεμο και αυτός είναι που έχει ανακαλύψει, επιπροσθέτως, τη χαρά της ζωής στα μικρά πράγματα που βρίσκονται δίπλα μας και συχνά τα αγνοούμε, όπως τα πανέμορφα χρώματα της αυγής, για παράδειγμα… Έκτοτε ο Φλωρέντιος θα αλλάξει στάση ζωής, όταν επιστρέψει από το ταξίδι του, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα κάνει σώνει και καλά πόλεμο…

 

Το όμορφο αυτό παραμύθι μετέφρασε από τα ιταλικά ο Νίκος Καρράς. Ενδείκνυται και για πολύ μικρά παιδιά  προσχολικής ηλικίας, καθώς διαθέτει λίγο κείμενο και πολλές εικόνες. Πρόκειται για ένα παραμύθι που μας προτρέπει να μην εμπιστευόμαστε πάντοτε τους συμβούλους μας, καθώς πολλές φορές αυτά που μας λένε οι άλλοι δεν είναι σωστά. Μπορούμε μόνοι μας να ανακαλύψουμε τη δική μας αλήθεια, καθώς και την ομορφιά στη ζωή που κρύβεται στα μικρά πράγματα, αλλά και έχουμε επιπλέον κάθε δικαίωμα να είμαστε διαφορετικοί και να σκεφτόμαστε, κάποιες φορές, αντισυμβατικά, αρκεί να μην βλάπτουμε τους άλλους γύρω μας. Και, κυρίως, πρέπει να μην διστάζουμε ποτέ να μάθουμε και να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας…

 

Τέλος, οφείλουμε να αναφέρουμε ότι η έκδοση παρέχει και ηλεκτρονικά διαδικτυακά παιχνίδια σε όποιον το επιθυμεί δια μέσω ενός QR code.

Henry Gee, Μία (πολύ) σύντομη ιστορία της ζωής πάνω στη γη, εκδόσεις Κάκτος, 2023

 

 

Το εν λόγω βιβλίο κέρδισε το Βραβείο για το καλύτερο επιστημονικό βιβλίο της χρονιάς για το 2022 από το «The Royal Society» και δικαίως. Πρόκειται πραγματικά για ένα συναρπαστικό βιβλίο, το οποίο παρουσιάζει με εύληπτο, απλό και όσο αναλυτικό πρέπει τρόπο την ιστορία της ζωής επάνω στη γη από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας του ταλαίπωρου πλανήτη μας, μέχρι και τη Νεολιθική εποχή, όταν πλέον ο ανθρωπίδης Homo Sapiens Sapiens ήταν πια ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης της γης.

 

Αρχικά η ζωή στη ήταν απούσα, αφού αυτή ήταν μονάχα «ένα τραγούδι φωτιάς και πάγου» σύμφωνα με τα λεγόμενα του συγγραφέα. Μόλις η γη κρύωσε, η ζωή άρχισε στο νερό υπό τη μορφή πολύ μικρών μικροοργανισμών.  Έτσι γεννήθηκαν, από τους πρώτους μονοκύτταρους οργανισμούς και τα κυανοβακτηρίδια, σιγά σιγά μεγαλύτερα ζώα, οι πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. Επόμενο μεγάλο βήμα της εξέλιξης υπήρξε η δημιουργία των σπονδυλόζωων, των ζώων δηλαδή με σπονδυλική στήλη. Έτσι φτάνουμε στην έκρηξη ζωής της Κάμβριας εποχής, της εποχής δηλαδή του Παλαιοζωικού αιώνα πριν από περίπου 500 εκατομμύρια χρόνια, με τους τριλοβίτες να αποτελούν το  πολυπληθέστερο και χαρακτηριστικότερο πρωτόζωο της εποχής.

 

Μετά τους αφανισμούς της Ορδοβίκιας περιόδου, ο σχηματισμός της Παγγαίας ολοκληρώνεται περίπου προς το τέλος του Παλιοζωικού αιώνα, όταν η στεριά αρχίζει να αποικείται από τους κατοίκους της θάλασσας. Τα φυτά τότε, τα λυκοπόδια, δεν είχαν και μεγάλη ομοιότητα με τους σημερινούς πράσινους ενοίκους του πλανήτη. Μία ακόμη μαζική εξαφάνιση τότε θα σημάνει το τέλος του Παλαιοζωικού αιώνα και την αυγή του Μεσοζωικού, ενός αιώνα κατά τον οποίο κυριάρχησαν στη γη οι μεγαλύτεροι ένοικοι που πέρασαν ποτέ από τον πλανήτη μας, οι δεινόσαυροι. Την εποχή αυτή ακριβώς έχουμε και τα πρώτα φυτά στη στεριά, αλλά και τα πρώτα πουλιά με τη μορφή που τα γνωρίζουμε εμείς σήμερα.

 

Η αρχή του Καινοζωικού αιώνα και το τέλος των δεινοσαύρων,  που θα σηματοδοτήσει μία απρόσμενη πτώση μετεωρίτη, θα σημάνει  τον θρίαμβο των θηλαστικών και, τελικά, του ίδιου του ανθρώπου. Ο συγγραφέας θα περιγράψει αναλυτικά όλους τους ανταγωνισμούς μεταξύ των διαφόρων ειδών των ανθρωπιδών και θα μας εξηγήσει γιατί τελικά επικράτησε ο Homo Sapiens έναντι των άλλων ειδών των ανθρώπων σε αυτόν τον μακρύ αγώνα για την επιβίωση και την εξέλιξη των ειδών.

