Hermann Hesse, Ταξίδι στη Νυρεμβέργη, εκδ. Διόπτρα

 

 

 

Ένα αυτοβιογραφικό οδοιπορικό του Χέρμαν Έσσε στην κεντρική Ευρώπη

 

            Ένα κάπως διαφορετικό βιβλίο του διάσημου νομπελίστα Γερμανού λογοτέχνη Χέρμαν Έσσε επανεκδίδουν οι εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση του Βασίλη και της Κλεοπάτρας Τσαλή. Το «Ταξίδι στη Νυρεμβέργη» δεν είναι μυθιστόρημα, αλλά αποτελεί περισσότερο ένα πόνημα προορισμένο να συλλάβει και να αποθανατίσει, σαν φωτογραφικός φακός, ένα στιγμιότυπο της ζωής του ίδιου του Έσσε. Ο Έσσε μας αφηγείται στο παρόν πόνημά του ένα ταξίδι που πραγματοποίησε στη Νυρεμβέργη, προκειμένου να λάβει μέρος σε μία λογοτεχνική εκδήλωση.

            Το συγκεκριμένο ταξίδι έλαβε χώρα το φθινόπωρο του 1926, όταν ο λογοτέχνης ήταν σαράντα εννέα ετών, είχε κουραστεί και, απ’ ότι μαθαίνουμε από το βιβλίο, δεν του άρεσαν τα ταξίδια. Ιδού, λοιπόν, πως βλέπει ο ίδιος τα πράγματα και πως μας τα περιγράφει στο αυτοβιογραφικό του πόνημα:

            «Τραγουδιστές, βιρτουόζοι ή ηθοποιοί, που το επάγγελμά τους είναι κατεξοχήν η δημόσια εμφάνιση, οφείλουν απλώς να συμβιβαστούν με το οχληρό γεγονός ότι πρέπει να δεσμεύονται για κάποιες συγκεκριμένες μέρες και ώρες μισό ή και έναν ολόκληρο χρόνο προηγουμένως, όπως άλλωστε το απαιτεί το επάγγελμά τους, να είναι σε θέση να παρουσιάζουν την τέχνη τους, ανεξάρτητα από την ψυχική τους κατάσταση και τη διάθεση της στιγμής. Αλλά για έναν συγγραφέα, έναν ήσυχο κάτοικο της υπαίθρου  και άνθρωπο του γραφείου, που ταξιδεύει ελάχιστα,  η σκέψη ότι τη δωδεκάτη του μεθεπόμενου μήνα πρέπει ανυπερθέτως να κάνει μια ανάγνωση στην τάδε ή στη δείνα πόλη είναι υπό ορισμένες συνθήκες φρικτή. Δεν είναι διόλου απίθανο να είναι κανείς άρρωστος εκείνη την εποχή! Δεν είναι ακριβώς απίθανο εκείνη ακριβώς η στιγμή να είναι μια ευνοϊκή περίοδος για την εργασία του, να είναι η κατάλληλη στιγμή που μάταια την περίμενε τόσο καιρό- και τότε πρέπει στη μέση της καλύτερης δουλειάς του να τα αφήσει όλα στην άκρη για πολλές ημέρες, να φτιάξει τις βαλίτσες του, να μελετήσει τα δρομολόγια, να ταξιδέψει, να κοιμηθεί σε αφιλόξενα κρεβάτια ξενοδοχείων σε ξένες πόλεις και να διαβάσει τα ποιήματά του σε ξένους ανθρώπους, ποιήματα με τα οποία τη δεδομένη στιγμή μπορεί να μην τον συνδέει τίποτα, που να τα θεωρεί ξεπερασμένα και ανόητα!»

            Θα μπορούσε εύλογα να υποθέσει κανείς ότι το παραπάνω-και όλο το βιβλίο ίσως-είναι το παραλήρημα ενός μεσήλικα γκρινιάρη. Κι όμως, το έργο αποκτά άλλη διάσταση υπό τη μαγευτική πένα του Έσσε. Πράγματι, το αυτοβιογραφικό πόνημα κάποιου άλλο συγγραφέα, ίσως, μπορεί να μας φαινόταν βαρετό και κουραστικό, του συγκεκριμένου λογοτέχνη, όμως, όχι.

Ο Έσσε πραγματοποιεί πολλές στάσεις στο ταξίδι του με το τρένο προς τη Νυρεμβέργη και για όλες αυτές τις πόλεις κάτι έχει πάντα να μας πει: Λοκάρνο, Ζυρίχη, Μπλάουμποϊρεν, Ουλμ, Άουγκσμπουργκ, Μόναχο. Συν τοις άλλοις, ο Έσσε περιγράφει στους αναγνώστες τους πως αποφάσισε ο ίδιος να πιάσει την πένα και να γίνει-αρχικά- ποιητής, αλλά και ζωγράφος- λίγοι γνωρίζουν ότι ο Έσσε ήταν και καλλιτέχνης.

Αυτό που θα εντυπωσιάσει τους αναγνώστες είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Έσσε αυτοσαρκάζεται, σχετικά με τη ματαιοδοξία των καλλιτεχνών, αλλά και σατιρίζει το γεγονός ότι ο ίδιος είναι λίγο παράξενος σχετικά με τις μετακινήσεις και τα ταξίδια.

Περιγραφικό, αυτοβιογραφικό, ταξιδιωτικό οδοιπορικό, πότε πιο συναισθηματικό, πότε πιο ρεαλιστικό, το εν λόγω πόνημα, επομένως, μικρό σε μέγεθος και ευκολοδιάβαστο, είναι ένα εντελώς διαφορετικό ανάγνωσμα που μας επιτρέπει να ρίξουμε μια καλή κλεφτή ματιά στη ζωή του ίδιου του Έσσε.