Jacky Fleming, Το πρόβλημα με τις γυναίκες, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

 

Ένα ιδιαίτερο γκράφικ νόβελ για την παρουσία-ή την απουσία!-των γυναικών στην Ιστορία

 

Το δικό της κατηγορώ σχετικά με το γεγονός ότι οι γυναίκες απουσιάζουν σχεδόν παντελώς από τα βιβλία της Ιστορίας στο μεγαλύτερο μέρος της-ιδίως έως και τον 19^ο αιώνα-εξαπολύει η συγγραφέας και καρτουνίστρια Jacky Fleming με καταγωγή από τη Γηραιά Αλβιόνα, δια μέσου ενός πνευματώδους και σπιρτόζικου πονήματος με τίτλο «Το πρόβλημα με τις γυναίκες». Η εικονογράφος  γίνεται ταυτόχρονα και συγγραφέας στο συγκεκριμένο πόνημα.

Το ολιγοσέλιδο κόμικ της, μέσω των υπέροχων ασπρόμαυρων σκίτσων της λέει περισσότερα από ποτέ, περισσότερα από όλα όσα θα μπορούσε να πει κανείς μόνο δια μέσου της πένας του…

Για ποιον λόγο, άραγε, οι γυναίκες τέθηκαν ευθύς εξαρχής στο περιθώριο της ανθρώπινης ιστορίας, σε κάθε γωνία της υφηλίου; Τι πίστευαν για αυτές; Ποιοι ήταν οι πιο διάσημοι φαλλοκράτες στην Ιστορία; Και πως ακριβώς οι αντιλήψεις αυτές εμπόδιζαν εν τέλει τις γυναίκες να μορφωθούν και να μπορέσουν να γίνουν κάτι διαφορετικό από αυτό για το οποίο τις προόριζαν, δηλαδή απλώς νοικοκυρές;

Το κόμικ έχει ένα πολύ ιδιαίτερο στυλ γραφής και άφθονο «μαύρο χιούμορ». Η συγγραφέας δεν διστάζει να σατιρίσει ανελέητα παράλογες σήμερα αντιλήψεις για τις γυναίκες, όπως για παράδειγμα ότι έχουν μικρό κεφάλι, γι’  αυτό και είναι χαζές, ή  ότι έπρεπε να ιππεύουν καθισμένες πάντοτε στο πλάι προκειμένου να αποφύγουν μία καταστρεπτική –για τους άνδρες φυσικά!-σεξουαλική αφύπνιση! Και άλλα πολλά!

Η αλήθεια είναι ότι πολλοί σπουδαίοι στοχαστές, όπως ο Αριστοτέλης, ο Δαρβνίνος, ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ και άλλοι πολλοί είχαν διατυπώσει πολλές εντελώς αλλοπρόσαλλες θεωρίες για τις γυναίκες. Και διαβάζοντάς τις ο αναγνώστης ακόμη κι αν δεν είναι, οπωσδήποτε θα καταλήξει να αποδεχτεί ότι το κίνημα του φεμινισμού ήταν καθ’ όλα δίκαιο! Σήμερα οπωσδήποτε, ακόμη και αν υπάρχουν κάποιες ανισότητες,  οι άνθρωποι δεν πιστεύουν πλέον τέτοια πράγματα για τις γυναίκες. Αντιλήψεις, όμως, όπως οι παραπάνω ήταν εκείνες που καθόρισαν την παντελή, σχεδόν, απουσία των γυναικών από την Ιστορία, από τα προϊστορικά ακόμη, χρόνια.

Το έξυπνο χιούμορ της Fleming μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε τέτοιου είδους αντιλήψεις όχι με θυμό, αλλά με γέλιο και, πολλές φορές, με απορία. Μικρό, ευκολοδιάβαστο, το συγκεκριμένο πόνημα μπορεί να διαβαστεί από αναγνώστες κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης, ακόμα και από αυτούς που δεν συνηθίζουν να διαβάζουν λογοτεχνία. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι το κόμικ «Το πρόβλημα με τις γυναίκες» έλαβε το βραβείο Artemisia Humour το 2017. Και φυσικά, αποτελεί την καλύτερη πρόταση για δώρο σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν τη συνήθεια της ανάγνωσης με εύκολο τρόπο…

Χρήστος Μαρκογιαννάκης, Ομέρο, ο κρυφός γιος, εκδ. Ψυχογιός

 

