Robert Kaplan, Έρημη Χώρα, εκδ. Διόπτρα

 

Ο δρόμος προς ένα χαοτικό μέλλον μέσα από τα μάτια του μεγάλου γεωπολιτικού επιστήμονα

 

Μία αυστηρή προειδοποίηση για το μέλλον και μία έξοχη γεωπολιτική ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης στον πλανήτη μας επιχειρεί στο βιβλίο του με τίτλο «Έρημη Χώρα» ένας από τους μεγαλύτερους γεωπολιτικούς επιστήμονες της εποχής μας, ο Ρόμπερτ Κάπλαν. Ο Κάπλαν είναι Αμερικανός συγγραφέας και δημοσιογράφος. Έχει συγγράψει ως τώρα πάνω από είκοσι βιβλία, μεταξύ των οποίων τα διάσημα «Η εκδίκηση της γεωγραφίας» και τα «Φαντάσματα των Βαλκανίων». Δεν είναι τυχαίο εξάλλου το γεγονός ότι το περιοδικό Foreign Policy τον έχει συμπεριλάβει δύο φορές ανάμεσα στους εκατό κορυφαίους διανοητές διεθνώς.

Γιατί, όμως, ο Κάπλαν να επιλέξει να δανειστεί για το βιβλίο του τον τίτλο ενός από τα πιο διάσημα ποιήματα στην ιστορία της λογοτεχνίας, της «Έρημης Χώρας» του Τ.Σ. Έλιοτ; Η «Έρημη Χώρα» που είχε γραφτεί το 1922 για να απεικονίσει όλο τον ζόφο που είχε βιώσει η ανθρωπότητα κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου αντικατοπτρίζει και τον επικείμενο ζόφο της εποχής μας, τα δυσκολότερα που έχουμε μπροστά μας. Γι’ αυτό, λοιπόν, και επέλεξε να ονομάσει το -προφητικό κατά κάποιον τρόπο-έργο του κατ’ αυτόν τον τρόπο.

Επιπλέον ο Κάπλαν συγκρίνει τη σημερινή κατάσταση του κόσμου μας με την επισφαλή Δημοκρατία της Βαϊμάρης, την εύθραυστη-όπως αποδείχτηκε-δημοκρατία που επικράτησε στη Γερμανία αμέσως μετά την ήττα των Γερμανών στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά που δεν έμελλε να μακροημερεύσει. Έτσι, λοιπόν, προβαίνει σε ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες αναλογίες της εποχής τότε με τη σημερινή σε τρία, μόλις, εκτενή κεφάλαια στο βιβλίο του.  Τα κεφάλαια αυτά τιτλοφορούνται «Η Βαϊμάρη γίνεται παγκόσμια», «Οι μεγάλες δυνάμεις σε παρακμή» και « Όχλος και χάος».

Σε αυτά αναλύει θέματα όπως την πολιτική και πολιτιστική παρακμή της Ευρώπης, τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και στη Γάζα, την αργή και σταδιακή αποσύνθεση των τριών υπερδυνάμεων, της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ, την παγκοσμιοποίηση, το έργο των ηγετών της Κίνας, του Ντενγκ Σιαοπίνγκ και του Σι Τζινπίνγκ, του Πούτιν και του Τραμπ, τη μεγάλη και τρομακτική πλέον δύναμη των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης σήμερα που δίνουν περαιτέρω δυνάμεις στον όχλο και άλλα. Όλα αυτά μέσα από την παράθεση πολλών παραδειγμάτων από την ιστορία της Ευρώπης και του κόσμου στον αιώνα που μόλις πέρασε: τον πόλεμο στο Κόσοβο, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο, τον κομμουνισμό και τον φασισμό.

Ο Κάπλαν προειδοποιεί πως ο κόσμος μας σταδιακά θα αλλάξει προς το χειρότερο και πως ο κίνδυνος των ολοκληρωτικών καθεστώτων δεν είναι διόλου αμελητέος και καταλήγει:

«Ο ρους της Ιστορίας είναι άγνωστος. Δεν υπάρχει αυτό που λένε αυτόματη, γραμμική πρόοδος. Επομένως, δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε, καθώς το αποτέλεσμα δεν είναι προδιαγεγραμμένο για κανέναν μας. Η Βαϊμάρη υπερηφανευόταν για τους πολλούς φιλελεύθερους και την πραγματική πνευματική της άνθηση. Στη Βαϊμαρη υπήρχε περίσσια ελπίδα, αλλά όχι αρκετή τάξη. Το να αποφύγουμε τη μοίρα της Βαϊμάρης αποτελεί σήμερα το ύστατο καθήκον του κόσμου».

Βιβλίο διορατικό, προφητικό, βιβλίο βαθιάς ανάλυσης που βασίζεται σε λογικά συμπεράσματα και παραδείγματα από την πρόσφατη Ιστορία, δυστυχώς κάπως απαισιόδοξο, κρίνεται το παρόν πόνημα του Κάπλαν. Το μόνο σίγουρο είναι πως όποιος το διαβάσει θα αποκτήσει μία πολύ καλή εικόνα της σημερινής κατάστασης του κόσμου μας.