Πάνος Κεβόπουλος, Η έξοδος, εκδ. 24 γράμματα

 

 

Ένα μυθιστόρημα που θα μας εκπλήξει ευχάριστα είναι αυτό του νέου πρωτοεμφανιζόμενου στον λογοτεχνικό χώρο συγγραφέα Πάνου Κεβόπουλου, ο οποίος κατοικεί στην ακριτική Αλεξανδρούπολη, με τίτλο «Η έξοδος». Το μυθιστόρημα αυτό είναι ένα ιδιότυπο μείγμα αστυνομικού, κοινωνικού, ιστορικού μυθιστορήματος, αλλά και μυθιστορήματος μυστηρίου με έντονη και καταιγιστική, πολλές φορές, δράση.

Ο τίτλος είναι αναντίρρητα συμβολικός. Πρόκειται για την «έξοδο» του πρωταγωνιστή Μανώλη Σκουλά, την έξοδο στη φύση, αλλά και την έξοδο από αυτή τη ζωή σε μίαν άλλη… Ο Μανώλης ο φονιάς, είναι ένας άνθρωπος με έντονο ταμπεραμέντο και ισχυρή προσωπικότητα που παρασύρεται από τα πάθη του. Πιο συγκεκριμένα, η παρορμητική συμπεριφορά που επιδεικνύει ο Μανώλης στην αρχή του μυθιστορήματος είναι και αυτή η οποία κινεί το νήμα τα υπόθεσης στο βιβλίο.

Ο Μανώλης βρίσκει ατιμασμένη και σφαγμένη την αρραβωνιαστικιά του την Τριανταφυλλιά και ένοχος φαίνεται πως είναι ο καλύτερος του φίλος, ο Πέτρος. Έτσι, ενώ η Τριανταφυλλιά, ο Πέτρος και ο Μανώλης μεγάλωσαν μαζί, ο Μανώλης φονεύει τον Πέτρο προκειμένου να τον τιμωρήσει για το έγκλημα που διέπραξε κατά της αρραβωνιαστικιάς του. Τα πράγματα, όμως, δεν είναι όπως φαίνονται… Για την ακρίβεια είναι πολύ περισσότερο περίπλοκα και ο συγγραφέας για να ξεδιαλύνει το κουβάρι πρέπει να πιάσει τον μίτο της αφήγησης από πολλά χρόνια νωρίτερα…

Έτσι ενώ το φονικό τοποθετείται εν έτει 1917, η αφήγηση ανατρέχει πίσω ως τα τέλη του 19^ου αιώνα, στα χρόνια της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας,  και συνεχίζεται ως τα μέσα του εικοστού, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την απελευθέρωση. Η εναλλαγή στις αφηγήσεις μεταξύ των ημερομηνιών δεν είναι γραμμική, αλλά αντίθετα, αποσπασματική, έως ότου συμπληρωθούν στο τέλος του βιβλίου όλα τα κομμάτια του παζλ που λείπουν.

Ο Μανώλης για να εξιλεωθεί για το φονικό που διέπραξε θα υπηρετήσει ως εθελοντής στο μικρασιατικό μέτωπο. Εκεί θα διακριθεί για τον ηρωισμό του και θα γνωρίσει από κοντά τον περίφημο «Μαύρο Καβαλάρη» τον Νικόλαο Πλαστήρα, υπό τις διαταγές του οποίου  θα υπηρετήσει. Δεν θα καταφέρει, όμως, προς μεγάλη του απογοήτευση να ξεχάσει όλα όσα διαδραματίστηκαν στο νησί και αυτό διότι ο κύκλος του αίματος δεν έχει κλείσει, κάτι το οποίο βέβαια αυτός προς το παρόν αγνοεί… Αν όμως δεν κλείσει ο κύκλος του αίματος πώς θα μπορέσει ο Μανώλης να φτάσει στην πολυπόθητη λύτρωση, στην «έξοδο»;

Καλά κρυμμένα οικογενειακά μυστικά που κρατούν ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, λάθη και μοιραίες παραλείψεις, παρορμητισμός και έλλειψη σύνεσης, έρωτας, βαθιές φιλίες, προσωπικά μίση και πάθη, όλα αυτά  είναι που ωθούν στη δράση τους ήρωες του βιβλίου και ιδίως τον πρωταγωνιστή, τον Μανώλη τον φονιά, ο οποίος μετά από το έγκλημά του θα ζήσει σαν φάντασμα πάνω στα κρητικά βουνά έως ότου φύγει για να υπηρετήσει στο μικρασιατικό μέτωπο.

