Γιώτα Γουβέλη, Η ένοχη, εκδ. Διόπτρα

 

            Τη Γιώτα Γουβέλη τη γνωρίζουμε χρόνια και την εμπιστευόμαστε όταν χρειαζόμαστε ένα ανάγνωσμα ελαφρύ μεν, αλλά καλογραμμένο μεν και με συναρπαστική υπόθεση. Πράγματι, σε πολλά βιβλία της η πρωτοτυπία της υπόθεσης και ο τρόπος που την εξελίσσει καθιστούν τα περισσότερα από τα βιβλία της καθηλωτικά και, επομένως, άκρως κατάλληλα, για τις ζεστές μέρες της ραστώνης του ελληνικού καλοκαιριού και των διακοπών μας. Μπορώ να πω, επομένως, με σιγουριά, ότι «Η ένοχη» είναι από τα καλύτερα βιβλία της, κυρίως για τον πρωτότυπο τρόπο που εξελίσσει την υπόθεση του μυθιστορήματός της ξαφνιάζοντας, πολλές φορές τον αναγνώστη. Διότι η Γιώτα Γουβέλη δεν αρέσκεται, και ορθώς, να ακολουθεί την πεπατημένη οδό στις γραφές της.

            Τουρκοκρατούμενη Μακεδονία, σε ένα χωριό της περιοχής των Σερρών, γύρω στο 1870. Εκεί ζει ο παπα-Γιακείμης μαζί με τη σύζυγό του, την πρεσβυτέρα Αργύρα και τα τέσσερα κορίτσια τους: τη Ζόλια και τη Ρήνα, τις υιοθετημένες, δηλαδή, θυγατέρες του που διανύουν τα είκοσι χρόνια τους, και τις δικές του κόρες που έκαναν μετά την υιοθεσία μαζί με την Αργύρα, τη Λουκία και τη μικρότερη, τη Βγέρω. Η Λουκία είναι δεκαοκτώ ετών και είναι εκείνη που παντρεύτηκε πρώτη στα δεκαπέντε της, από τύχη. Σύζυγός της είναι ο Αδάμος, ένα πρόσωπο κλειδί στην ιστορία της Γουβέλη. Αυτός είναι που θα ζήσει έναν απαγορευμένο έρωτα με μία από τις κόρες του παπα-Γιακείμη, όχι, όμως, με τη Λουκία, τη νόμιμη σύζυγό του…

Και εδώ είναι που θα αρχίσουν τα προβλήματα για την παπαδοοικογένεια, προβλήματα που θα διαταράξουν ανεπανόρθωτα την οικογενειακή τους γαλήνη και θα δώσουν το υλικό στη συγγραφέα για να στήσει το συναρπαστικό της μυθιστόρημα Διότι η κοινωνία της εποχής δεν συγχωρεί απαγορευμένους έρωτες και δεν επιτρέπει στις γυναίκες μνα κάνουν αυτό που επιθυμούν… Την εποχή εκείνη οι γυναίκες είχαν μία επιθυμία μόνο και έναν προορισμό: έναν καλό γάμο και την απόκτηση απογόνων.

Ενώ οι πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι, αναντίρρητα, τα μέλη της παπαδοοικογένειας, ωστόσο η Γουβέλη χτίζει επιδέξια γύρω τους ένα μωσαϊκό χαρακτήρων που συμπληρώνουν αριστοτεχνικά το παζλ μιας τουρκοκρατούμενης, συντηρητικής κοινωνίας στη Βόρειο Ελλάδα, που κατά βάθος, ονειρεύεται την ένωση με την Ελλάδα, παρ’ όλο που το χωριό στο οποίο διαδραματίζονται τα καθέκαστα έχει αμιγώς ελληνικό πληθυσμό.

Παράλληλα θίγει θέματα, όπως η υιοθεσία, ο έρωτας στο πλαίσιο του γάμου, η τουρκοκρατία στη Μακεδονία στα τέλη του 19^ου αιώνα, μετά από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο ρόλος που έπαιζαν τα πανηγύρια και οι θρησκευτικές εορτές στην καθημερινότητα των χριστιανών τότε, η αδελφική αγάπη, αλλά και η γονεϊκή αγάπη προς τα παιδιά, η μαγεία τον 19^ο αιώνα και οι λαϊκές δοξασίες του κόσμου της εποχής.

Από τους χαρακτήρες του έργου ξεχωρίζει η Λυούσα, η ξορκίστρα της περιοχής. Στο πρόσωπό της η συγγραφέας απεικονίζει όλες τις λαϊκές δοξασίες της εποχής, τους φόβους των απλών ανθρώπων και τις δράσεις τέτοιων γυναικών που κατείχαν τα «γιατροσόφια» τότε, δίχως να είναι σπουδαγμένες.

Αξιοπρόσεκτη είναι και η γλώσσα των χαρακτήρων, μπολιασμένη με τουρκικές λέξεις, η οποία προσιδιάζει τα μέγιστα σε αυτή που μιλούσαν οι λαϊκοί άνθρωποι της εποχής.

Τελικά, το μήνυμα που θέλει η συγγραφέας να μας μεταδώσει με το έργο της αυτό είναι το ακόλουθο: ότι ο-απαγορευμένος- έρωτας που μένει κρυφός έχει πάντοτε και το τίμημά του, και το τίμημα αυτό μπορεί, ενίοτε, να είναι φοβερό και άκρως καταστρεπτικό όχι μόνο για τους ίδιους τους ερωτευμένους, αλλά και για τους γύρω τους!