Georgie Tilney, Βιβλιοπωλείο στον παράδεισο, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

Μα υπάρχουν βιβλιοπωλεία στις παραλίες;

 

            Η αλήθεια είναι ότι η ανάλαφρη «feel good» λογοτεχνία έχει μεγάλη πέραση στις μέρες μας και ιδιαίτερα τις μέρες της θερινής ραστώνης και των καλοκαιρινών διακοπών. Αλήθεια είναι όμως επίσης ότι και πολλά από τα «feel good» βιβλία που εκδίδονται, αν και φαίνονται πολύ ελκυστικά, εντούτοις είναι κακομεταφρασμένα και, σε γενικές γραμμές, όχι τόσο αξιόλογα ώστε να χαρίσουμε τον χρόνο μας σε αυτά.

Μία αξιοσημείωτη εξαίρεση σε όλο αυτό, πάντως, αποτελεί το πόνημα της Τζόρτζι Τίλνι, μιας συγγραφέως από το Όκλαντ της πολύ μακρινής σε εμάς Νέας Ζηλανδίας η οποία ανήκε, ως τώρα, και στον χώρο του θεάματος, αφού έχει δουλέψει σε αυτόν ως ηθοποιός, διευθύντρια παραγωγής κτλ. Το «Βιβλιοπωλείο στον παράδεισο» δεν είναι το πρώτο βιβλίο που συγγράφει, αλλά το τρίτο, είναι όμως το πρώτο της που εκδίδεται στην ελληνική γλώσσα στην εξαιρετική μετάφραση της Σοφίας Τάπα. Το βιβλίο είναι αξιοπρόσεκτο από άποψη θεματικής, αφού αυτή είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη.

Προσωπικά, δεν έχω επισκεφθεί το Μπαλί και δεν ξέρω πως είναι, αλλά δεν πίστευα ποτέ ότι θα μπορούσε εκεί να υπάρχει βιβλιοπωλείο σε παραλία! Προφανώς μας φαίνεται περίεργο το γεγονός ότι θα μπορούσε ένα τόσο εξωτικό μέρος, με ινδουιστικούς ναούς και υπέροχες παραλίες να έχει και βιβλιοπωλείο, αλλά αυτό συμβαίνει πράγματι, τουλάχιστον στο βιβλίο της Τίνλι!

Αν, λοιπόν, κάποιος μας προσέφερε μία τρίμηνη δουλειά σε ένα βιβλιοπωλείο σε ένα τέτοιο εξωτικός μέρος, εμείς θα αρνιόμασταν; Όχι φυσικά! Το ίδιο έκανε και η Κλερ, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου. Μία κοπέλα που δεν έχει βρει ακόμη με τι θέλει να ασχοληθεί στη ζωή της. Όταν καταφτάνει, όμως, στο Μπαλί, θα ανακαλύψει ότι ούτε στο σπίτι που θα μείνει θα είναι μόνη, ούτε στη δουλειά. Θα συγκατοικήσει και θα δουλέψει μαζί με τον Τζακ, έναν νεαρό εντελώς διαφορετικό στον χαρακτήρα και τις συνήθειες από εκείνη, ο οποίος, συν τοις άλλοις, έχει την επιπλέον την τάση να την ειρωνεύεται διαρκώς.  Παράλληλα,  η δουλειά στο βιβλιοπωλείο είναι εξαιρετικά πεσμένη και οι δύο υπάλληλοι θα κάνουν τα πάντα για να το σώσουν. Στην πορεία η συνεργασία τους θα γίνει πιο στενή και η σχέση τους ακόμη περισσότερο, φτάνοντας στο σημείο να ερωτευτούν ο ένας τον άλλον.

Τετριμμένο θέμα, θα μπορούσε να πει ίσως κάποιος, δύο άσπονδοι, αρχικά, εχθροί να καταλήγουν στα δίχτυα του έρωτα. Η Τίνλι, όμως, χειρίζεται πολύ προσεκτικά το θέμα της, προσθέτοντας κι άλλες παραμέτρους στη φαινομενικά απλή ιστορία της.

