Περλ Μπακ, Ανατολικός και δυτικός άνεμος, εκδ. Γκοβόστη

 

Η Περλ Μπακ, η συγγραφέας από τη Βιρτζίνια που έζησε μεταξύ 1892 και 1973 και τιμήθηκε το 1938 με Βραβείο Νόμπελ είναι γνωστή τοις πάσι και μία πραγματικά μεγάλη λογοτέχνιδα. Πολυγραφότατη- έγραψε 45 έργα- ενώ διετέλεσε επίσης και καθηγήτρια πανεπιστημίου, η Μπακ επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον Κάρολο Ντίκενς. Τα πιο γνωστά βιβλία της που έχουν μεταφραστεί στην ελληνική είναι «Η μάνα», το «Χωρισμένο σπίτι», «Το παιδί μου δε μεγάλωσε ποτέ», «Περήφανη καρδιά» και το «Ανατολικός και δυτικός άνεμος», το οποίο επανακυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Γκοβόστη στην πολύ εύρυθμη και προσεγμένη μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου.

Το μυθιστόρημα «Ανατολικός και δυτικός άνεμος» απεικονίζει εξαιρετικά τη ζωή στη συντηρητική Κίνα πριν από την επανάσταση του Μάο. Η κοινωνία της Κίνας τότε ήταν αυστηρά ταξική και φεουδαρχική, αλλά και ισχυρά ανδροκρατούμενη.

Πρωταγωνίστρια και αφηγήτρια στο μυθιστόρημα είναι η Κουέι-λαν, μία νεαρή Κινέζα της καλής κινεζικής κοινωνίας η οποία παντρεύεται τον σύζυγο που έχουν φυσικά διαλέξει οι γονείς της για αυτήν. Η Κουέι-λαν έχει γαλουχηθεί όπως όλα τα κορίτσια της τάξης της, δείχνοντας σεβασμό και υπακοή στους άνδρες, δένοντας τα πόδια της έως ότου αυτά παραμορφωθούν και ζώντας σε χωριστά δωμάτια στο σπίτι από τους άνδρες. Ο σύζυγός της, όμως, αν και Κινέζος, έχει σπουδάσει γιατρός στη μακρινή Δύση και έχει υιοθετήσει τον δυτικό τρόπο σκέψης και ζωής, ο οποίος την εποχή εκείνη-δηλαδή στις αρχές του 20^ου αιώνα-απειλούσε να εισβάλει στη χώρα και να διαβρώσει τα κινεζικά πατροπαράδοτα ήθη. Δεν απαιτεί, επομένως, την απόλυτη υπακοή την οποία η Κουέι-λαν έχει γαλουχηθεί να δείχνει στο αρσενικό γένος και της αποδίδει πλήρη ελευθερία κινήσεων. Το γεγονός αυτό αρχικά θα τη μπερδέψει. Το βιβλίο παρακολουθεί τα συναισθήματά της όταν βιώνει αυτή την αλλαγή και τη σταδιακή προσαρμογή της στη νέα της ζωή, η οποία θα είναι, φυσικά, συνυφασμένη και με τη μητρότητα. Όταν, όμως, ο αδελφός της θα ερωτευτεί και θα παντρευτεί μία ξένη, οι γονείς της κυριολεκτικά θα τρελαθούν, καθώς αδυνατούν να χωνέψουν το γεγονός ότι εκείνη που θα γεννήσει στον μελλοντικό διάδοχο της οικογένειας δεν θα τηρεί τα πατρώα έθιμα και θα αντιταχθούν έντονα στην ένωσή τους. Εν τέλει, όμως, αυτό που θα νικήσει θα είναι η αγάπη.

Το βιβλίο παρουσιάζει με έξοχο τρόπο αφενός τα συναισθήματα των γυναικών και τον καταπιεσμένο τρόπο ζωής τους στη φεουδαρχική Κίνα, αλλά και τα ήθη και τα έθιμα της κινεζικής κοινωνίας, έθιμα ιδιαίτερα σκληρά, αλλά και απεχθή πολλές φορές, στα μάτια του δυτικού αναγνώστη. Αποτελεί, επομένως, μία αναγνωστική επιλογή έξω από τα συνηθισμένα που αξίζει να διαβαστεί, καθώς, επιπροσθέτως, προσφέρει όλη τη χαρά της αναγνωστικής απόλαυσης μιας πραγματικά μεγάλης πένας

Αλέξανδρος Μαραγκουδάκης, Πύλη Μετρό, εκδ. Βακχικόν

 

 

Ένα εξαιρετικά πρωτότυπο θεατρικό με πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα υπόθεση και με φινάλε που ξαφνιάζει τους αναγνώστες υπογράφει ο  γεννημένος στην Αθήνα Αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού Αλέξανδρος Μαραγκουδάκης. Το θεατρικό αυτό είναι το πρώτο βιβλίο που εκδίδει και τιτλοφορείται ως «Πύλη Μετρό».