 

 

Για όποιον ενδιαφέρεται για παλαιοντολογία αλλά και την πρώιμη ιστορία της ζωής επάνω στη γη, το βιβλίο αυτό θα κατακτήσει μία εξέχουσα θέση στη βιβλιοθήκη του, αφού σίγουρα θα ανατρέχει συχνά σε αυτό. Εγώ πάντως ανεπιφύλακτα το κατατάσσω σε ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα την εκδοτική χρονιά 2023-2024.

Κυριάκος Αθανασιάδης, Το καταφύγιο των ωραίων ψυχών, εκδόσεις Διόπτρα, 2023

 

Ποιες είναι άραγε οι «ωραίες ψυχές» στις μέρες μας; Και, προπάντων, ποιο θα μπορούσε να είναι το καταφύγιό τους; «Ωραίες ψυχές» είναι εκείνες που νοιάζονται για τους γύρω και το πλησίον τους. «Ωραίες ψυχές» διαθέτουν, αν μη τι άλλο, και οι σκύλοι που προσπαθούν να ευχαριστήσουν πάντοτε όπως μπορούν τους ιδιοκτήτες τους.

 

Μία τέτοια περίπτωση είναι και ο σκύλος, ο οποίος πρωταγωνιστεί στο καινούριο βιβλίο του πολυγραφότατου Κυριάκου Αθανασιάδη, ο Έκτορας. Πρόκειται για έναν αρκετά γέρικο σκύλο που έχει την ατυχία να βρεθεί ολομόναχος στον δρόμο μιας μικρής επαρχιακής πόλης μία βροχερή μέρα. Έχει όμως και την τύχη συγχρόνως να πέσει επάνω στον κύριο Ισίδωρο, μίαν έτερη ηλικιωμένη «ωραία» ψυχή η οποία ταλανίζεται από μοναξιά.

 

Η αλήθεια είναι ότι αν και ο κύριος Ισίδωρος, ο οποίος έχει την «κακή» συνήθεια να συνομιλεί διαρκώς με το φάντασμα της πεθαμένης γυναίκας του στο σπίτι, κάνει ό,τι μπορεί πραγματικά για να φροντίσει τον Έκτορα, θεωρεί ότι θα ήταν καλύτερο να τον επιστρέψει στην άλλη πόλη από την οποία προήλθε και το όνομα της οποίας αναγράφεται πάνω στο κολάρο του. Έτσι λοιπόν, αφού μπανιάρει τον βρώμικο σκύλο και τον ταΐζει καλά, τον τοποθετεί στο καλάθι του ποδηλάτου του-καθώς δεν μπορεί να οδηγήσει αυτοκίνητο-και τραβάει για τη γειτονική πόλη. Σε εκείνη τη μικρή πόλη όμως, παραμονές Χριστουγέννων, τόσο ο Έκτορας όσο και ο κύριος Ισίδωρος θα βιώσουν πολλές ευχάριστες εκπλήξεις. Πάνω απ’ όλα θα ανακαλύψουν την αληθινή αγάπη και την κοινωνικότητα ιδίως στο πρόσωπο της νεαρής Μελίνας. Διότι όσοι τελικά είναι διατεθειμένοι να δώσουν αγάπη στη ζωή τους, το μόνο σίγουρο είναι ότι θα πάρουν κιόλας…

 

Πολύ ενδιαφέρον αποδεικνύεται το εφεύρημα του Αθανασιάδη να παρεμβάλλει στην αφήγησή του κεφάλαια στα οποία προσπαθεί να εισχωρήσει ο ίδιος μέσα στο σκυλίσιο μυαλό και να αποκαλύψει πως ένας πρώην αδέσποτος γέρο-τετράποδος σκέφτεται. «Είναι ωραίο να έχεις έναν άνθρωπο. Νομίζω πως είναι το πιο ωραίο πράγμα στον κόσμο. Σχεδόν τόσο ωραίο όσο και οι μυρωδιές». Αυτό σκέφτεται ένας γέρικος σκύλος διατρανώνοντας την αγάπη του για τους ανθρώπους σε κάθε του σκέψη. Γιατί και ο ίδιος είναι φτιαγμένος για αγάπη όπως μας λέει:

 

«Είμαι μονάχα ένας μεγάλος, πολύ μεγάλος, γέρικος σκύλος. Κι εμείς οι σκύλοι δεν είμαστε φτιαγμένοι για να ξέρουμε πράγματα. Είμαστε φτιαγμένοι για να αγαπάμε. Και για να μας αγαπούν, ναι. Αλλά κυρίως είμαστε φτιαγμένοι για να αγαπάμε».

 

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης προσφέρει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό το πιο feel good του μυθιστόρημα που διαβάζεται εξαιρετικά ευχάριστα και είναι προορισμένο να συγκινήσει ιδίως τους φιλόζωους και όσους λατρεύουν τους μεγάλους χνουδωτούς συνοδοιπόρους των ζωών μας.