Thomas Mann, Οι Μπούντενμπροκ, εκδ. Μεταίχμιο

 

Το πρώτο μυθιστόρημα του νομπελίστα συγγραφέα με πολλές αυτοβιογραφικές αναφορές

 

            «Οι Μπούντενμπροκ» δεν είναι το γνωστότερο βιβλίο του νομπελίστα λογοτέχνη Τόμας Μαν. «Το μαγικό βουνό» είναι το πιο διάσημο έργο του, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι και άλλα έργα του ίδιου συγγραφέα δεν είναι εξίσου ωραία- ή και ωραιότερα ακόμα. Εγώ θα έλεγα, από πλευράς μου, ότι δεν υπάρχει έργο που να δείχνει πιο παραστατικά το πέρασμα από την ακμή στην παρακμή μιας μεγάλης εμπορικής οικογένειας, όπως οι Μπούντενμπροκ.

Η οικογένεια αυτή έζησε στο Λύμπεκ της Γερμανίας και ο Τόμας Μαν παρακολουθεί τη ζωή και τα πεπραγμένα της από το 1837 περίπου έως και το 1877, για σαράντα δύο, δηλαδή, ολόκληρα χρόνια, κατά τη διάρκεια του τόσο ταραγμένου και μεταβατικού 19^ου αιώνα. Ο χώρος- το Λύμπεκ- δεν κατονομάζεται σαφώς, όμως ξέρουμε σίγουρα ότι η οικογένεια ζούσε εκεί, αφού το έργο περιέχει και πολλές αυτοβιογραφικές αναφορές. Πιο συγκεκριμένα, το έργο περιέχει πέντε κύριους αντρικούς χαρακτήρες, ένας εκ των οποίων περιέχει στοιχεία του ίδιου του Τόμας Μαν. Αυτός είναι ο Χάνο Μπούντενμπροκ, ένας νέος με καλλιτεχνικές ευαισθησίες.

Οι υπόλοιποι τέσσερις κύριοι ανδρικοί χαρακτήρες είναι ο Γιόχαν ο Πρεσβύτερος, ο παππούς δηλαδή της οικογένειας και ο γιος του Ζαν με τους δυο γιους του, τον πρωτότοκο Τόμας και τον Κρίστιαν. Ο Χάνο είναι ο γιος του Τόμας, ενώ υπάρχει και ένας νόθος στην οικογένεια, ο γιος του Γιόχαν του Πρεσβύτερου από τον πρώτο του γάμο, ο Γκότχολντ.

Από τις γυναίκες των Μπούντενμπροκ, τον πιο σημαντικό ρόλο στο βιβλίο τον παίζει η αδελφή του Τόμας και του Κρίστιαν, η Αντόνιε, που θα συνάψει δύο αποτυχημένους γάμους, ακυρώνοντας τις όποιες οικογενειακές προσδοκίες σε μία εποχή όπου η «χρησιμότητα» των γυναικών στις συγκεκριμένες κοινωνικές τάξεις δεν ήταν άλλη από τους γάμους που πραγματοποιούσαν. Τελικά, όχι μόνο οι γάμοι, αλλά τίποτε δεν θα πάει όπως το περίμενε η εν λόγω οικογένεια, που θα οδηγηθεί σταδιακά στη χρεοκοπία, μη μπορώντας να αντιπαρέλθει τις καλπάζουσες εξελίξεις των καιρών. Η επανάσταση του 1848, ο αυστροπρωσικός πόλεμος του 1866 και η ίδρυση του εθνικού κράτους της Γερμανίας είναι τα κομβικά ιστορικά γεγονότα που διασταυρώνονται με τις ζωές των Μπούντενμπροκ.

Στην ουσία πρόκειται για μία μεγάλη οικογενειακή σάγκα που μιλάει για τρεις γενιές Μπούντενμπροκ και γνωρίζουμε ότι ο ίδιος ο Τόμας Μαν πραγματοποίησε έρευνα σε αρχεία γάμων και βαφτίσεων της οικογένειάς του, προκειμένου να συγγράψει το εν λόγω πόνημα, το οποίο, πρέπει να σημειωθεί, είναι το πρώτο μυθιστόρημα του νομπελίστα συγγραφέα που έγραψε σε ηλικία είκοσι έξι ετών, το 1901.

Η πρόζα του Μαν είναι πραγματικά αξιοζήλευτη, η γραφή, όμως, του Μαν είναι ιδιαίτερα πυκνή και απαιτεί συγκέντρωση. Η περιγραφική του ικανότητα είναι επίσης αξιοζήλευτη και μας μεταφέρει κατευθείαν μέσα στο πνεύμα εκείνης της εποχής. Το αποτέλεσμα, πάντως, θα αποζημιώσει τον αναγνώστη καθώς δύσκολα θα βρει άλλο έργο που να αποτυπώνει τόσο παραστατικά τις αλλαγές του παλαιού κόσμου, την παρακμή της αριστοκρατίας και των μεγάλων αστικών τάξεων που σαρώθηκαν από τη βιομηχανική επανάσταση και τον σύγχρονο κόσμο που προέκυψε από όλα αυτά. Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα από τα καλύτερα έργα της γερμανικής λογοτεχνίας, στο οποίο αξίζει να αφιερώσουμε τον περιορισμένο, συνήθως, αναγνωστικό μας χρόνο, παρά τον μεγάλο όγκο του.