 

Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει για την έξυπνα στημένη πλοκή του και για την ανατομία στην ανθρώπινη ψυχολογία ενός φονιά, αλλά και ενός εγκληματία, την οποία επιχειρεί ο συγγραφέας. Δομείται σε πολλά μικρά κεφάλαια, τα οποία διαδραματίζονται σε διαφορετικές χρονικές εποχές και σε έξι μεγαλύτερα, τα οποία αντιστοιχούν στους κύκλους του αίματος, του έρωτα, της πατρίδος, της επιστροφής, της αντίστροφης μέτρησης και της τελικής λύσης του μυστηρίου. Ένα ακόμη δυνατό του σημείο είναι η κορύφωση της πλοκής που επιτυγχάνεται μόλις λίγο πριν από το τέλος του βιβλίου.

Συλλογικό, Φως στον Δυτικό Μεσαίωνα, εκδ. Νίκας

 

Οι παλαιότερες θεωρήσεις περί του Μεσαίωνα περιείχαν  όλες αρνητική χροιά, αφού όλοι οι μελετητές, από τον Εδουάρδο Γίββωνα ακόμη τον θεωρούσαν εποχή σκοταδισμού, οπισθοδρομικότητας και μισαλλοδοξίας. Και δεν έχουν, ίσως, εξολοκλήρου άδικο. Εντούτοις,  είναι πλέον κοινώς παραδεκτό ότι ο Μεσαίωνας έχει αφήσει πολλά κατάλοιπα στη Νεώτερη εποχή, αφού πολλά από τα πράγματα που θεωρούμε σήμερα δεδομένα έχουν τις ρίζες τους στον Μεσαίωνα ως ιστορική περίοδο. Συν τοις άλλοις, ο Μεσαίωνας είχε και ορισμένες φωτεινές πλευρές, πέρα από τις άσχημές του και αυτές ακριβώς επιχειρεί να φωτίσει το εν λόγω πόνημα που φιλοδοξεί να βάλει το  λιθαράκι του για μία αναθεώρηση της αφοριστικής εικόνας που είχε κυριαρχήσει κυρίως παλαιότερα για τους μεσαιωνικούς χρόνους.

Το εν λόγω πόνημα περιλαμβάνει ένα απάνθισμα οκτώ δοκιμίων που γράφουν συγγραφείς ειδικευμένοι στα μεσαιωνικά ζητήματα. Περιλαμβάνεται, επίσης, μία εισαγωγή καθώς και κάμποσες γκραβούρες εποχής σχετικές με τη θεματολογία των δοκιμίων. Ποιες ήταν, όμως, οι φωτεινές αυτές πτυχές του μεσαιωνικού κόσμου;

Πρωτίστως η ίδια η μεσαιωνική φιλοσοφία μία ανασκόπηση της οποίας επιχειρείται στο πρώτο δοκίμιο του βιβλίου. Η μεσαιωνική φιλοσοφία αποτέλεσε τη «γέφυρα» ανάμεσα στη φιλοσοφία των αρχαίων χρόνων και σε εκείνη των νεώτερων. Απαριθμείται εδώ, επομένως, μία απαρίθμηση των φιλοσόφων από τον μοναχό Αυγουστίνο ως τον Γουλιέλμο του Όκαμ, όπως και των βασικών φιλοσοφικών τους θέσεων.

Εν συνεχεία επιχειρείται μία ανασκόπηση της μεσαιωνικής τέχνης μέσα από δύο δοκίμια. Το πρώτο αφορά τους τροβαδούρους και την ποίηση της Οξιτανίας κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα και το δεύτερο αναφέρεται στη Θεία Κωμωδία του Δάντη και στον ρόλο που υπηρετεί η αναφορά σχετικά με τους πολύτιμους λίθους μέσα στο έργο αυτό.

Τα επόμενα ζητήματα που εξετάζονται αφορούν τον μυστικισμό και κάποιες όψεις της επιστήμης στον Μεσαίωνα. Πρόκειται για το δοκίμιο περί της Αλχημείας και του ζητήματος της επίτευξης του περίφημου μυστικού γάμου, ο οποίος ήταν και ο πολυπόθητος στόχος των Αλχημιστών του Μεσαίωνα, αλλά και η σχέση της ίδιας της Αλχημείας με την ψυχανάλυση. Κατόπιν επιχειρείται μια ανασκόπηση στις όψεις του γυναικείου μυστικισμού κατά τον Μεσαίωνα. Οι γυναίκες που επιδίωξαν ξεχωριστή επαφή με το Θείο, παρά την περιφρονητική μεταχείριση που ο χριστιανισμός επεφύλαξε στο φύλο τους, δεν ήταν διόλου λίγες.

Από τις φωτεινές όψεις του Μεσαίωνα δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει μία αναφορά στα περίφημα ιπποτικά τάγματα. Οι ιππότες είναι μία έννοια κατεξοχήν συνυφασμένη με το μεσαιωνικό ιδεώδες. Πώς όμως προσέλαβαν, αλλά και μεταμόρφωσαν το περιεχόμενο της έννοιας αυτής τα δύο πιο γνωστά σταυροφορικά τάγματα, εκείνα των Οσπιταλίων και των Ναΐτών ιπποτών; Στην ερώτηση αυτή απαντά το εν λόγω δοκίμιο του παρόντος πονήματος.

