Ρέα Γαλανάκη, Το κέικ, εκδόσεις Καστανιώτη

 

Το μεταβατικό έργο στη μεγάλη έως τώρα λογοτεχνική πορεία της Ρέας Γαλανάκη με τίτλο «Το κέικ» επανεκδίδεται φέτος από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Το συγκεκριμένο της πόνημα της Ρέας Γαλανάκη αποτελεί ένα από τα πρώιμα έργα της, το οποίο σηματοδότησε τη συγγραφική της πορεία από την ποίηση στα πεζά κείμενα. Εξάλλου, «Το κέικ» εντάσσεται στο είδος της αφηγηματικής ποίησης και είναι γραμμένο το 1980, όταν η Κρητικιά συγγραφέας βίωσε μία μεγάλη προσωπική τραγωδία, την οποία κατά, κάποιο τρόπο, θεράπευσε δια μέσου της συγγραφής του «Κέικ». Μέχρι στιγμής «Το κέικ» είναι το μοναδικό έργο της πολυγραφότατης Γαλανάκη  το οποίο εστιάζει αποκλειστικά σε μία δική της προσωπική ιστορία και όχι σε κάποια στιγμή της Ιστορίας του τόπου της, όπως συνηθίζει να κάνει, ιδίως μέσα από τα δύο πιο διάσημα ιστορικά της μυθιστορήματα, τον «Βίο του Ισμαήλ Φερίκ πασά» και τον «Αιώνα των λαβυρίνθων», τα οποία αμφότερα αναφέρονται στην ιστορία της οθωμανικής Κρήτης.

Μπορεί, επομένως, το προσωπικό βίωμα, μία τραυματική εμπειρία να μετουσιωθεί σε λογοτεχνία; «Το κέικ» μας αποδεικνύει ότι αυτό μπορεί να γίνει και μάλιστα με τον πιο πρωτότυπο, αλληγορικό και συμβολικό τρόπο.

«Το κέικ» αποτελεί, συν τοις άλλοις, και το πιο φεμινιστικό έργο της Γαλανάκη, γραμμένο στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, την εποχή εκείνη κατά την οποία άρχισε να αφυπνίζεται η γυναικεία χειραφέτηση.

Ποια είναι, λοιπόν, η πρώτη ύλη που αποτέλεσε την αφορμή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου έργου; Όπως μας λέει η ίδια στον πρόλογο του βιβλίου της:

 «Καταθέτω, λοιπόν, στο μικρό προλογικό αυτό σημείωμα, το οποίο συνοδεύει την επανέκδοση του βιβλίου, τις παρακάτω λέξεις/ γεγονότα που βρίσκονται πίσω από το βιβλίο μου, αφού λίγο πολύ είθισται στην εποχή μας να μιλάμε πιο προσωπικά: μία απρόβλεπτη εγκυμοσύνη, ένας πιεσμένος γάμος-ναυάγιο, ένας πρόωρος τοκετός κι ο θάνατος του νεογέννητου δυο μέρες αργότερα, η εγκατάλειψή μου, μία απόπειρα αυτοκτονίας, λίγες επισκέψεις σε ψυχίατρο για αρωγή».

Αυτή είναι η αιτία προκειμένου να δημιουργήσει η συγγραφέας είκοσι τέσσερα μικρά αφηγηματικά ποιήματα, χωρισμένα σε έξι κεφάλαια με τους τίτλους «Το ένα και το άλλο μέτρο», «Οι παγίδες», «Το παιχνίδι», «Στο κρεβάτι», «Ο θάνατος και η κηδεία» και «Τώρα εγώ», στα οποία μας αφηγείται με αλληγορικό και συμβολικό τρόπο την παραπάνω ιστορία που τόσο της στοίχισε ψυχικά. Η αφηγηματική τεχνική της εικονοποιίας χρησιμοποιείται κατά κόρον. Εικόνες από την καθημερινότητα της ζωής στην ελληνική ύπαιθρο αλλά και στο σπίτι-κόκορες που σφάζονται για μαγείρεμα, γυναίκες στην κουζίνα που μαγειρεύουν κέικ-, αλλά και το σύμβολο του άνδρα-δυνάστη-κυνηγού και τις αετίνας, χρησιμοποιούνται προκειμένου να αποδώσουν την οδυνηρή πορεία της τραγικής κρυμμένης γυναίκας-ηρωίδας προς την τελική κάθαρση και τη λύτρωση.

Στην παρούσα έκδοση του 2026 το μικρό έργο της Γαλανάκη συνοδεύεται στο τέλος από τρεις μελέτες που γράφτηκαν για το κέικ. Έτσι η Karen  nav Dyck, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Columbia μας λέει για το έργο: «Το κέικ διδάσκει ότι το σχήμα της γυναίκας είναι και ποιητικά και πολιτικά φορτισμένο- καθώς η αναβαλλόμενη γέννηση είναι και ύφος γραφής και φεμινιστική διακήρυξη», ενώ η Άντεια Φραντζή, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο ΑΠΘ συμπληρώνει: «Το κέικ θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ένα βιβλίο ανεστραμμένης θέασης των παραδοσιακών στερεοτύπων», για να καταλήξει η Σοφία Βούλγαρη, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο ΔΠΘ ότι «Στο τελευταίο κομμάτι του κέικ η Γαλανάκη ανακεφαλαιώνει τα συστατικά της ποιητικής της, η οποία ανάγεται σε τόπο άρθρωσης ενός γυναικείου τρόπου γραφής».

Ένα έργο, επομένως, που είναι μεν μικρό σε μέγεθος, απαιτεί, όμως, όλη μας την προσοχή καθώς θα το διαβάζουμε είναι το έργο της Γαλανάκη.