Στα συν του βιβλίου συγκαταλέγεται ο γρήγορος ρυθμός του, οι άφθονοι ολοζώντανοι διάλογοι και η καλή μετάφραση που διατηρεί όμορφα τη ροή του αρχικού κειμένου. Επιπροσθέτως, υπάρχει ένας διάχυτος ερωτισμός στην ατμόσφαιρα όταν συνυπάρχουν ο Τζακ με την Κλερ στις σκηνές του βιβλίου, μαζί με το εξωτικό στοιχείο που είναι αναπόφευκτο όταν μιλάμε για ένα βιβλίο με υπόθεση που διαδραματίζεται σε ένα τροπικό μέρος. Η αφήγηση περιλαμβάνει πολλές αναδρομές και αφιερώνει εξίσου πολύ χρόνο στην εξιστόρηση των συναισθημάτων και των σκέψεων της πρωταγωνίστριας Κλερ, από την πλευρά της οποίας αφηγείται και βλέπει τα πράγματα η συγγραφέας. Η υπόθεση περιέχει αρκετή αγωνία και ανατροπές και θα καταλήξει ευχάριστα για τους ήρωες που προέρχονται από τόσο διαφορετικούς κόσμους. Η Κλερ είναι γλυκιά, αυθόρμητη, παρορμητική και εξωστρεφής, ενώ ο Τζακ, στον αντίποδα, σοβαρός, αγέλαστος, εσωστρεφής και υπεύθυνος.

Εν κατακλείδι πρόκειται για ένα ανάγνωσμα κατάλληλο για τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού που σταδιακά μας αποχαιρετά…

Γρηγόρης Ε. Παντελόγλου, Η μαθητεία των προέδρων, εκδ. Οσελότος

 

 

Ένα βιβλίο, ένα μυθιστόρημα διαπλεκόμενων, που απεικονίζει παραστατικότατα τις  διαμάχες και τα τερτίπια της εξουσίας στη χώρα μας γράφει ο Γρηγόρης Ε. Παντελόγλου, γεννημένος στη Σάμο το 1963 με τίτλο «Η μαθητεία των Προέδρων».

Ο Παντελόγλου είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης και έχει γράψει το ιστορικό βιβλίο «Το ελληνικό συνδικαλιστικό κίνημα στην Κατοχή και στον Εμφύλιο-Οι παραμορφωτικές συλλογικές συνειδήσεις της κοινωνικής μας ιστορίας στη δεκαετία του 1940». Έχει συγγράψει επίσης ένα λογοτεχνικό βιβλίο με τίτλο «Ζήσε ΤΩΡΑ! Γλυκό μου… ΡΕ!». Το μυθιστόρημά του «Η μαθητεία των Προέδρων» αποτελεί τη δεύτερη λογοτεχνική του προσπάθεια.

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που κοιτάζει πίσω από τις κουρτίνες των μεγάλων οργανισμών, των Υπουργείων και όλων των θεσμών της Δημόσιας Διοίκησης, μία κραυγή αποδοκιμασίας στον τρόπο που λειτουργεί το σύγχρονο κράτος στην Ελλάδα. Η διαφθορά, η ανοργανωσιά και όλα τα κωμικοτραγικά της ελληνικής διοίκησης παρουσιάζονται-και καταγγέλλονται εμμέσως σε όλο τους το μεγαλείο. Ο αληθινός πρωταγωνιστής του βιβλίου δεν είναι άλλος από τον περίφημο «Οργανισμό», τον οποίο δημιουργεί ο συγγραφέας μέσα σε ένα κλίμα μαγικού ρεαλισμού. Ας δούμε, όμως, τι ακριβώς είναι ο «Οργανισμός εναλλασσόμενης κομματικής βιοποικιλότητας και μαθητείας κομματικών και συμπαθούντων στελεχών» αυτός:

«Ο Οργανισμός, ως δημιούργημα του κομματικού κράτους, αποτελούσε έναν μόνιμο θρόνο για την ενθρόνιση- με τάξη παρόμοια της εκκλησιαστικής- των κομματικών στελεχών του. Σαν μορφή κληρονομικού κομματικού αξιώματος που λαμβάνεται δικαιωματικά και με σκοπό την απόκτηση εμπειρίας, που θα τη μετέφεραν «ανδρωμένοι», στη συνέχεια, στα υπόλοιπα πόστα διαχείρισης της εξουσίας».

