Μαρία Ξυλούρη, Υφάντρα, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Η Μαρία Ξυλούρη, μεταφράστρια και συγγραφέας, δεν είναι καινούρια στον χώρο της λογοτεχνίας. Έχει γράψει ως τώρα τα μυθιστορήματα «Rewind», «Πως τελειώνει ο κόσμος», «Η νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου» και τη συλλογή διηγημάτων «Πέτρινα πλοία». Αυτή τη φορά προσφέρει στους αναγνώστες του μία μικρή μυθιστορηματική νουβέλα, γραμμένη ολόκληρη στο πνεύμα του μαγικού ρεαλισμού.

Ο τόπος και ο χρόνος που διαδραματίζονται τα γεγονότα είναι απροσδιόριστος. Σχετικά με τον τόπο υπάρχει μόνο μία σαφής υπόνοια ότι πρόκειται για κάποιο μέρος της ελληνικής υπαίθρου, ενώ η μοναδική χρονική αναφορά είναι ότι τα γεγονότα διαδραματίζονται μετά από κάποιον πόλεμο, υποθέτουμε τον Δεύτερο Παγκόσμιο, αλλά δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Σε κάθε περίπτωση η ασάφεια αυτή επιδιώκεται από τη συγγραφέα και είναι ενισχυτική του κλίματος του μαγικού ρεαλισμού.

Η ιστορία της Ξυλούρη θέτει τη γυναίκα στο επίκεντρο. Τη γυναίκα υφάντρα. Τη γυναίκα-θεραπεύτρια που διαθέτει μαγικές δυνάμεις. Τη γυναίκα μάνα. Τη γυναίκα σύζυγο. Τη γυναίκα υπηρέτρια. Και τέλος τη γυναίκα που γνωρίζει τη σωματική κακοποίηση στο πλαίσιο του γάμου της. Η γυναίκα στο έργο της Ξυλούρη παρομοιάζεται με τα πουλιά, είναι σαν να διαθέτει και η ίδια τις μυστικές και ζωογόνες δυνάμεις της Μητέρας-Φύσης.

Η γυναίκα της ιστορίας μας ονομάζεται Μπιάνκα και είναι μία νεαρή υφάντρα που αναγκάζεται να παντρευτεί έναν βάναυσο σύζυγο. Λόγω της κακοποίησης που υφίσταται, χάνει διαρκώς τα παιδιά στα οποία μένει έγκυος. Μέχρι που η ίδια αποφασίζει πως δεν πάει άλλο, μόλις καταλαβαίνει μία νέα εγκυμοσύνη της. Και τότε το σκάει. Δεν έχει, όμως, που να πάει, και η γιαγιά της, ο μοναδικός άνθρωπος που της απομένει στον κόσμο, τη διώχνει, αφού παλαιότερα δεν ήταν πρέπον οι γυναίκες να εγκαταλείπουν τους άνδρες τους, όσο κι αν βασανίζονταν.

Διωγμένη, ολομόναχη και δίχως πόρους να ζήσει, η Μπιάνκα θα είχε σίγουρα φαγωθεί από τα άγρια θηρία του δάσους αν δεν είχε την τύχη να τη βρει ένας άγιος άνθρωπος, ένας άντρας ακριβώς το αντίθετο από τον σύζυγό της, ο κύριος Τέιλορ. Η μορφή του προσομοιάζει περισσότερο στους μεγάλους θρησκευτικούς ηγέτες, όπως τον Βούδα και τον Χριστό. Σαν αυτούς, έτσι και ο κύριος Τέιλορ παρουσιάζεται ως δίκαιος, καλοσυνάτος και πονόψυχος. Και εν τέλει η Μπιάνκα μένει μαζί του ως υπηρέτρια, φιλοξενούμενη στο σπιτικό του. Όταν μετά από χρόνια η γυναίκα του ανθρώπου αυτού αρρωστήσει βαριά, η Μπιάνκα θα προσπαθήσει να τον βοηθήσει να τη σώσει με κάθε τίμημα. Διότι δεν ξεχνάει ότι την έσωσε πρώτα εκείνος… Και εκείνη και την κόρη της…

Η αφήγηση δεν είναι γραμμική. Αντιθέτως η συγγραφέας εναλλάσσει διαρκώς παρόν και παρελθόν κάνοντας σταδιακά μόνο τον αναγνώστη κοινωνό ολόκληρης της ιστορίας, από την αρχή μέχρι το τέλος. Η Ξυλούρη επιλέγει να τελειώσει την ιστορία της με μία εξαιρετικά δυνατή σκηνή, με ένα εντυπωσιακό φινάλε. Και η κραυγή της για την τραγική μοίρα των γυναικών ακούγεται ως τα πέρατα του κόσμου… Αξίζει, τελικά, η συγχώρεση; Αξίζει να δείξεις έλεος στον δυνάστη σου; Ή μήπως η εκδίκηση αξίζει εν τέλει περισσότερο;

Φυσικά η πλήρης ταύτιση της γυναίκας με την ταυτότητα της υφάντρας δεν είναι διόλου τυχαία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο παρελθόν γενιές ολόκληρες γυναικών ταυτίστηκαν με τον αργαλειό και με τη διαδικασία της ύφανσης, ή του πλεξίματος. Μόνο που η Μπιάνκα, η υφάντρα της Ξυλούρη, είναι μία  ιδιαίτερη περίπτωση, μία γυναίκα η οποία διαθέτει μεγαλύτερο απόθεμα δύναμης και ψυχικής αντοχής από ότι θα υπέθετε, ίσως, κάποιος.

Το βιβλίο κερδίζει τους αναγνώστες κυρίως χάρη στην ατμόσφαιρα που καταφέρνει η συγγραφέας να δημιουργήσει, αλλά και εξαιτίας της πολύ ιδιαίτερης αφήγησης και του άψογου χειρισμού του λόγου από τη συγγραφέα.