Κι αν η Μαρία Κάλλας είχε έναν γιο με τον Αριστοτέλη Ωνάση;

            Εντάξει, είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι η Μαρία Κάλλας και ο Αριστοτέλης Ωνάσης δεν είχαν ποτέ αποκτήσει γιο, ή ένα παιδί τελοσπάντων… Τι θα συνέβαινε, όμως, αν πράγματι υπήρχε ένα κρυφός γιος στις ζωές τους, στις ζωές των διάσημων αυτών προσωπικοτήτων του 20^ου αιώνα;

Στην άκρως ενδιαφέρουσα αυτή εικασία προβαίνει ο Κρητικός συγγραφέας Χρήστος Μαρκογιαννάκης στο τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Ομέρο, ο κρυφός γιος». Και η εικασία αυτή αποδεικνύεται εξαιρετική πρώτη ύλη για τη συγγραφή ενός πολύ συναρπαστικού μυθιστορήματος εναλλακτικής ιστορίας.

Η εναλλακτική ιστορία μας δίνει απαντήσεις σχετικά με το τι θα είχε συμβεί αν ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός είχε λάβει άλλη τροπή από αυτήν που τελικά κατέγραψε η Ιστορία. Για παράδειγμα, τι θα είχε συμβεί αν ο Χίτλερ δεν είχε αυτοκτονήσει στο υπόγειο καταφύγιό του στο Βερολίνο στις 30/4/1945; Ή τι θα είχε συμβεί αν οι Λευκοί είχαν κερδίσει τελικά τους Κόκκινους μετά από τη Ρωσική επανάσταση; Ή αν η εξέγερση των Ορλωφικών στην Ελλάδα το 1770 είχε τελικά πετύχει. Ή, ή, ή…

Ο κατάλογος των «αν» φαντάζει πραγματικά ατέλειωτος. Η εναλλακτική ιστορία δεν έχει αξιοποιηθεί σχεδόν καθόλου ως λογοτεχνικό εφεύρημα στη χώρα μας, σε αντίθεση με το εξωτερικό. Κι όμως, η αλήθεια είναι ότι μέσω μιας συναρπαστικής  εναλλακτικής ιστορίας μπορεί κανείς να δημιουργήσει ένα μυθιστόρημα με καταιγιστική πλοκή, χωρίς το γεγονός αυτό να αποκλείει ότι μέσα σε αυτό μπορεί να περιέχονται και κάποιες ιστορικές αλήθειες… Για παράδειγμα, το βιβλίο του Μαρκογιαννάκη μπορεί να περιέχει μία βασική θέση που δεν είναι αυτή καθεαυτή αληθινή-ότι υπήρχε, δηλαδή, ένας κρυφός γιος-, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το βιβλίο δεν μπορεί να περιέχει άλλες, πολύ ενδιαφέρουσες όσο και πραγματικές ιστορικές πληροφορίες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι πληροφορίες αυτές αφορούν τη ζωή της διάσημης υψιφώνου, τη σχέση της με τον μεγιστάνα Ωνάση, αλλά και πολλές πληροφορίες σχετικά με την άγνωστη καθημερινότητα της Ντίβας και τις τελευταίες της στιγμές.

Επομένως, ο αναγνώστης δεν θα είναι ορθό να θεωρήσει ότι από το εν λόγω βιβλίο δεν θα μάθει πράγματα για τη ζωή του Ωνάση και της Κάλλας. Απεναντίας μάλιστα. Αυτά, λοιπόν, σχετικά με την ιστορική διάσταση του πονήματος. Ας μεταβούμε τώρα στη μυθιστορηματική.

Ο Ομέρο, ο γιος του οποίου η ύπαρξη κρατήθηκε μυστική από όλους, πλην του ίδιου του Ωνάση, μεγαλώνει απομονωμένος, αλλά με αγάπη, με τους θετούς του γονείς, κάπου στη Βόρεια Ιταλία. Όταν μεγαλώσει θα μάθει την πραγματική αλήθεια για την πραγματική καταγωγή του. Και αυτός ακριβώς ο τρόπος διαχείρισης της εν λόγω αλήθειας από μέρους του αποτελεί και την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος του Μαρκογιαννάκη.

