Βάσια Τζανακάρη, Αδελφικό, εκδ. Καστανιώτη

 

 

 

            Ένας τόπος, μία μνήμη, ένας αγαπημένος καλλιτέχνης, ο Ντέιβιντ Μπόουι, δύο πολύ διαφορετικοί άνθρωποι, δύο ξεχωριστές ιστορίες, οι οποίες, όμως, συγκλίνουν, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης.

            Λίγοι από εμάς θα είχαν ακούσει το χωριό Αδελφικό του νομού Σερρών προτού να διαβάσουν το βιβλίο της Βάσιας Τζανακάρη. Η ίδια, παρ’ όλα αυτά, δικαίως τοποθετεί την υπόθεση του μυθιστορήματός της εκεί, μιας και έλκει την καταγωγή της από τις Σέρρες. Η Τζανακάρη μέσω των δύο αυτών ηρώων της έχει ως κεντρικό θέμα στο βιβλίο της τη μνήμη και τη λήθη, όπως και την επιρροή που ασκεί στον ψυχισμό ενός ανθρώπου ο χώρος και ο τόπος.

            Τέσσερις τόποι διαμονής, πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους ως προς μέγεθος και, επομένως, την επιρροή που ασκούν σε όσους κατοικούν σε αυτές πρωταγωνιστούν στο βιβλίο μαζί με τον Γιώργο Μελισσινό και τη Μάρω Αμπατζή, τους δυο πρωταγωνιστές: το μικρό χωριό Αδελφικό των διακοσίων κατοίκων όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους, η λίγο μεγαλύτερη πόλη των Σερρών, κοντά στις 60.000 κατοίκους, η συμπρωτεύουσα Θεσσαλονίκη του 1,5 εκατομμυρίου και η αχανής πρωτεύουσα η Αθήνα των τεσσάρων και εκατομμυρίων ανθρώπων.

            Όπως είναι επόμενο, η ζωή διαφέρει ριζικά στο μικροσκοπικό Αδελφικό και στην αχανή Αθήνα. Πώς ακριβώς, όμως, επιδρά αυτή η διαφορά στον ψυχισμό των κατοίκων; Η ανωνυμία της μεγάλης πόλης προσφέρει μεν, κάποια ελευθερία, μπορεί, όμως, να αποβεί και καταπιεστική όλη αυτή η μοναξιά της μεγαλούπολης.

Σε κάθε περίπτωση, τόσο ο Μελισσινός (ο ήρωας αναφέρεται πάντα με το επίθετό του και ποτέ με το βαφτιστικό του όνομα στο μυθιστόρημα), όσο και η Μάρω, έχουν ο καθένας τους δικούς του προσωπικούς λόγους για να μετοικήσουν, η μεν από την Αθήνα όπου δούλευε ως διορθώτρια κειμένων στον τόπο καταγωγής της και ο δε Μελισσινός από τη Θεσσαλονίκη όπου δούλευε ως χειρουργός εκεί, στο μικρό χωριό.

Τα κίνητρα για τη μετοικεσία είναι πολύ διαφορετικά για τον καθένα: η μεν Μάρω έχει ένα μωρό-δίχως άνδρα, οπότε κατά κάποιον τρόπο αναγκάζεται να επιστρέψει στη μητέρα της στο Αδελφικό, ενώ ο Μελισσινός θέλει απεγνωσμένα να ξεχάσει και να διασκεδάσει τις τύψεις του, εξαιτίας ενός απροσδόκητου θανάτου που συνέβη στο δικό του χειρουργικό τραπέζι.

Η μεν Μάρω αισθάνεται ότι δεν έχει καταφέρει τίποτε μέχρι τώρα στη ζωή της, ο δε Μελισσινός, ασφυκτιά από το λάθος του και θα ήθελε, κατά βάθος, να είχε ασχοληθεί με τη σκηνοθεσία και τον κινηματογράφο που είναι η αδυναμία του.

Πώς όμως σχετίζονται αυτοί οι δύο τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους χαρακτήρες που δεν έχουν τίποτε κοινό πέρα από τη μετοικεσία τους; Υπάρχει μεταξύ τους μία αμοιβαία συμπάθεια και ένας λανθάνων ερωτισμός-ο Μελισσινός είχε εντοπίσει τη Μάρω και την είχε ερωτευτεί πλατωνικώς στη Θεσσαλονίκη, ενώ συνδετικός κρίκος είναι, επίσης, μεταξύ τους ο πρόωρα χαμένος ποιητής Δημήτρης Νταγιαντάς, χωρίς, όμως, να το γνωρίζουν, αλλά και η αγάπη τους για τον Ντέιβιντ Μπόουι.

Το βιβλίο αφηγείται χωριστά τη ζωή κάθε ενός από τους δύο με εναλλασσόμενα κεφάλαια και ακροβατεί διαρκώς ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν. Για την ακρίβεια, οι ζωές των πρωταγωνιστών συστήνονται στους αναγνώστες κατά κύριο λόγο μέσα από τις πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις που οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές καταθέτουν για τον εαυτό τους και οι οποίες είναι γεμάτες από τις αναμνήσεις τους.

Ένα μυθιστόρημα για τον τόπο και τον χρόνο, για τη μνήμη και τη λήθη, νοσταλγικό και τρυφερό και συνάμα ζωντανό και καλογραμμένο.