Στέφανος Δάνδολος, Ο τελευταίος κύκνος, εκδ. Ψυχογιός

 

 

 

Οι τρέλες των εφηβικών μας χρόνων, τρέλες που καμιά φορά αποδεικνύονται εξαιρετικά επικίνδυνες…

 

            Ένα πολύ ιδιαίτερο και ξεχωριστό πόνημα αποτελεί το μυθιστόρημα του γνωστού συγγραφέα Στέφανου Δάνδολου με τίτλο «Ο τελευταίος κύκνος». Το εν λόγω μυθιστόρημα πρωτοκυκλοφόρησε το 2009 και επανεκδίδεται σήμερα από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως εφηβικό, μιας και έχει νέους ως πρωταγωνιστές του.

            Ίσως κάποιος να περιμένει ότι θα διαβάσει ένα ανάλαφρο μυθιστόρημα για εφηβικούς έρωτες στις σελίδες του εν λόγω βιβλίου. Αντιθέτως, όμως, ο Δάνδολος  προσπαθεί να μας δείξει την άλλη όψη της εφηβείας, εκείνης δηλαδή που ορίζεται ως μία από τις δυσκολότερες περιόδους της ζωής του ανθρώπου, στην οποία ο καθένας μας ψάχνει διακαώς την ταυτότητά του και προσπαθεί να φτάσει στην ενηλικίωση, συνήθως με αδέξιο και άτσαλο τρόπο.

 Τα παιδιά του βιβλίου, ένα αγόρι και τρία κορίτσια, θα φτάσουν στην ενηλικίωση με τον πιο επώδυνο τρόπο και αυτό αφορά όχι μόνο την τετράδα που συναπαρτίζει τους πρωταγωνιστές του βιβλίου, αλλά και ολόκληρη, ίσως, τη σχολική τάξη των αποκαλούμενων και ως «Παιδιών του Μεσονυκτίου». Όλοι αυτοί, λοιπόν,  δεν θα καταφέρουν να ξεπεράσουν ποτέ τα τραύματά τους, εκείνα που προκλήθηκαν από λανθασμένους χειρισμούς των παιδιών, από ανόητους μικροεγωισμούς, αντιζηλίες και κόντρες, οι οποίες είχαν, όμως, εν τέλει, ολέθρια αποτελέσματα.

Στο επίκεντρο των εφηβικών προβλημάτων βρίσκεται-τι άλλο;- ο ανεκπλήρωτος έρωτας, στη συγκεκριμένη περίπτωση, μάλιστα, διασταυρώνονται ερωτικά όλα τα πρόσωπα του μυθιστορήματος. Από τη μία, επομένως, έχουμε τη Σου, την αδιαμφισβήτητη πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, το «ξεπεταγμένο» κορίτσι που αλλάζει σχολείο και γοητεύει όλα τα αγόρια, αλλά και τα κορίτσια που θα βρεθούν στον διάβα της. Μετά υπάρχει η Μάγκυ, η όμορφη και έξυπνη φίλη της Σου, η οποία, όμως, σε αντίθεση με εκείνη, δεν είναι καθόλου δημοφιλής. Έτσι η Μάγκυ αποφασίζει να συνάψει συμμαχία μαζί της και να τη μιμηθεί, προκειμένου να αποκομίσει κάποιο όφελος από τη «δόξα» της. Ο τρίτος της παρέας ακούει στο όνομα Σμαρ και είναι ένα όμορφο και δημοφιλές αγόρι που αντιμετωπίζει οικογενειακά προβλήματα, τα  οποία θα οξυνθούν μετά από τον τραγικό και ξαφνικό θάνατο των γονιών του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Η τέταρτη της παρέας είναι το μικρό και αδύναμο «Φτερό», όπως το αποκαλούν, μία προσωπικότητα άχρωμη και άοσμη, μία κοπέλα που λατρεύει τα βιβλία και ονειρεύεται να γίνει συγγραφέας. Η Ιόλη, όπως είναι το πραγματικό της όνομα, έχει επίσης μία ακόμη ιδιαιτερότητα, όχι και τόσο συνηθισμένη για τη δεκαετία του 1980, στην οποία διαδραματίζεται η υπόθεση του μυθιστορήματος: της αρέσουν τα κορίτσια και όχι τα αγόρια. Την προτίμησή της αυτή προσπαθεί να την κρατήσει κρυφή, χωρίς να το καταφέρνει πάντοτε.

Παρ’ όλο που τα γεγονότα του βιβλίου ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι υπάρχει μία δόση αλήθειας, από την αυτοβιογραφική, μάλιστα, σκοπιά του ίδιου του συγγραφέα που μας περιγράφει κάποιες από τις σχολικές και εφηβικές του εμπειρίες στο πρώτο γυμνάσιο της Γλυφάδας όπου φοίτησε κάποτε, αλλά και τις περιπλανήσεις του στα εφηβικά στέκια της Γλυφάδας. Μάλιστα, στο πρόσωπο της Ιόλης που θέλει να γίνει συγγραφέας, ανιχνεύουμε μία όψη της προσωπικότητας του ίδιου του συγγραφέα, έστω και κάπως αχνά.

Η αφήγηση των γεγονότων λαμβάνει χώρα από τη σκοπιά της Ιόλης, με αφορμή το reunion της τάξης και τη συνάντηση και πάλι των παλαιών συμμαθητών. Η αφήγηση αυτή δεν ακολουθεί την πεπατημένη οδό, αντίθετα, ο συγγραφέας προβαίνει σε διάφορα εκφραστικά μέσα, ήτοι ημερολογιακές καταγραφές, ακόμη και θεατρικό έργο, προκειμένου να την καταστήσει ξεχωριστή και να καταλήξει εν τέλει, σε ένα απρόσμενο και εντυπωσιακό φινάλε και σε κοσμογονικές, για την παρέα, αποκαλύψεις.

Ένα ιδιαίτερο πόνημα που θα μας φέρει στον νου τις χρυσές μέρες της νιότης μας, στη δεκαετία του 1980, τότε που οι ζωές όλων μας ήταν πιο ξένοιαστες και ελεύθερες, χωρίς κινητά και υπολογιστές, όχι πάντοτε, όμως, με μεγαλύτερη αθωότητα από ότι σήμερα, όπως αποδεικνύεται στο βιβλίο.