Marzio G. Mian, Στις όχθες του Βόλγα, εκδ. Ψυχογιός

 

Ένα σύγχρονο οδοιπορικό στη Ρωσία του Πούτιν και του πολέμου

 

          Άραγε ποια εικόνα παρουσιάζει η Ρωσία σήμερα; Οπωσδήποτε τα όσα αφήνει ο ηγέτης της να φανούν για αυτήν στον έξω κόσμο, είναι σίγουρα πολύ διαφορετικά από την πραγματικότητα…

Συμφωνούν όλοι οι Ρώσοι με τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας; Μπορούν να εκφράσουν τις αντιρρήσεις τους; Υπάρχει ελευθερία έκφρασης στη Ρωσία σήμερα; Και, πάνω απ’ όλα, ποια εικόνα παρουσιάζουν σήμερα οι πόλεις στο μακρύτερο ποτάμι της Ευρώπης, τον Βόλγα; Πώς επηρεάζει μέχρι σήμερα η ιστορία της χώρας τη σημερινή εικόνας της, αλλά και η βαριά κομμουνιστική κληρονομιά; Πως θεμελιώνουν οι Ρώσοι της σημερινή αυτοκρατορική ιδεολογία τους και πόσο επηρεάζεται αυτή από την Ορθοδοξία; Τι ρόλο παίζει η θρησκεία στη ζωή των σημερινών Ρώσων; Και ποια είναι η διαφορά μεταξύ υπαίθρου και πόλεων; Θέλει τελικά να ανήκει η Ρωσία στην Ευρώπη ή μήπως έχει το βλέμμα της αποκλειστικά στραμμένο στην Ανατολή σήμερα; Με αφορμή το ταξίδι τους από τις πηγές του Βόλγα ως την Κασπία θάλασσα, ο Ιταλός συγγραφέας και δημοσιογράφος Μάρτσιο Γκ. Μιάν καταθέτει τις εμπειρίες που αποκόμισε από το συναρπαστικό αυτό ταξίδι.

Το ταξίδι αυτό δεν το πραγματοποίησε μόνος του, αλλά μαζί με τον άλλο φίλο του δημοσιογράφο Αλεσάντρο και δύο Ρώσους, τον Βλαντ και την Κάτια, των οποίων τα ονόματα άλλαξαν, βέβαια, στο βιβλίο για ευνόητους λόγους. Πως θα μπορούσε, εξάλλου, να γίνει διαφορετικά, όταν μέσα σε μία πορεία 3.500 χιλιομέτρων που πραγματοποίησαν οι ταξιδιώτες δεν συνάντησαν ούτε έναν Δυτικό επισκέπτη και δεν άκουσαν καμία άλλη γλώσσα πέρα από τα ρωσικά. Αυτό δείχνει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι οι Δυτικοευρωπαίοι δεν είναι διόλου καλοδεχούμενοι σήμερα στη Ρωσία του δικτάτορα Πούτιν…

Το βάρος στο συγκεκριμένο πόνημα δεν πέφτει στη γεωγραφία, παρά το γεγονός ότι ο τίτλος του βιβλίου είναι «Στις όχθες του Βόλγα», αλλά στην ιστορία της χώρας και στην αποτύπωση της σημερινής πολιτικής κατάστασης στη Ρωσία του πολέμου. Και αυτές οι παρατηρήσεις γίνονται μέσα από τις αφορμές που δίνουν για εξιστόρηση όλες οι μεγάλες και σημαντικές πόλεις και τοποθεσίες που συναντά κανείς στο ταξίδι του πλάι στο ποτάμι: οι απαρχές του με τις πολλές μονές στα υψώματα  Βαλντάι, το Ρζεφ και η ξεχασμένη μάχη του 1942, το Τβερ, δηλαδή το αλλοτινό Καλίνιν, η παλιά αυτοκρατορική πρωτεύουσα, το Νόβγκοροντ, οι μουσουλμάνοι στο Ταταρστάν, το Ουλιάνοφσκ, η γενέτειρα του Λένιν και του Κερένσκι, το Καζάν και η διάσημη Σαμάρα, το πολύπαθο Στάλινγκραντ που μετονομάστηκε σήμερα σε Βόλγκογκραντ, καθώς και άλλες πόλεις, δίνουν το έναυσμα για να μας εξιστορήσει ο συγγραφέας διάφορες όψεις της ρωσικής ιστορίας, είτε αυτές αφορούν τον κομμουνισμό, είτε τις απαρχές της ρωσικής ιστορίας που μπλέκονται με τους Βίκινγκς, είτε τους μεγάλους τσάρους όπως η Μεγάλη Αικατερίνη, ή ο Ιβάν ο Τρομερός, είτε τα σταλινικά εγκλήματα με το περίφημο Γολοντομόρ στην Οκυρανία, είτε την επώδυνη δεκαετία του 1990 όταν κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισμός, είτε τη σημερινή δικτατορία του Πούτιν.