 

Η ιστορία του εκτυλίσσεται το 2011, την εποχή των μνημονίων και της οικονομικής κρίσης, όταν τρεις άνδρες συναντιούνται τυχαία στον, άδειο εκείνη την ώρα εξαιτίας των ταραχών και των επεισοδίων στον κέντρο της Αθήνας, σταθμό του Συντάγματος στο μετρό. Πρόκειται για τον τριανταπεντάχρονο μεγαλοδικηγόρο Δημήτρη Στάμου, τον διάσημο καρδιοχειρουργό Άγγελο Ρήγα, που διανύει τον τεσσαρακοστό ένατο έτος της ζωής του και για τον Γιάννη Μπενέα, τον πενηνταπεντάχρονο Υφυπουργό Οικονομικών και βουλευτή στην Α΄ Αθηνών. Οι τρεις άνδρες είναι εξαιρετικά διεφθαρμένοι και, συζητώντας όσο περιμένουν τον συρμό νούμερο 11, τον μοναδικό που μπορεί να τους βγάλει από εκεί καθώς το ασανσέρ είναι εκτός λειτουργίας, ανακαλύπτουν τα κοινά τους σημεία και ότι έχουν και οι τρεις κοινή στάση ζωής.

 

Κομβικό σημείο στη συζήτησή τους αποτελεί ο οδοκαθαριστής Αλέξανδρος ο οποίος φτάνει ξαφνικά με το ασανσέρ στο σταθμό. Αυτός θα συζητήσει μαζί τους και θα τους αποκαλύψει ότι τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται. Έτσι οι τρεις άνδρες θα αρχίσουν αν αμφιβάλουν για τα πάντα. Ένας από τους τρεις όμως θα αποδειχθεί πιο διεφθαρμένος και πιο αμετανόητος από όλους. Και αυτός δεν θα είναι άλλος από τον πολιτικό της παρέας στον οποίο ο συγγραφέας θα επιρρίψει και τη μεγαλύτερη ευθύνη για όσα κακώς κείμενα ταλανίζουν τη σκληρή  ελληνική πραγματικότητα.

 

Το θεατρικό είναι ο τρόπος του συγγραφέα να καταγγείλει τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα χρησιμοποιώντας την πάγια ιδέα της ανταμοιβής και της τιμωρίας των πεπραγμένων μας μετά θάνατον. Το εφεύρημα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας θα ξαφνιάσει ευχάριστα τους αναγνώστες και θα οδηγήσει την περιέργειά τους σχετικά με την κατάληξη της ιστορίας στο ζενίθ. Οι παθογένειες του ελληνικού πολιτικού συστήματος, εξαρτημένο από τα συμφέροντα των μεγαλοκαρχαριών που βασανίζουν τον κοσμάκη αποτελούν το κεντρικό σημείο του θεατρικού που δημιουργεί ο Αλέξανδρος Μαραγκουδάκης σε μία οπτική της πλευρά των αδυνάτων, μία οπτική που στρέφεται κατά της πλουτοκρατίας και των συμφερόντων. Στα θετικά του πρέπει να συγκαταλεγεί το γεγονός ότι διαβάζεται ευχάριστα και γρήγορα, ενώ η γραφή του Μραγκουδάκη είναι καθαρά θεατρική και γλαφυρή, διευκολύνοντας τον αναγνώστη να μπει στο κλίμα. Οι συζητήσεις μεταξύ των τριών κεντρικών χαρακτήρων θα είναι εξαιρετικά διαφωτιστικές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα πράγματα στους κύκλους των μεγάλων χρηματοοικονομικών συμφερόντων στα οποία οι πολιτικοί κάνουν μονίμως «πλάτες».