«Οι αλήθειες είναι σκληρές. Η εκ των υστέρων γνώση είναι υπέροχο πράγμα, και πια δεν είμαι βέβαιος πως έπρεπε να έχω επιλέξει να ανακαλύψω τις ρίζες μου. Κανείς δεν πρέπει να είναι απλώς ο γιος  ή η κόρη κάποιου, έτσι δεν είναι; Γιατί ξόδεψα μια ζωή κυνηγώντας την ετερωνυμία, ζώντας μέσω άλλων, αντί να διεκδικήσω τη δική μου προσωπική ταυτότητα; Απ’ την άλλη, δε γινόμαστε όλοι αυτό που είμαστε χάρη, εξαιτίας ή παρά τους γονείς μας;»

Το εν λόγω απόσπασμα μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί το απόσταγμα του βιβλίου αυτού, μαζί με το καίρια ερωτήματα: Ο άντρας κάνει τη γενιά ή η γενιά τον άνδρα; Το όνομα που κουβαλάμε είναι, τελικά, ευλογία ή κατάρα; Κατά πόσον «είμαστε» οι προγονοί μας  ή αυτούσιες οντότητες;

Με τέτοιου είδους ερωτήματα παλεύει και ο συμπαθέστατος ήρωας του βιβλίου, ο Ομέρο, ένας άνθρωπος που δεν έζησε τη ζωή που δικαιούταν να ζήσει, ένα άνθρωπος του οποίου η ύπαρξη κρατήθηκε κρυφή ακόμα και από την ίδια του τη μητέρα… Θα μπορέσει να ανακαλύψει, εν τέλει, τον πραγματικό του εαυτό μέσα από την αναζήτηση της αληθινής του ταυτότητας;

Αλέξανδρος Κάσσης, Τελεία, εκδ. Ενύπνιο

 

«Τι είναι η ζωή μας μπροστά στην εικόνα που θέλησε κανείς για εμάς;»

Ένα βιβλίο αφύπνισης

 

Σε άφθονες σκέψεις σχετικά με τον τρόπο ζωής μας σήμερα, αλλά και τον «στρωμένο» βίο μας γενικότερα, μας βάζει το βιβλίο αφύπνισης και εσωτερικής αναζήτησης του νέου συγγραφέα  Αλέξανδρου Κάσση. Το πόνημά του  ακούει στον, κάπως αλλόδοξο είναι η αλήθεια, τίτλο «Τελεία», δεν αποτελεί, όμως, το πρώτο συγγραφικό του πόνημα, αλλά το τρίτο στη σειρά. Όμως, και τα άλλα δύο έργα του Κάσση, τόσο το μυθιστόρημα «Φύγαμε!», όσο και το «Όσα απέμειναν από τους εραστές», αποτελούν και αυτά πονήματα υπαρξιακών αναζητήσεων και ανησυχιών. Το τελευταίο του πόνημα παρουσιάζει μία σειρά από λογοτεχνικές αφηγηματικές ιδιαιτερότητες, οι οποίες το καθιστούν ένα, πραγματικά, ξεχωριστό και πρωτότυπο πόνημα.

Στην «Τελεία» αγνοείται ο χωροχρόνος σχεδόν παντελώς. Το όλο σκηνικό του βιβλίου αποτελεί το σπίτι του ανώνυμου κεντρικού ήρωα, το οποίο τοποθετείται προφανώς στην Αθήνα, η οποία υπονοείται μεν σαφώς, πλην όμως δεν κατονομάζεται ευθέως. Μία άλλη ιδιαιτερότητα είναι η ανωνυμία του κεντρικού ήρωα, του μοναδικού, σχεδόν, χαρακτήρα που εμφανίζεται στις σελίδες του βιβλίου. Ο χρόνος επίσης δεν ορίζεται παρά μόνο και εντελώς αόριστα ως «πρωί», αγνώστου εποχής, μήνα ή χρονολογίας, αν και σαφέστατα υπονοείται η σημερινή σύγχρονη εποχή.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου, λοιπόν, είναι ένας νεαρός άνδρας-όχι και πολύ νεαρός βέβαια- ο οποίος αποφασίζει ένα πρωινό να μην πάει στη δουλειά του, αλλά να παραμείνει στο σπίτι του, κοιτάζοντας το ταβάνι και προσπαθώντας να βάλει σε τάξη τις άναρχες σκέψεις και ανησυχίες του. «Τι είναι η ζωή μας μπροστά στην εικόνα που θέλησε κανείς για εμάς;» Αυτό είναι το κύριο υπαρξιακό ερώτημα τόσο του πρωταγωνιστή, όσο και του συγγραφέα, με το οποίο αρχίζει και τελειώνει το βιβλίο.