Τέλος, η περιήγηση στον μεσαιωνικό κόσμο κλείνει με μία επισκόπηση των μεγάλων Γεωγραφικών Ανακαλύψεων που συντελέστηκαν κατά το τέλος του Μεσαίωνα και άλλαξαν οριστικά τη μορφή που έχει ο κόσμος μας. Επίσης, δεν θα μπορούσε να μη γίνει αναφορά στον περίπλοκο υπολογισμό της ημερομηνίας του Πάσχα, μίας γιορτής κινητής κάθε χρόνο, η οποία σχετίζεται με την πρώτη πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.

Εν κατακλείδι, το εν λόγω πόνημα εξετάζει πολλές σημαντικές όψεις της ζωής  στον Δυτικό Μεσαίωνα και φωτίζει ορισμένες από τις πιο αξιοπρόσεκτες πτυχές του.

 

Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος, Παράθυρο στην τέχνη, Τεύχος 2ο, Σεπτέμβριος 2024

 

Ο Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος δεν έχει ως αποκλειστικό στόχο τη διάδοση του νέου λογοτεχνικού ρεύματος του αποκαλούμενου «δομημένου ρεαλισμού» αλλά και την προώθηση των λογοτεχνίας, της κουλτούρας και της παιδείας στη χώρα μας γενικά. Στο εν λόγω αυτό πλαίσιο, επομένως, τοποθετείται και η περιοδική ετήσια έκδοση του τόμου Επιθεώρησης της τέχνης.

            Ο παρόν τόμος είναι ο δεύτερος που κυκλοφορεί και έχει ως σκοπό την προέκταση του πεδίου του λόγου και  στον καλλιτεχνικό-αισθητικό τομέα. Στον ογκώδη τόμο, επομένως, των 488 σελίδων, διανθισμένων με εικόνες, περιλαμβάνονται δοκίμια για τον κινηματογράφο, το θέατρο, τα εικαστικά, τη φωτογραφία, ακόμη και τη μουσική, τα οποία υπογράφουν διάφοροι συγγραφείς, ειδικοί στα παραπάνω αντικείμενα.

Τα  δοκίμια αυτά αφορούν είτε κάποιον σχολιασμός σχετικό με την τρέχουσα καλλιτεχνική επικαιρότητα της χρονιάς που προηγήθηκε, είτε δοκίμια γενικότερου ενδιαφέροντος, τα οποία εστιάζουν σε μία συγκεκριμένη οπτική των εικαστικών, της φωτογραφίας, του θεάτρου, της μουσικής, ή του κινηματογράφου. Αυτά αφορούν είτε την κριτική ενός έργου, ή ενός θεατρικού, για παράδειγμα, συγγραφέα ή κάποια ανάλυση των καλλιτεχνικών ρευμάτων που σχετίζονται με τις τέχνες αυτές. Πολλά από τα δοκίμια ακόμη αφορούν ακόμη τη σχέση των εν λόγω αντικειμένων σχετικά με την πολιτική, το περιβάλλον και συγκεκριμένες όψεις της κοινωνικής ζωής ή της φιλοσοφίας.

Ο Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος φιλοδοξεί να καλύψει κάθε όψη του πνευματικού βίου της χώρας μας, η καλλιτεχνική δημιουργία, επομένως, σε αυτήν δεν θα μπορούσε να μείνει απέξω. Ο θεωρητικός στοχασμός σχετικά με τις παραπάνω τέχνες, ο οποίος θα ωθήσει επομένως και τον ίδιο τον αναγνώστη να στοχαστεί επάνω σε αυτές, κρίνεται απαραίτητος. Σκοπός είναι, επίσης, να αναδειχθεί και να προωθηθεί η σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή της χώρας μας, η οποία δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητη.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μία αξιόλογη και φιλόδοξη λογοτεχνική προσπάθεια η οποία αξίζει να στηριχθεί από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό.

Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, Η χρονιά που γεννήθηκε ο δαίμονας, εκδ. Καστανιώτης

 

Σε γενικές γραμμές, οι Λατινοαμερικάνοι συγγραφείς αποτελούν λατρεμένο είδος για εμάς τους Έλληνες εραστές της Λογοτεχνίας. Ομολογώ, όμως, πως μέχρι τώρα δεν έτυχε να πέσει στα χέρια μου βιβλίο του Περουβιανού συγγραφέα Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, κι ας θεωρείται ένας από τους πιο δημοφιλείς και αναγνωρισμένους πεζογράφους της αμερικανικής ηπείρου. Το παρόν πόνημά του με τίτλο «Η χρονιά που γεννήθηκε ο δαίμονας» είναι το ένατο βιβλίο που εκδίδει και αποτελεί μία γοητευτική περιήγηση στον ταραγμένο, θρησκόληπτο και διεφθαρμένο κόσμο της Αντιβασιλείας του Περού στις αρχές του 17^ο αιώνα.

