Άννα Γριμάνη, Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, 600 μολύβια και 10 ποιήματα, εκδ. Γκοβόστη

 

 

          Δεν χωρά αμφιβολία ότι η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία απεβίωσε προσφάτως, στις 16 Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους, υπήρξε όχι μόνο μία από τις μεγαλύτερες βυζαντινολόγους παγκοσμίως, αλλά και μία από τις μεγαλύτερες Ελληνίδες που τίμησαν με τη δράση τους την καταγωγή τους και τη χώρα μας.

          Όπως συμβαίνει συνήθως, ο πρόσφατος θάνατός της αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον σχετικά με τα γραπτά της περί της βυζαντινής ιστορίας, αλλά και περί των όσων έχουν γραφτεί για την ίδια.

Σε αυτή την τελευταία κατηγορία ανήκει, επομένως, το πόνημα για το οποίο θα μιλήσουμε εδώ, το βιβλίο με τον τίτλο «Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, 600 μολύβια και 10 ποιήματα» της συγγραφέως και δημοσιογράφου Άννας Γριμάνη. Το πόνημά της δεν είναι δοκίμιο, ούτε όμως και αυτοβιογραφία της μεγάλης Ελληνίδος. Αποτελεί περισσότερο ένα εξαίσιο λεύκωμα που επικεντρώνεται στο να αναδείξει ορισμένες πτυχές από τη ζωή της Αρβελέρ σε μία αποσπασματική, θα λέγαμε, εξιστόρηση, η οποία δεν είναι γραμμική.

Η εξιστόρηση αυτή διανθίζεται με φωτογραφίες από τη ζωή της και με την παράθεση στο τέλος του βιβλίου δέκα ποιημάτων που έγραψε η Αρβελέρ, διότι, εκτός από διάσημη  βυζαντινολόγος, υπήρξε και ποιήτρια.

Η Αρβελέρ ήταν η πρώτη γυναίκα πρύτανης του πανεπιστημίου της Σορβόννης το 1976. Στην πολυτάραχη ζωή της έκανε πάντα αυτό που ήθελε, όπως μας λέει στο βιβλίο της η Γριμάνη. Η Γριμάνη συνομίλησε μαζί της πολλές φορές και μας μεταφέρει εδώ το απόσταγμα από τις συζητήσεις της με τη μεγάλη Ελληνίδα, καθώς και λίγη από τη σοφία της.

Ποιο ήταν άραγε το μυστικό της επιτυχίας της; «Από τύχη» μας λέει και «από ιστορική συγκυρία» και συνεχίζει: «Η μεγαλύτερη ανήθικη πράξη για μένα είναι η έλλειψη αυτογνωσίας». Αυτό που την ένοιαζε για τη ζωή της κόρης της, δεν ήταν να φοιτήσει στα καλύτερα σχολεία, αλλά να είναι, πάνω απ’ όλα, ευτυχισμένη.

Σε ό,τι αφορά την ιστορία, η ίδια προτρέπει να διαβάζουμε τους ιστορικούς που έζησαν και έγραψαν για την εκάστοτε εποχή. Οφείλουμε, επίσης, να ξέρουμε τον περίγυρο των γεγονότων που μελετούμε. Πολύτιμες, πραγματικά, συμβουλές, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας, ότι η συγκεκριμένη καθηγήτρια ήταν πάντοτε εξαιρετικά αγαπητή στους φοιτητές της. Εξάλλου, μαζί τους ήταν που αγωνίστηκε και εκείνη τον περίφημο Μάιο του 1968 που τη βρήκε στο Παρίσι…

Η Αρβελέρ δεν έπαψε ποτέ να αγωνίζεται. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της Κατοχής στην Ελλάδα όπου βρισκόταν ακόμη, προτού μετοικήσει και παντρευτεί στο Παρίσι. Η Αρβελέρ έμαθε στη ζωή της να κρατά το ουσιώδες και ήξερε πάντοτε ποια είναι η θέση της. Αυτό τουλάχιστον τη συμβούλευε πάντοτε η μητέρα της, όπως μας μεταφέρει η Γριμάνη από τις συζητήσεις της.

Το δίχως άλλο το δυνατότερο σημείο του βιβλίου της Άννας Γριμάνη, είναι η παράθεση των πάμπολλων φωτογραφιών από τη ζωή της Αρβελέρ, φωτογραφιών που περιλαμβάνουν τις δημόσιες συναντήσεις της με εξέχοντα πρόσωπα, όπως, π.χ. ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Φρανσουά Ολάντ, ο Νέλσον Μαντέλα, τη Μαριάννα Βαρδινογιάννη και άλλους πολλούς, από ομιλίες της, αλλά και πολλές από τα παιδικά της χρόνια και τις ιδιωτικές στιγμές της με τους φίλους της, τους γονείς της, τον σύζυγό της Ζακ Αρβελέρ και την κόρη της Μαρί Ελέν, ακόμη και από τις διακοπές της στις ελληνικές θάλασσες.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα πόνημα που θα μας επιτρέψει να ρίξουμε μία γρήγορη ματιά στη ζωή μίας από τις μεγαλύτερες Ελληνίδες, μίας μεγάλης μορφής των παγκόσμιων γραμμάτων.