Μία κάποια ασάφεια, επομένως μπορεί να θεωρείται δεδομένη, όπως και η απλή σκιαγράφηση-και όχι η εμβάθυνση- των χαρακτήρων- όχι όμως και η διάχυτη ειρωνεία και σατυρική διάθεση στο κείμενο. Αυτή η τάση αποτυπώνεται και στα ονόματα, όπως σε αυτό του νέου Προέδρου του Οργανισμού, του κυρίου Λάζαρου Νυσταζόπουλου-εύλογοι οι συνειρμοί για τον νέο Πρόεδρο που θα μας φέρουν στον νου την κλασική, πλέον, ταινία του «Μαυρογιαλούρου» με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα.

Ουσιαστικά υπόθεση με κανονική ροή και αξιοσημείωτα συμβάντα δεν υπάρχει στο βιβλίο. Ο συγγραφέας παρακολουθεί απλώς τις πράξεις, τα μαλλιοτραβήγματα, τις δολοπλοκίες και τα «χτυπήματα κάτω από τη ζώνη» των ανθρώπων του Οργανισμού-και κατ’ επέκταση για μας, της εξουσίας.

Ο συγγραφέας δεν συμπαθεί τους ήρωές του. Η αποδοκιμασία του για αυτούς εκφράζεται διαρκώς μέσα από τα πεπραγμένα που τους βάζει να εκτελούν και μέσα από τις ατάκες που βάζει ο ίδιος στο στόμα τους. Η σκληρότητα χαρακτηρίζει την πένα του και μία ωμή ρεαλιστική απεικόνιση των πράξεων όλων αυτών των υποτιθέμενα χαρισματικών Προέδρων, μέσα σε ένα λογοτεχνικό κλίμα, όμως, μαγικού ρεαλισμού. Διότι, φυσικά, όλα αυτά που περιγράφει ο Παντελόγλου μπορεί να μην υπάρχουν κατ’ αληθινή αντιστοιχία στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά εύκολα κάποιος θα σκεφθεί πολλούς παρόμοιους οργανισμούς στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

«Ο ηγέτης χρειάζεται να έχει υπομονή, ανεκτικότητα, ν’ αναλύει τα δεδομένα και να ερευνά τη λεπτομέρεια του έργου του. Να μην ασκεί μόνο αρνητική κριτική που φέρνει έριδες και αρνητική διάθεση». Έτσι πρέπει να είναι ο ηγέτης, σύμφωνα με τον συγγραφέα, αλλά και με τους διεφθαρμένους εργαζόμενους του Οργανισμού, που προσπαθούν να κατατοπίσουν τον νέο Πρόεδρο στα καθήκοντά του.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα πολιτικό λιβελλογράφημα που απεικονίζει με σαφήνεια τις παθογένειες του σύγχρονου πολιτικού συστήματος στη χώρα μας.

Katja Hoyer, Πέρα από το τείχος, Ανατολική Γερμανία 1949-1990, εκδ. Παπαδόπουλος

 

 

Όλοι γνωρίζουμε πάνω κάτω πως ήταν η ζωή στο πρώην Ανατολικό μπλοκ, πόσα πράγματα ξέρουμε, όμως, ειδικά για τη ζωή στην Ανατολική Γερμανία; Σίγουρα υπάρχει μία τάση να μην λέγονται τα πράγματα με το όνομά τους, ιδιαίτερα αν σκεφτεί κανείς το καθεστώς της καταπίεσης, της παρακολούθησης και της μυστικότητας που επικρατούσε στα κράτη αυτά. Σήμερα, όμως, που η Ανατολική Γερμανία έχει πλέον ενσωματωθεί στο κορμό μίας ενιαίας και ομόσπονδης Γερμανίας ίσως είναι ώρα πια να πούμε τα πράγματα ακριβώς με το όνομά τους. Εξάλλου πολλοί πρώην Ανατολικογερμανοί μεγάλωσαν εκεί, με το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από αυτά να είναι η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ.