 

Το ογκώδες μυθιστόρημά του ρίχνει μία πολύ αναλυτική ματιά στον κόσμο της φτώχειας, της Ιεράς Εξέτασης, της Εκκλησίας και των Μοναστηριών στη Λίμα, έναν αιώνα σχεδόν μετά την κατάκτηση της χώρας από τους Ισπανούς κονκισταδόρες.

 

«…ο Θεός επιτρέπει στον Διάβολο κάποια πράγματα και άλλα όχι, για να αποκαλύπτεται έτσι η δόξα Του. Διότι δίχως το Κακό ούτε το Καλό θα ήταν κάτι. Και αν οι άνθρωποι δεν γνώριζαν την αμαρτία και το σφάλμα, επίσης δεν θα είχαν τη δυνατότητα να ενεργούν με ορθό τρόπο».

 

«Την ευτυχία δεν την αποκτάει κανείς επειδή έχει πολλά αλλά επειδή περιμένει λίγα. Οι επιθυμίες μας είναι οι καταδίκες μας. Και κρατούν όλη μας τη ζωή».

 

Τα παραπάνω αποσπάσματα του βιβλίου δείχνουν ολοκάθαρα τη φιλοσοφική διάθεση που διατρέχει το βιβλίο, αλλά και το πόσο στενά ήταν συνυφασμένη η φιλοσοφία  της εποχής με τη θρησκεία. Τέτοια φιλοσοφική διάθεση διακατέχει και τους Ιεροεξεταστές της εποχής, οι οποίοι εξαπολύουν το γνωστό κυνήγι των μαγισσών στην επικράτεια της Αντιβασιλείας των Ισπανών. Το ίδιο φαίνεται να πιστεύει τόσο ο Ιεροεξεταστής Γαϊτάν, ένας από τους βασικούς χαρακτήρες του βιβλίου, αλλά και ο πρωταγωνιστής, ο συμπαθητικός Αλόνσο Μοράλες, αστυνόμος στην υπηρεσία του Γαϊτάν. Αποστολή τους είναι, πέρα από την ανεύρεση κάθε λογής αιρετικών «φωνών» και της φοβερής μάγισσας Ρόσα, η οποία προσιδιάζει σε ορισμένους για Αγία και σε ορισμένους για ταίρι του Διαβόλου.

 

Όλα ξεκινούν εν έτει 1623, όταν ανάμεσα στους τοίχους μίας-αρκετά διεφθαρμένης όπως αποδεικνύεται στην πορεία- μονής, έρχεται στον κόσμο ένα μωρό-τέρας με οκτώ μέλη, ένα σώμα και δύο κεφάλια. Και, φυσικά, αυτό που εμείς ερμηνεύουμε ως μία απλή τερατογένεση σήμερα δεν ήταν δυνατόν να περάσει στο απυρόβλητο από τους θρησκόληπτους ανθρώπους της εποχής. Μία τέτοια γέννηση δεν μπορεί παρά να είναι έργο του Εξαποδώ…

 

Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, ψάχνει να βρει τη θέση του ο Αλόνσο Μοράλες. Και όχι μόνο τη θέση του, αλλά και την καταγωγή του, τρόπο επιβίωσης, ακόμη και την αγάπη την ίδια. Θα τα καταφέρει άραγε;

 

Ο Ρονκαλιόλο με τη μοναδική του εμπειρία στην απεικόνιση του κόσμου της Λατινικής Αμερικής  προσφέρει στους αναγνώστες του ένα καταιγιστικό ιστορικό θρίλερ που κόβει την ανάσα και κρατά τον αναγνώστη καθηλωμένο κυριολεκτικά ως την τελευταία σελίδα. Λίγα βιβλία αποδίδουν τόσο παραστατικά τον ανατριχιαστικό κόσμο των βασναιστηρίων της Ιεράς Εξέτασης, τον φόβο που διακατείχε τους ανθρώπους να μην συλληφθούν, τις κακουχίες που πέρασαν οι αυτόχθονες Ινδιάνοι εξαιτίας των λευκών, αλλά και τις δυσκολίες επιβίωσης που αντιμετώπιζαν τότε οι άνθρωποι.  Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα έργο σταθμό που αξίζει να διαβάσουμε δίχως να μας τρομάζει το μέγεθός του. Οπωσδήποτε δεν θα πάει χαμένος ο χρόνος ανάγνωσης που θα αφιερώσουμε σε αυτό.