Πράγματι, θα περάσουν πολλές σκέψεις από το κεφάλι του άνδρα μέχρις ότου αποφασίσει τελικά να σηκωθεί. Τι γίνεται με τους κοινωνικούς κανόνες; Είμαστε τελικά ελεύθεροι ή δέσμιοι των κανόνων της κοινωνίας; Μπορούμε να κάνουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε ή δεν έχουμε, πράγματι, επιλογές; Ζούμε αληθινά τη ζωή μας, ή μήπως όχι; Ζούμε για εμάς ή για τους άλλους; Και πόσοι από εμάς ζουν, άραγε, αληθινά, ρουφώντας τη ζωή μέχρι το μεδούλι της;

Όταν ο ήρωας αποφασίσει τελικά πως έχει έρθει η ώρα να σηκωθεί, οι «τρελές» σκέψεις του θα συνεχίσουν να γυρίζουν σαν γαϊτανάκι γύρω από το κεφάλι του και θα τον ωθήσουν σε «αντισυμβατικές» επιλογές και κινήσεις την υπόλοιπη μέρα.

Ο ανώνυμος άνδρας θα περάσει τη ζωή του κυριολεκτικά από κόσκινο. Δεν θα μας δώσει, όμως, πολλές πληροφορίες για τον εαυτό του, πέρα από τις πολύ βασικές και από τη λατρεία που τρέφει για τη μουσική, η ακρόαση της οποίας αποτελεί και μόνιμο μπάσο κοντίνουο στο βιβλίο. Ο συγγραφέας σκοπίμως δεν μας δίνει πολλές πληροφορίες για τον ήρωά του, διότι δεν είναι αυτός ο σκοπός της συγγραφής του βιβλίου. Ο στόχος του συγγραφέα είναι να θέσει ερωτήματα, σαν σύγχρονος Σωκράτης, ερωτήματα που δεν επιδέχονται πάντοτε-ή συνήθως!- απάντηση.

Και αυτές δεν είναι άλλες παρά σκέψεις σχετικά με τον ρόλο που παίζει το σεξ στη ζωή μας και οι ανθρώπινες σχέσεις γενικότερα. Σκέψεις για τη φιλία και τον έρωτα. Σκέψεις για τα λάθη που κάνουμε στη ζωή μας και με το εάν πρέπει, εν τέλει, να μετανιώνουμε για αυτά ή όχι. Σκέψεις σχετικά με τις επιλογές μας και τον ρόλο τους στη μετέπειτα πορεία μας. Σκέψεις για τον ποιοτικό χρόνο, που η αλήθεια είναι πως δεν έχουμε ποτέ με τον εαυτό μας και για τον εαυτό μας. Και, τέλος, σκέψεις σχετικά με τον ενθουσιασμό μας για τα καινούρια πράγματα, ένας ενθουσιασμός ο οποίος χάνεται, δυστυχώς, όσο μεγαλώνουμε.

Αυτά και άλλα πολλά σκέφτεται ο ήρωας σε μία αφήγηση καλοδουλεμένη και ρυθμική που καταφέρνει να καθηλώσει τους αναγνώστες του ως μέσω ενός de profundis υπαρξιακού και πρωτότυπου πονήματος.

Ντανιέλα Κρίεν, Έρωτας στα δύσκολα, εκδ. Καστανιώτη

 

 

            Τον έρωτα στα δύσκολα ανατέμνει με δεξιοτεχνία χειρουργού η συγγραφέας του γερμανόφωνου κόσμου Ντανιέλα Κρίεν μέσα από πέντε σπονδυλωτές ιστορίες σύγχρονων γυναικών της Γερμανίας που αποζητούν την ευτυχία μέσα από τον έρωτα.

            Πάουλα, Γιούντιτ, Μπρίντα, Μαλίκα και Γιορίντε. Πέντε σύγχρονες γυναίκες, εργαζόμενες, μερικές από αυτές μητέρες και σύζυγοι και άλλες ελεύθερες και αδέσμευτες. Πέρα από ένα κοινό σημείο που συνδέει τις ζωές της μίας με την άλλη στην αφήγηση, πάνω απ’ όλα, τις γυναίκες αυτές τις συνδέει ο έρωτας: ο έρωτας μέσα στο πλαίσιο του γάμου, ο ανεκπλήρωτος έρωτας, ο έρωτας στο πλαίσιο της σχέσης, ο έρωτας που έχει προδιαγεγραμμένο τέλος, αλλά και ο κραταιός έρωτας που ανθεί, ακμάζει και ελπίζει.