Έτσι λοιπόν, μία πλήρης, αναλυτική και εμβριθής μελέτη από την έγκυρη Γερμανοβρετανίδα ιστορικό  Katja Hoye, όπως η παρούσα με τίτλο «Πέρα από το τείχος, Ανατολική Γερμανία 1949-1990» είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη σε κάθε έναν που θέλει να γνωρίσει όλες τις πτυχές της ζωής εκεί από πρώτο χέρι. Η αλήθεια είναι ότι κάθε άλλο παρά όλα ήταν ρόδινα στην πρώην Ανατολική Γερμανία:

«…υπήρχε καταπίεση και βαναυσότητα, αλλά υπήρχαν και ευκαιρίες και το αίσθημα ότι ανήκεις κάπου. Οι περισσότερες ανατολικογερμανικές κοινότητες τα βίωσαν όλα. Κοντά στα δάκρυα και την οργή υπήρχαν γέλια και υπερηφάνεια. Οι πολίτες της ΛΔΓ (Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας) ζούσαν, αγαπούσαν, εργάζονταν και γερνούσαν. Πήγαιναν διακοπές, έλεγαν αστεία για τους πολιτικούς τους και μεγάλωναν τα παιδιά τους. Η ιστορία τους αξίζει τη δική τους θέση στο γερμανικό αφήγημα. Είναι ώρα να ρίξουμε μία σοβαρή ματιά στην άλλη Γερμανία, πέρα από το τείχος», το περίφημο τείχος του Βερολίνου που ανεγέρθηκε το 1961. Διότι, πράγματι, πέρα από τις στυγνές παρακολουθήσεις της Στάζι και την λογοκρισία στην ΛΔΓ υπήρχαν και καλές στιγμές εκεί, όπως μία οργανωμένη και στρωμένη ζωή μακριά από τη φτώχεια- αλλά και τον πλούτο για τους περισσότερους- και με πολλές παροχές στους τομείς της εκπαίδευσης, του αθλητισμού, της εργασίας και της υγείας, όπως ίσχυε, δηλαδή, σε όλα τα σοσιαλιστικά κράτη.

Η συγγραφέας χωρίζει την ιστορία της ΛΔΓ σε δέκα σύντομα σχετικά κεφάλαια. Μετά από τον κατατοπιστικό πρόλογο, η ιστορία της χωρίζεται ανάλογα με της περιόδους της ιστορίας του εικοστού αιώνα, δηλαδή του Μεσοπολέμου, του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και, κυρίως, του Ψυχρού πολέμου.

Στο πρώτο κεφάλαιο, επομένως, η συγγραφέας εξετάζει και παρουσιάζει τη γεωπολιτική κατάσταση που οδήγησε στη δημιουργία της ΛΔΓ και στο δεύτερο κεφάλαιο τις  ακριβείς συνθήκες ίδρυσής της μέσα από τα ερείπια της ταλαιπωρημένης Ευρώπης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ως το 1953, οπότε και πέθανε ο Στάλιν, μπορούμε να πούμε ότι συντελείται η δημιουργία του κρατικού μορφώματος της ΛΔΓ πάνω στη σοβιετική ζώνη κατοχής. Εν συνεχεία-όπως μας λέει η συγγραφέας στο τέταρτο κεφάλαιο του βιβλίου της-οικοδομείται ο σοσιαλισμός. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζει όλες τις παραμέτρους δημιουργίας του κράτους ως το 1961, μία ημερομηνία-τομή στην ιστορία του Ψυχρού πολέμου, οπότε και ανεγέρθηκε το περίφημο Τείχος του Βερολίνου. Εν συνεχεία, η συγγραφέας αναπτύσσει την ιστορία του κράτους της ΛΔΓ σε άλλα τέσσερα κεφάλαια, φτάνοντας ως το 1981, ως τη δεκαετία του 1980 δηλαδή, οπότε και είχε γίνει πλέον ολοφάνερο ότι θα κατέρρεε ο σοσιαλισμός όχι μονάχα στην Ανατολική Γερμανία αλλά σε όλο το σοβιετικό μπλοκ.

Ο πρώτος ηγέτης της ΛΔΓ ήταν ο Βάλτερ Έρνστ Πάουλ Ούλμπριχτ που οδήγησε το τιμόνι του νεοσύστατου κράτους από το 1951 ως το 1971, προτού το παραδώσει στον Έριχ Χόνεκερ, ο οποίος ηγήθηκε του κράτους μέχρι την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, το 1989.

