Χουάν Χοσέ Μιγιάς, Χουάν Λουίς Αρσουάγα, Η ζωή όπως την αφηγείται ένας σάπιενς σε έναν νεάντερνταλ, εκδ. Gutenberg

 

Ένα πρωτότυπο πόνημα, το οποίο κινείται ανάμεσα στο φιλοσοφικό-επιστημονικό δοκίμιο και τη λογοτεχνική καταγραφή γράφουν δύο συγγραφείς από την Ισπανία, ένας συγγραφέας και φιλόσοφος από τη Βαλένθια, ο Χουάν Χοσέ Μιγιάς, και ένας παλαιοανθρωπολόγος, ο Χουάν Λουίς Αρσουάγα Φερέρας από τη Μαδρίτη, γνωστοί και οι δύο στους τομείς ενασχόλησής τους. Το πόνημά τους, το οποίο τιτλοφορείται «Η ζωή όπως την αφηγείται ένας σάπιενς σε έναν νεάντερνταλ» μεταφράζουν οι εκδόσεις Gutenberg στην ελληνική γλώσσα δια μέσω του Κώστα Αθανασίου.

            Πώς προέκυψε, όμως, η ιδέα της συγγραφής ενός τέτοιου πονήματος, που απαντά σε βασικά ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξη του ανθρώπου, τις διαφορές του από τα ζώα, την προέλευσή του, τη βιολογία του και την περίοδο της προϊστορίας; Η ιδέα ανήκε στον συγγραφέα Μιγιάς, ο οποίος μετά από μία επίσκεψη στην Αταπουέρκα, μία ορεινή περιοχή κοντά στο Μπούργος, γνωστή για τα παλαιοντολογικά ευρήματά της αποφάσισε να ασχοληθεί και να μάθει περισσότερα σχετικά με το αντικείμενο της προϊστορίας, για το οποίο ένιωθε πως δεν γνώριζε πολλά.

Μετά από αυτή την επίσκεψη γνώρισε τον παλαιοντολόγο Αρσουάγα Φερέρας και του πρότεινε, αφού διέκρινε πως αυτός διέθετε το χάρισμα του προφορικού αφηγητή, να του μάθει όσα δεν ξέρει σχετικά με το αντικείμενο αυτό, και κατόπιν ο ίδιος να «συλλέξει» τις προφορικές αυτές παραδόσεις σε ένα βιβλίο. Όπως και έγινε, λοιπόν, και πρόκειται για το διαλογικό πόνημα για το οποίο μιλάμε τώρα εδώ. Το βιβλίο αυτό, επομένως, περιέχει τις συζητήσεις που διεξήγαγαν σχετικά με την καταγωγή του ανθρώπου οι δύο άνδρες στα πιο απίθανα μέρη, ο συγγραφέα ως «Νεάντερνταλ» και ο παλαιοανθρωπολόγος ως « Σάπιενς». Στο επίκεντρο των συζητήσεων αυτών βρίσκεται, επομένως, και η σύγκριση μεταξύ των δύο διαφορετικών αυτών homo, του homo neaderdalensis και του homo sapiens sapiens.

Αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο που μεταδίδει γνώσεις και απαντά σε ερωτήματα, δίχως, όμως, να συγκαταλέγεται ανάμεσα σε επιστημονικού τύπου βιβλία με παραπομπές και δύσκολη γλώσσα και ορολογία. Αντιθέτως, το πόνημα αυτό, με τους άφθονους διαλόγους και το πηγαίο χιούμορ, τόσο λόγω του τρόπου γραφής του  Μιγιάς, όσο και εξαιτίας του γεγονότος ότι και οι δύο συνομιλητές διαθέτουν άφθονη αίσθηση του χιούμορ, προορίζεται για να διαβαστεί από όλους, ακόμη και από φιλοπερίεργους εφήβους και μεγάλα παιδιά. Ο Φερέρας, λοιπόν, κατηχεί τον Μιγιάς σε ότι έχει να κάνει με τον άνθρωπο και την ιστορία της καταγωγής και της εξέλιξής του.

Πώς προέκυψε η δίποδη βάδιση; Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ του ουρακοτάγκου, του γορίλα, του χιμπατζή και του ανθρώπου σε ό,τι αφορά την ικανότητά τους να κρεμιούνται από κλαδιά δέντρων; Ποιες είναι οι διαφορές όλων αυτών σε ό,τι αφορά τη διατροφή τους; Πού διαφέρουν οι εγκέφαλοί μας από εκείνους των τετράποδων θηλαστικών; Πότε εμφανίστηκε ο παρεμβατικός θεός στην ανθρώπινη προϊστορία; Ποια χαρακτηριστικά μας εξυπηρετούν αποκλειστικά σεξουαλικές και αισθητικές ανάγκες και ποια είναι αποτέλεσμα μακραίωνης φυσικής επιλογής; Πώς γεννήθηκε η γλώσσα;

Οι συζητήσεις αυτές λαμβάνουν χώρα στα πιο απίθανα κάθε φορά μέρη, μέσω βιωματικής μάθησης για τον «μαθητή» Νεάντερνταλ Μιγιάς: από μουσείο, αρχαιολογικό χώρο ή κοιλάδα με παλαιολιθικά ευρήματα, μέχρι σε λαϊκή αγορά, παιχνιδάδικο, ακόμα και σε sex shop.

Μια αφήγηση γεμάτη φλέγμα και χιούμορ που υπόσχεται να λύσει όλες τις απορίες μας σχετικά με την ανθρώπινη εξέλιξη και να μας ταξιδέψει πίσω στην προϊστορία.