Zoulfa Katouh-Όσο οι λεμονιές ανθίζουν, εκδ. Διόπτρα

 

Ένα από τα πιο καλογραμμένα και συγκινητικά βιβλία που έχουν γραφτεί ποτέ για τα δεινά των αμάχων σε καιρό πολέμου υπογράφει η Συριοκαναδή συγγραφέας Katouh.Τολμώ δε να πω απερίφραστα ότι ήταν  μακράν ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα μέσα στο τρέχον ημερολογιακό έτος. Λίγα βιβλία καταφέρνουν να διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη από την πρώτη μέχρι και την τελευταία σελίδα με μία συγκινητική και άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία, παρέχοντας του όμως παράλληλα και πολύτιμες ιστορικές, λαογραφικές και κοινωνικές πληροφορίες σχετικά με τον τόπο και τον χρόνο κατά τον οποίο διαδραματίζεται η υπόθεση, χωρίς να εκπίπτουν, δηλαδή, στη λογοτεχνική κατηγορία του ρομάντζου.

 

Η υπόθεση του βιβλίου διαδραματίζεται στη σπαρασσόμενη από τον πρόσφατο εμφύλιο πόλεμο Συρία. Συγκεκριμένα στην πόλη Χομς, η οποία πολιορκείται και βομβαρδίζεται διαρκώς από τον στρατό του δικτάτορα Αλ-Άσαντ, κατοικεί η Σαλάμα, μία νεαρή κοπέλα που έχει χάσει τους γονείς και τον αδελφό της από τον πόλεμο. Η μόνη που της έχει απομείνει είναι η γυναίκα του αδελφού της, η Λέιλα, η οποία είναι έγκυος επτά μηνών στο παιδί του αδελφού της. Η Σαλάμα πριν τον πόλεμο σπούδαζε φαρμακευτική, αλλά τώρα έχει μάθει να πραγματοποιεί εγχειρίσεις στο νοσοκομείο της Χομς, το οποίο τις μέρες αυτές προσιδιάζει περισσότερο προς την κόλαση παρά στην πραγματική ζωή. Η ψυχή της ταλανίζεται από το δίλημμα να μείνει να πολεμήσει για την επανάσταση ή να φύγει από τη χώρα φυγαδεύοντας τη νύφη της με ασφάλεια και τηρώντας τον όρκο που είχε δώσει στον αδελφό της να προστατεύσει τις ζωές τους;

 

Τότε θα γνωρίσει τον Χάουφ και ο έρωτας θα της χαμογελάσει μέσα σε αυτή τη δυστοπική καθημερινότητά της. Ο Χάουφ έχει αναλάβει να κινηματογραφεί τις βιαιότητες του κυβερνητικού στρατού και να ανεβάζει βίντεο στο u-tube, προκειμένου να μάθει όλος ο κόσμος το δράμα που βιώνουν οι Σύριοι που πολεμούν τον δικτάτορα. Οι δύο νέοι ταλαντεύονται ανάμεσα στο καθήκον και την επιθυμία να συνεχίσουν κανονικά τη ζωή τους.  Η επιθυμία για να κάνουν το καθήκον τους είναι ισχυρή, η φυγή είναι μία δύσκολη, ακριβή και επίπονη διαδικασία, μα συγχρόνως και πολλά υποσχόμενη για το μέλλον των δύο ερωτευμένων. Και όλα αυτά ενώ τα  πράγματα για τον ελεύθερο συριακό στρατό χειροτερεύουν διαρκώς, όπως και για την ίδια την πόλη.

 

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας προσφέρει στους αναγνώστες της ένα πραγματικό αριστούργημα το οποίο δικαίως απέσπασε το βραβείο του καλύτερου βιβλίου της χρονιάς από την Washington post, από την Amazon, αλλά και από τη Δημόσια βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης. Πρόθεσή της ήταν να καταστήσει γνωστά  στον δυτικό κόσμο τα δεινά των αμάχων  στη Συρία, αλλά και, κατ’ επέκταση, σε κάθε πόλεμο. Γι αυτόν ακριβώς τον λόγο ασχολείται περισσότερο με τα συναισθήματα των πρωταγωνιστών της, δίχως, όμως,  να αγνοεί και τα γεγονότα.

 

Ο Έλληνας και ο δυτικοτραφής αναγνώστης θα απορήσει, ίσως, με τη σεμνοτυφία των πρωταγωνιστών, με την εμμονή που τρέφει η Σαλάμα σχετικά με το χιτζάμπ της-το μαντήλι που πρέπει να καλύπτει πάντοτε και σχεδόν εμμονικά το κεφάλι της,- όμως δεν θα μπορέσει να μείνει ασυγκίνητος μπροστά στο δράμα των αμάχων και του πόθου τους για ελευθερία και για μια καλύτερη ζωή. Ένα βιβλίο με δυνατές σκηνές, φρικιαστικές πολλές φορές, το οποίο είναι, δυστυχώς, και εξαιρετικά επίκαιρο τη στιγμή αυτή που πόλεμος συμβαίνει τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στις παρυφές της Ευρώπης.