            Ποιες  δυσκολίες αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σήμερα στο πλαίσιο της οικογένειας, όταν καλούνται να παίξουν τους πολλαπλούς ρόλους της εργαζόμενης, της μητέρας, της νοικοκυράς και της συζύγου; Μήπως τελικά εκείνες οι γυναίκες που επιλέγουν να ζήσουν αδέσμευτες, μακριά από τους «μπελάδες» της οικογένειας είναι πιο ευτυχισμένες; Ή μήπως όχι; Πώς διαχειρίζονται οι ίδιες τη μητρότητα; Την απιστία; Πώς καταφέρνουν να συμβιβάζουν τα βάρη της οικογένειας με τα προσωπικά τους θέλω και με τη γυναικεία σεξουαλική φύση τους;

Κάθε μία από τις πέντε αυτές γυναίκες έχει τη δική της ιστορία να μας πει-πάντοτε, βέβαια, στενά συνυφασμένη με το ερωτικό στοιχείο. Κάθε μία από αυτές είναι εντελώς διαφορετική, μα συνάμα και τόσο ίδια με τις άλλες… Η μοναξιά που νιώθουν, πολλές φορές, οι γυναίκες αυτές, είναι άλλος ένας κοινός παρονομαστής  μαζί με τη σύγκρουση των ρόλων που βιώνουν, αλλά και το αμφίσημο τέλος των πέντε αυτόνομων-μα και δεμένων μεταξύ τους-ιστοριών που επιδέχεται, συχνά, πολλές ερμηνείες και συνέχειες.

Η Πάουλα είναι χωρισμένη και έχει μία κόρη που διανύει τη δύσκολη περίοδο της εφηβείας. Έχει χάσει ένα παιδί και το γεγονός αυτό ήταν που διέλυσε τον γάμο της. Τώρα ψάχνει την ευτυχία στο πρόσωπο του επίσης χαροκαμένου Βέντσελ. Άραγε  θα τη βρει;

Η φίλη της Πάουλα, η Γιούντιτ, από την άλλη, ζει μία πολύ διαφορετική ζωή από εκείνη της φίλης της. Η Γιούντιτ, γιατρός στο επάγγελμα, δεν έχει παιδιά. Λατρεύει την ιππασία, τη μουσική και αναζητά την ευτυχία στο πρόσωπο κάποιου διαθέσιμου ταιριαστού άνδρα μέσα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η Μπρίντα είναι επίδοξη συγγραφέας και ασθενής της Γιούντιτ, μα οι δύο κόρες της την εμποδίζουν να αφοσιωθεί σε αυτό που ολόψυχα επιθυμεί: τη συγγραφή. Για χρόνια ολόκληρα παραπαίει μεταξύ των ρόλων της συγγραφέως, της συζύγου και της μητέρας μέχρις ότου να καταφέρει τελικά να τα συμβιβάσει όλα και να βρει τον αληθινό της εαυτό.

Η Μαλίκα είναι φανατική αναγνώστρια της Μπρίντα και μουσικός από τα γεννοφάσκια της. Κατάγεται από μουσική οικογένεια και δηλώνει επιτυχημένη δασκάλα βιολιού, μα αποτυχημένη σολίστρια, κάτι το οποίο δεν είναι διατεθειμένοι οι γονείς της να της το συγχωρήσουν. Μέσα από τη σύναψη ερωτικών δεσμών αναζητά και αυτή την ευτυχία.

Τέλος, η Γιορίντε είναι ηθοποιός στο επάγγελμα και αδελφή της Μαλίκα. Για την ακρίβεια πρόκειται για την επιτυχημένη οικογενειάρχισσα-σε αντίθεση με την άτεκνη Μαλίκα- που έχει ήδη δύο κόρες και έναν-ευτυχισμένο; -γάμο.

Πέντε γυναίκες που αναζητούν τον εαυτό τους και τη χαρά του έρωτα μας συντροφεύουν στο δροσερό και ολοζώντανο αυτό βιβλίο με την πρωτότυπη δομή και την αύρα της εσωτερικής γυναικείας αναζήτησης που το στοιχειώνει σε κάθε σελίδα του.