Η Katja Hoyer περιγράφει με λεπτομέρειες τις προσπάθειες του κράτους να ιδρύσει κάποια υποτυπώδη έστω βιομηχανία ξεπερνώντας τις δυσκολίες της έλλειψης ενέργειας, μίας δυσκολίας η οποία ταλάνιζε το κράτος από την αρχή μέχρι το τέλος της ζωής του, την καθημερινή ζωή των πολιτών στο κράτος, τις απεχθείς τακτικές της Στάζι, της μυστικής αστυνομίας, και τη λογοκρισία, την προώθηση του αθλητικού ιδεώδους, τις αυθόρμητες απεργιακές κινητοποιήσεις που ξέσπασαν μετά από τον θάνατο του Στάλιν, τις διώξεις όσων εχθρεύονταν τον κομμουνισμό, αλλά και τη σταδιακή βελτίωση της ζωής μετά τη δεκαετία του 1970 και τον εμφανή «εκδυτικισμό», καθώς και τους τριγμούς που οδήγησαν τη δεκαετία του 1980 στην πτώση του καθεστώτος.

Τέλος, εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι μέσα σε όλα αυτά υπάρχει η εξιστόρηση διαφόρων επεισοδίων της ιστορίας του Ανατολικού Μπλοκ άγνωστα στον μέσο αναγνώστη, όπως π.χ. την υπόθεση Μπρούσεβιτς ή την κρίση του καφέ το 1977.

Εν συνόλω, πρόκειται για ένα αξιοσημείωτο έργο που δεν αφήνει καμία πτυχή της ιστορίας της συγκεκριμένης περιόδου που να μην την εξιστορεί και το οποίο αξίζει να κοσμεί τη βιβλιοθήκη κάθε Έλληνα φιλίστορα και ιστορικού.

Gustavo Rodriguez, Και οι 7 ήταν υπέροχοι, εκδ. Κλειδάριθμος

 

Για την τρίτη ηλικία

 

            Πώς θα είμαστε στα εβδομήντα μας; Ποιος από εμάς τους… «μικρούς» μπορεί να φανταστεί με ειλικρίνεια τον εαυτό του στη τρίτη ηλικία, στα εβδομήντα, στα ογδόντα, αδύναμο, ανήμπορο και πιθανότατα άρρωστο, δίχως να έχει πολλά χρόνια ζωής μπροστά του. Τι σκέψεις θα κάνουμε, άραγε, τότε; Η ζωή μας θα είναι προβλέψιμη, μία μονότονη αναπόληση των περασμένων μεγαλείων της νιότης μα ή θα σφύζουμε ακόμη από όρεξη για ζωή; Και ο θάνατος; Πώς θα είναι το περιβόητο τέλος; Πόσο δύσκολος θα είναι οα αποχωρισμός από τα αγαπημένα μας πρόσωπα; Θα μας χτυπήσει το Αλτσχάιμερ; Πώς νιώθουν όσοι πάσχουν από κάποιο ανίατο νόσημα; Και, τέλος, τι θα απογίνουν τα πράγματά μας όταν πεθάνουμε;

            Με τέτοιου είδους υπαρξιακά ερωτήματα έρχεται αντιμέτωπος ο αναγνώστης, αλλά και ο συγγραφέας Γουστάβο Ροδρίγες από το Περού στο μυθιστόρημά του με τίτλο-στην ελληνική μετάφραση της Αγγελικής Βασιλάκου «Και οι επτά ήταν υπέροχοι». Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα στο οποίο πρωταγωνιστούν όχι μόνο ηλικιωμένοι χαρακτήρες, αλλά και δράσεις, σκέψεις και η καθημερινότητα των ηλικιωμένων. Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού η δράση του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται κυρίως σε ένα γηροκομείο της Λίμας, της πρωτεύουσας του Περού.

«Η Εουφράσια απολάμβανε να διασχίζει αυτή τη φαρδιά λεωφόρο. Ανέδιδε έναν αέρα ανεπτυγμένης χώρας. Μια λωρίδα αποκλειστικά για τη δημόσια συγκοινωνία, μία για τους ποδηλάτες, βαμμένη κόκκινη, πεζοδρόμια με ανάγλυφα πλακάκια για τους τυφλούς, ράμπες για τα αναπηρικά αμαξίδια, ακόμα και γκρίνγκο στις καφετέριες. {…}Γύρω της οι κάτοικοι της Λίμα κυκλοφορούσαν με κασκόλ και χοντρά παπούτσια, ενώ κάποιοι τουρίστες-από αρκτικά κλίματα κυρίως-φορούσαν ελαφριά σακάκια, ακόμα και πέδιλα».