Συναρπαστικό και εξαιρετικά ενδιαφέρον, το βιβλίο του Μιάν αποσκοπεί στο να εξερευνήσει και να κατανοήσει, όχι μονάχα τη ρωσική γη, αλλά και τη ρωσική ψυχή και να μας μεταφέρει την εικόνα που παρουσιάζει η Ρωσία σήμερα, τις προτεραιότητες και τις επιδιώξεις της.

Κώστας Μπαλαχούτης, Βασίλης Σκουλάς, Στο μετερίζι τσ' ανθρωπιάς, εκδ. Όγδοο

 

         

          Επειδή ανέκαθεν ασχολιόμουν με αυτό που λανθασμένα αποκαλούν οι περισσότεροι κλασική μουσική-και όχι λόγια μουσική, όπως θα ήταν το ορθότερο- θεωρούσα πως μία βιογραφία ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες στον τομέα της παραδοσιακής μουσικής δεν θα ήταν κάτι το οποίο με αφορά αναγνωστικά. Πήρα να διαβάσω τη βιογραφία του Βασίλη Σκουλά, ενός από τους μεγαλύτερους λυράρηδες της Κρήτης και αναγνωρισμένου παγκοσμίως, περισσότερο λόγω της κοινής μας καταγωγής: από τον Νομό Ρεθύμνης, και, πιο συγκεκριμένα, εγώ από την πόλη του Ρεθύμνου και ο Βασίλης Σκουλάς από τα διάσημα Ανώγεια. Ήδη, όμως, από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου κατάλαβα πως η βιογραφία αυτή είχε πολλά πράγματα να μου δώσει, κι ας μην ανήκω στον χώρο της παραδοσιακής μουσικής.

Πρωτίστως, όπως συμπεραίνει κάποιος διαβάζοντας την εν λόγω βιογραφία που τόσο αριστοτεχνικά μας παραθέτει ο συγγραφέας, ερευνητής του ελληνικού τραγουδιού και δημοσιογράφος Κώστας Μπαλαχούτης, ο οποίος είναι γνωστός για τη δράση του στον χώρο, ο Βασίλης Σκουλάς είναι άνθρωπος με Α κεφαλαίο. Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό που έχει να μας δώσει ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης πέρα από την ομορφιά της μουσικής του, μαθήματα, δηλαδή, ανθρωπιάς και ήθους, όπως συνάγεται από τη βιογραφία του.

Ο Βασίλης Σκουλάς είναι ένας άνθρωπος έντιμος, με αρχές, που σέβεται τον καλλιτεχνικό χώρο στον οποίο κινείται, όπως με τον ίδιο σεβασμό αντιμετωπίζει και τους συναδέλφους του, γι’ αυτό και έχει κερδίσει επάξια και τη δική τους αποδοχή και τον θαυμασμό.

Ο Σκουλάς ήταν ο καλλιτέχνης που επιλέχτηκε για να τραγουδήσει τα τραγούδια στην περίφημη τηλεοπτική σειρά με τον τίτλο «Σασμός», από το όμοτιτλο βιβλίο του Σπύρου Πετρουλάκη. Ενδεικτικά αναφέρουμε εδώ ορισμένους μόνο από τους γνωστότερους καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάστηκε ο Βασίλης Σκουλάς στη μακρόχρονη καριέρα του εκτός Κρήτης: Γιάννης Μαρκόπουλος, Μίλτος Πασχαλίδης, Μαρία Τζομπανάκη, Παντελής Θαλασσινός, Μελίνα Ασλανίδου και άλλους πολλούς. Στις συνεργασίες του περιλαμβάνονται και ορισμένοι από τους γνωστότερους Έλληνες ηθοποιούς του ελληνικού κινηματογράφου, όπως ο Μίμης Φωτόπουλος και ο Γιάννης Βόγλης.