Ιωάννα Παπασιδέρη, Η Αλεξάνδρεια δεν είναι πια εκεί, εκδ. Βακχικόν

 

Με έναν τίτλο –«Η Αλεξάνδρεια δεν είναι πια εκεί»- που μας θυμίζει έντονα το γεγονός ότι η άλλοτε ακμάζουσα ελληνική παροικία της Αλεξάνδρειας δεν υπάρχει πλέον,  τιτλοφορείται η συλλογή διηγημάτων της πρωτοεμφανιζόμενης στον ελληνικό λογοτεχνικό στίβο συγγραφέως Ιωάννας Παπασιδέρη.

 

 Η Παπασιδέρη γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και ειδικεύεται στις ξένες γλώσσες. Ως παιδί της ομογένειας, επομένως,  είναι λογικό και αυτονόητο πολλά από τα διηγήματα του βιβλίου της να διαδραματίζονται στην Αλεξάνδρεια και να έχουν παραστάσεις από τη ζωή των Ελλήνων ομογενών εκεί. Το βιβλίο περιέχει τριάντα τέσσερα διηγήματα μικρής έκτασης, τα οποία παρουσιάζουν αρκετά μεγάλη ποικιλία τόσο ως προς τη θεματολογία τους, όσο και προς τον τρόπο και το πρόσωπο γραφής. Τα διηγήματά της αιχμαλωτίζουν στιγμιότυπα από τις ζωές των ανθρώπων και προσπαθούν να προσφέρουν στους αναγνώστες έναν τρόπο κατανόησης του κόσμου που μας περιβάλλει. Η συνύπαρξη πολλών διαφορετικών πολιτισμών, η ορφάνια, η προσφυγιά, η μετανάστευση, η διασπορά, οι κοινωνικοί συμβιβασμοί, η απώλεια, η σχέση γονιού-παιδιού, οι οικογενειακές μνήμες και τα καλά κρυμμένα οικογενειακά μυστικά είναι ορισμένα μόνο από τα θέματα που θίγονται με πρωτότυπο και διαφορετικό σε κάθε διήγημα τρόπο.

 

Σε ένα διήγημα για την κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια η συγγραφέας ξεδιπλώνει όλη την περιγραφική της ικανότητα και παρέχει συγχρόνως και ιστορικές  πληροφορίες:

 

«Ωστόσο, υπήρχε μία αρμονική συνύπαρξη των ιθαγενών όπως τους λέγαμε, με μάς, τους ξένους. Ίσως γιατί ήμασταν Έλληνες και με τους Έλληνες οι Αιγύπτιοι είχαν ανέκαθεν μια οικειότητα. Δεν ξέρω. γεγονός όμως είναι πως ο Νάσερ, διώχνοντας σταδιακά άμεσα ή έμμεσα τους ξένους, έλεγε: «Το ρωμαίικο τυρί θα μείνει για το τέλος», υπονοώντας πως οι Έλληνες θα έφευγαν τελευταίοι. Πολλοί Αιγύπτιοι στην Αλεξάνδρεια μιλούσαν ελληνικά, πράγμα που στο Κάιρο δεν συνέβαινε τόσο, ίσως γιατί εκεί ο ελληνικός πληθυσμός διαχέοταν στον υπεράριθμο αιγυπτιακό».

 

Ξεχωρίζουν επίσης τα διηγήματα που διατηρούν μία επιστολική-εξομολογητική μορφή σε δεύτερο ενικό και πληθυντικό πρόσωπο. Αυτά αποτελούν μία ιδιαίτερη κατηγορία και μόνα τους, στα οποία συνήθως γονείς απευθύνονται στα παιδιά τους ή και το αντίθετο. Τα οικογενειακά προβλήματα, οι αρρώστιες και, γενικά, οι δύσκολες καταστάσεις αποτελούν επίσης το κεντρικό θέμα πολλών διηγημάτων. Κάποια αφορούν απλώς αντικείμενα, ένα  πετσετάκι ή άσπρα παντοφλάκια, τα οποία γίνονται αφορμή για ένα διήγημα. Όπως και να χει, το συναίσθημα δίνει παντού έντονα το παρόν. Κάποια διηγήματα, τέλος, διατηρούν μία κάπως χιουμοριστική χροιά, ενώ ο έρωτας, παραδόξως, αν και φαίνεται να απασχολεί τη συγγραφέα, δεν πρωταγωνιστεί σε πολλά από τα διηγήματα.