Οπωσδήποτε ο αναγνώστης θα ξαφνιαστεί με την παραπάνω περιγραφή της Λίμα, που θα θυμίσει ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Μελετώντας, εξάλλου, και τους χαρακτήρες που περιέχονται στο βιβλίο, ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι οι διαφορές Λατινικής Αμερικής και Ευρώπης ίσως δεν είναι τόσο μεγάλες τελικά, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων όταν πλησιάζουν στον θάνατο.

Η Εουφράσια, επομένως, είναι η φροντίστρια σε κέντρο ηλικιωμένων στη Λίμα του Περού και η πρωταγωνίστρια του βιβλίου. Η Εουφράσια έχει μία αδελφή νοσηλεύτρια, αλλά  και έναν γιο, τον Νίκο, τον οποίο μεγαλώνει μονάχα με τη βοήθεια της αδελφής της.  Η Εουφράσια αναπτύσσει πολύ ισχυρό δεσμό με την δόνια Κάρμεν, μία πολύ ιδιαίτερη ηλικιωμένη, αλλά και με τον γιατρό Δόκτορα Χάρισον. Όχι όμως μόνο με αυτούς, αλλά και με άλλους επτά  πολύ ιδιαίτερους και ξεχωριστούς ηλικιωμένους που ακόμη μιλούν για ποίηση και ακούν ροκ και τζαζ μουσική, ακόμα και το περίφημο mamama mia των abba. Τα παιχνίδια που παίζουν μεταξύ τους τους κάνουν να μοιάζουν με μικρά παιδιά… Με λίγα λόγια, η όρεξη για τη ζωή φαίνεται να μην τους εγκαταλείπει ποτέ παρά τα απαισιόδοξα μηνύματα που στέλνει το σώμα τους. Τελικά, όμως, σε ένα απρόσμενο φινάλε του βιβλίου, θα διαπιστώσουμε ότι δεν φεύγει πάντοτε ο πιο ηλικιωμένος πρώτος…

«Τι θα γινόταν η βιβλιοθήκη του σε λίγο; Πού θα κατέληγαν οι εγκυκλoπαίδειες, οι άτλαντες, οι πρώτες εκδόσεις, οι σπάνιες πραγματείες αλχημείας που είχε ξεκοκαλίσει με αυταπάρνηση μοναχού; Τι σημασία είχε στην τελική. Ποτέ του δεν είχε αποκτήσει κάτι έχοντας κατά νου τις επόμενες γενιές. Εφόσον αυτό που έχουμε δεν μας ανήκει, ποιο το νόημα να παραδώσουμε τη σκυτάλη της ιδιοκτησίας;»

 Με ένα συγκινητικό φινάλε και γρήγορο ρυθμό αφήγησης και δράσης, ο συγγραφέας θα μας διδάξει να ακολουθούμε τον δρόμο της καρδιάς μας, τον μόνο σωστό και τον μοναδικό που δεν κάνει ποτέ λάθος. Διδακτικό, επομένως, το μυθιστόρημα, όμως, δίχως έμφαση στην ηθικολογία, όσο και αν μπορούμε να κρατήσουμε συμβουλές από αυτό. Παράλληλα, ο συγγραφέας θα μας βάλει σε σκέψεις σχετικά με την τρίτη ηλικία, με τις δυσκολίες με τις οποίες οι ηλικιωμένοι έρχονται αντιμέτωποι καθημερινά, αλλά και με την ευθραστότητα και κάθε ευάλωτη πτυχή που χαρακτηρίζει όλους ανεξαιρέτως τους ηλικιωμένους. Και όσο το προσδόκιμο της ζωής θα μεγαλώνει, τόσο περισσότερους ηλικιωμένους θα συναντάμε στις κοινωνίες μας, επομένως, τόσο πιο επίκαιρο καθίσταται το εν λόγω βιβλίο. Και η αλήθεια είναι ότι λίγοι συγγραφείς επέλεγαν να βάλουν ηλικιωμένους χαρακτήρες στα έργα τους, τουλάχιστον μέχρι τώρα.

Το βιβλίο περιέχει αρκετές κωμικοτραγικές σκηνές, δεν χαρακτηρίζεται, δηλαδή, αμιγώς ούτε ως δράμα, ούτε και ως κωμωδία. Πρόκειται εν πολλοίς για ιλαροτραγωδία. Να σημειώσουμε εδώ, τέλος, ότι το βιβλίο βραβεύτηκε με το 260 Βραβείο Μυθιστορήματος Alfaguara το έτος 2023.