Ο καλλιτέχνης αυτός, με την πλούσια δισκογραφία, με τις εμφανίσεις του στο Ηρώδειο, την Αυστραλία, τη Γερμανία και την Αμερική, γεννήθηκε στα Ανώγεια το 1946, δυο μόλις χρόνια μετά από το ολοκαύτωμα του χωριού από τους Γερμανούς ναζί, το 1944. Παρά το γεγονός ότι μεγάλωσε φτωχά, κατάφερε να μάθει μόνος του λύρα, το μεγάλο του πάθος από νεαρή ηλικία, μετοικώντας στο Ηράκλειο και ξεκινώντας να παίζει σε γάμους, βαφτίσεις και γλέντια από την πολύ μικρή ηλικία των δώδεκα μόλις χρόνων. Η λύρα, όπως μας μεταφέρει ο ίδιος, είναι ένα παραδοσιακό όργανο που έλκει ξεκάθαρα την καταγωγή του από το Ρέθυμνο.

Η βιογραφία που συγγράφει ο Κώστας Μπαλαχούτης είναι καλογραμμένη και εξαιρετικά ευκολοδιάβαστη, ενώ ο συγγραφέας δίνει πολλές φορές τη σκυτάλη της αφήγησης στον ίδιο τον Βασίλη Σκουλά.

Το βιβλίο του ξεκινά με τις προλογήσεις για τον Βασίλη μερικών διάσημων προσωπικοτήτων που είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν από κοντά: Χρήστος Νικολόπουλος, Πάνος Σόμπολος, Κώστας Βερνίκος, Κώστας Φασουλάς, Πέτρος Σφυράκης, Γιώργος Τσούκαλης και Μελίνα Ασλανίδου.

Εν συνεχεία ασχολείται αρκετά με τα παιδικά χρόνια του Βασίλη Σκουλά, αλλά και με τον πατέρα του, τον Αλκιβιάδη Σκουλά, τον επονομαζόμενο και ως Γρυλιό, ο οποίος ήταν γνωστός γλύπτης και ζωγράφος στα Ανώγεια, ενώ διατηρούσε και το καφενείο του χωριού, στο οποίο μεγάλωσε ουσιαστικά ο Βασίλης μαζί με τα άλλα οκτώ αδέλφια του.

Κατόπιν, η βιογραφία επικεντρώνεται περισσότερο στη δουλειά του Βασίλη, στις συνεργασίες και στη δισκογραφία του και λιγότερο στην οικογενειακή ζωή του. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο Βασίλης Σκουλάς είπε «όχι» σε επαγγελματικές προτάσεις που άλλοι θα είχαν θεωρήσει ως ευκαιρίες μοναδικές. Ο ίδιος, όμως, δρούσε πάντα με άλλα κριτήρια, κριτήρια που δεν τοποθετούν το χρήμα και το κέρδος υπεράνω όλων.

Συν τοις άλλοις, τον χαρακτηρισμό της εν λόγω βιογραφίας ως λεύκωμα, καθιστά εφικτό το γεγονός ότι αυτή περιέχει πάμπολλες φωτογραφίες τόσο από την προσωπική ζωή του συνθέτη, όσο και από τις στιγμές της δουλειάς του, τις βραβεύσεις, τις συναυλίες του, και τα εξώφυλλα των δίσκων του.

Βέβαια, κυρίως από την παράθεση των λεγομένων του ίδιου του Βασίλη Σκουλά, μπορεί ο αναγνώστης να συμπεράνει τι άνθρωπος είναι, τον χαρακτήρα, τις απόψεις και τις προτιμήσεις του. Οπωσδήποτε, όμως, φαίνεται η μεγάλη αγάπη που τρέφει για τη μουσική, τη λύρα και το τραγούδι του τόπου του, της Κρήτης για την οποία είπε κάποτε:

«Η Κρήτη δεν είναι τόπος. Είναι τρόπος. Κι όποιος τη φέρει στην καρδιά, δεν γερνά ποτέ».

Kimberley Freeman, Η μυστική χρονιά της Ζάρα Χολτ, εκδ. Διόπτρα

 

Η αληθινή ιστορία της Αυστραλής σχεδιάστριας μόδας Ζάρα Μπέιτ μεταφερμένη σε ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα

 

            Τον άκρως συναρπαστικό βίο της Αυστραλής σχεδιάστριας μόδας, της Ζάρα Μπέιτ, γεννημένης το 1909 σε ένα προάστιο της Μελβούρνης, και του συζύγου της, του πρωθυπουργού της Αυστραλίας Χάρολντ Χολτ, μας αφηγείται η Βρετανοαυστραλή συγγραφέας Κίμπερλεϊ Φρήμαν στο πολύ ιδιαίτερο βιβλίο της με τίτλο «Η μυστική χρονιά της Ζάρα Χολτ».

