Ελισάβετ Τζιάτα, Τα γράμματα του Αριστοφάνη, εκδ. Βακχικόν

 

 

            Έξι αληθινές χειρόγραφες επιστολές αποτέλεσαν την αφορμή για τη συγγραφή του εν λόγω μυθιστορήματος. Αυτό τουλάχιστον μας εξομολογείται η ίδια η συγγραφέας, η Ελισάβετ Τζιάτα στην αρχή του πονήματός της. Η Ελισάβετ Τζιάτα, είναι χημικός στο επάγγελμα και τις σπουδές, και το βιβλίο αυτό αποτελεί την πρώτη της λογοτεχνική απόπειρα.

Οι επιστολές αυτές ανήκαν σε κάποιον Αριστοφάνη Τζιάτα, πρόγονος της συγγραφέως, με καταγωγή από το χωριό Θεολόγος της νήσου Θάσου. Ο Αριστοφάνης πηγαίνει εν έτει 1914 στη Μυτιλήνη προκειμένου να συνεχίσει τη φοίτησή του στο τότε εξατάξιο γυμνάσιο- την εποχή εκείνη η Θάσος διέθετε μονάχα δημοτικό. Ο Αριστοφάνης στέλνει επιστολές στον μεγάλο του αδελφό, και διαχειριστή της πατρικής περιουσίας, προκειμένου να τον πείσει να στηρίξει το κρυφό του όνειρο: να γίνει ηθοποιός. Ο πόλεμος, όμως, και ο Εθνικός Διχασμός τον καταλαμβάνουν εξαπίνης. Ο Αριστοφάνης θα αφήσει την τελευταία του πνοή στη μάχη του Σκρα, όντας φοιτητής της Νομικής Σχολής της Αθήνας, δίχως να προλάβει να πραγματοποιήσει το κρυφό του όνειρο. Με αφορμή το γεγονός αυτό, η συγγραφέας αφιερώνει το βιβλίο σε όλους τους φοιτητές που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, σε όλους αυτούς που δεν πρόλαβαν να ζήσουν όσο τους άξιζε.

Παράλληλα με την ιστορία αυτή, η συγγραφέας μας αφηγείται τη σημερινή ιστορία ενός άλλου νέου που θέλει κι αυτός να γίνει ηθοποιός, του Παύλου. Ο Παύλος, σε αντίθεση με τον Αριστοφάνη, θα ζήσει σε πιο ευνοϊκές εποχές και θα καταφέρει να πραγματοποιήσει το όνειρό του. Θα γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη, θα αποδειχτεί μέτριος μαθητής στις σχολικές του επιδόσεις, αλλά θα σπουδάσει στα Γρεβενά για ένα έτος προτού αποφασίσει ότι η ηθοποιία είναι το μοναδικό πράγμα που επιθυμεί στη ζωή του.

Με αφορμή τις δύο αυτές ιστορίες, η συγγραφέας προβαίνει και σε μία σύγκριση των δύο διαφορετικών αυτών εποχών για τη χώρα μας, αλλά και για τους δύο νέους που κυνηγούν το όνειρό τους. Τελικά, όμως, τα κοινά μεταξύ των δύο ιστοριών-αν και έχουν διαφορετική κατάληξη οι δύο ιστορίες-είναι περισσότερα από όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά: οι ανησυχίες των νέων, πρώτον, είναι ίδιες σε κάθε εποχή. Δεύτερον, το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας, κατά κοινή παραδοχή, ούτε τότε είχε όραμα, αλλά, δυστυχώς, ούτε και σήμερα. Τρίτον, το γλωσσικό πρόβλημα ήταν τώρα, αλλά και τότε παρόν, τότε με τη μορφή της διαμάχης μεταξύ δημοτικής και καθαρεύουσας, αλλά και σήμερα με το πρόβλημα της υπερβολικής απλοποίησης και παραποίησης της γλώσσας μας.  Και στις δύο εποχες, επίσης, η οικογένεια είναι εκείνη που πρέπει να στηρίζει τα όνειρα του παιδιού. Σε ό,τι αφορά, τέλος, την κρίση, η τότε πολιτική κρίση του Εθνικού Διχασμού και του Παγκοσμίου Πολέμου δίνει τη θέση της στη σημερινή οικονομική κρίση.

Η συγγραφέας πηγαινοέρχεται με ευελιξία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν παρουσιάζοντάς μας δύο διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες, όμως, αποτελούν, εν τέλει, όψεις του ίδιου νομίσματος.

 

«Δεν καταφέραμε να ανακαλύψουμε και να βιώσουμε τη σημασία των υψηλών ιδανικών, της υψηλής αισθητικής και του σεβασμού απέναντι στον συνάνθρωπο, το περιβάλλον, τους κανόνες. Χαρακτηριστικά γιγάντων εμφανίζουμε μόνο σε συνθήκες ακραίου κινδύνου, κι όταν αυτές εκλείψουν, μικραίνουμε απότομα».