            Η αλήθεια είναι πως η ιστορία αυτή είναι τόσο συναρπαστική και πρωτότυπη που δύσκολα θα πιστέψει κανείς ότι είναι πέρα για πέρα πραγματική. Όπως και να ’χει, η ιστορική ακρίβεια της συγγραφέως είναι αποδεδειγμένη, εξίσου επιτυχημένες, όμως, είναι και οι μυθοπλαστικές προσθήκες της στην όλη αφήγηση και στην απεικόνιση των συναισθημάτων των πρωταγωνιστών.

            Η Ζάρα δεν ήταν μία τυπική γυναίκα της εποχής της. Εκείνη την περίοδο, στον Μεσοπόλεμο και αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν ήταν διόλου αυτονόητο για τις γυναίκες να δουλεύουν. Αντίθετα, ακόμα και όσες δούλευαν, συνήθως σταματούσαν τη δουλειά μετά τον γάμο τους. Και ήταν αδιανόητο για μία γυναίκα της εποχής να μείνει ανύπαντρη.

            Η Ζάρα δεν ήταν ότι δεν ήθελε να παντρευτεί. Από μικρή εξάλλου γνωρίζει τον εξίσου χαρισματικό νομικό και μελλοντικό πολιτικό, τον Χάρυ, με τον οποίο ο έρωτας είναι κεραυνοβόλος, θυελλώδης και αμοιβαίος. Έχει, όμως, και άλλα όνειρα. Η Ζάρα αρέσκεται να σχεδιάζει ρούχα όπου σταθεί και όπου βρεθεί. Μαζί με μία φίλη της θα ιδρύσουν τη Magg Boutiques, έναν οίκο μόδας που έμελλε να γίνει διάσημος. Παράλληλα, η Ζάρα θα μεγαλώσει τρία αγόρια και θα κληθεί να ανταποκριθεί στα δύσκολα καθήκοντα του να είναι σύζυγος υπουργού και, αργότερα, πρωθυπουργού.

Το βιβλίο αφηγείται όλη τη ζωή της Ζάρα, από τα νεανικά της χρόνια, όταν πρωτοέφτιαξε τη μπουτίκ τη μαζί με τη φίλη της και γνώρισε τον Χάρυ, τη συνακόλουθη θυελλώδη σχέση τους, τον πρόσκαιρο χωρισμό τους και τον γάμο της με έναν συνταγματάρχη του βρετανικού ιππικού στην Ινδία, και, ακολούθως, την επανασύνδεσή τους με τον Χάρυ και την επανασύσταση της Maggs. Ακολούθως , το μυθιστόρημα παρακολουθεί την κοινή τους ζωή ως σύζυγοι και τη σταδιακή αναρρίχηση του Χάρυ στον πρωθυπουργικό θώκο. Το μυθιστόρημα τελειώνει το έτος της εξαφάνισης του πρωθυπουργού, το 1967, με τη συγγραφέα να δίνει τη δική της εκδοχή για το ατύχημα. Πάντως, ελάχιστα είναι τα σημεία στα οποία έχει παρέμβει η συγγραφέας στη ζωή των πρωταγωνιστών της. Με μία μικρή έρευνα στο διαδίκτυο, ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου βασίζεται στην εξιστόρηση αληθινών γεγονότων από τη ζωή του ζευγαριού.

Η υπόθεση του μυθιστορήματος διαδραματίζεται μεταξύ των ετών 1927 και 1968. Πέρα από την καθηλωτική και πραγματική ιστορία του ζευγαριού, ο αναγνώστης θα μάθει ένα σωρό πράγματα για τη ζωή στην Αυστραλία τον προηγούμενο αιώνα, για τα ήθη που επικρατούσαν εκεί, για τον τρόπο ζωής, για το πόσο απομονωμένη είναι η απέραντη αυτή χώρα και για το πως βίωσε τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,  φτάνοντας μέχρι και την αληθινή πρωθυπουργία του Χάρολντ Χολτ εν έτει 1967.

            Όποιος αναζητά αληθινές συγκινήσεις, καθηλωτική αφήγηση, αλλά και ιστορική γνώση, οπωσδήποτε θα μαγευτεί από το εν λόγω βιβλίο, το οποίο συγκαταλέγω, δίχως υπερβολή, στα καλύτερα από αυτά που διάβασα τη φετινή χρονιά.