Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026

Wolfram Eilenberger, Η φλόγα της ελευθερίας, Άρεντ, Μποβουάρ, Ραντ,Βεϊλ, Η δύναμη της φιλοσοφίας σε σκοτεινούς καιρούς, εκδ. Διόπτρα

 

Μεταξύ μυθιστορήματος, Ιστορίας, φιλοσοφίας και δοκιμίου ακροβατεί το βιβλίο του Γερμανού συγγραφέα και αρχισυντάκτη Wolfram Eilenberger με τίτλο «Η φλόγα της ελευθερίας» και υπότιτλο «Άρεντ, Μποβουάρ, Ραντ,Βεϊλ, Η δύναμη της φιλοσοφίας σε σκοτεινούς καιρούς».

Το βιβλίο αποτυπώνει στιγμές από τις ζωές τεσσάρων σπουδαίων φιλοσόφων και συγγραφέων του εικοστού αιώνα που ανήκαν στο γυναικείο φύλο μεταξύ της δύσκολης δεκαετίας από το 1933 μέχρι και το 1943, ακριβώς δηλαδή στην κρίσιμη εποχή πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη διάρκειά του.

Η πιο γνωστή από τις φιλοσόφους, την οποία θα γνωρίζουμε, ασφαλώς όλοι μας καλά, είναι η Σιμόν ντε Μποβουάρ. Η γαλλίδα φιλόσοφος, ακτιβίστρια, συγγραφέας και διανοούμενη, υπήρξε η σύντροφος του επίσης διάσημου Ζαν Πολ Σαρτρ, ο οποίος ταυτίστηκε με το φιλοσοφικό ρεύμα του υπαρξισμού. Το βιβλίο βάζει στο μικροσκόπιο την ελεύθερη σχέση του ζευγαριού, τη ζωή τους στη Γαλλία του Βισύ, τις αισθηματικές σχέσεις του ζευγαριού με τρίτα πρόσωπα του περίγυρού τους, αλλά και τις συγγραφικές προσπάθειες της Μποβουάρ να γράψει ένα επιτυχημένο μυθιστόρημα. Το 1943, μεσούντος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η Μποβουάρ εξέδωσε το σημαντικό της μυθιστόρημα με τίτλο «Η καλεσμένη». Διαβάζοντας το βιβλίο μαθαίνουμε ότι ο Ζαν Πολ Σαρτρ την αποκαλούσε χαϊδευτικά «Κάστορα» και ότι το ζευγάρι βρισκόταν πάντοτε σε απόλυτη σχεδόν σύμπνοια στον τομέα των φιλοσοφικών αναζητήσεων.

Η συνονόματή της, επίσης γαλλίδα στην καταγωγή, η Σιμόν Βέιλ, ήταν πολιτικός, φιλόσοφος και ακτιβίστρια η οποία αφοσιώθηκε στο συνδικαλιστικό κίνημα και πολέμησε στον Ισπανικό Εμφύλιο με το μέρος των Δημοκρατικών. Ήταν αρκετά θρησκευόμενη, ως κόρη Εβραίων, που μεταστράφηκε, όμως στον χριστιανισμό. Υπέφερε από χρόνιους πονοκεφάλους και είχε γενικότερα κακή υγεία κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής της –γεννήθηκε το 1909 και απεβίωσε το 1943.

Η Χάνα Άρεντ ήταν γερμανοεβραία φιλόσοφος και πολιτική επιστήμονας που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία ήδη από το 1933 και να ζήσει όλη της σχεδόν τη ζωή στις ΗΠΑ. Παντρεύτηκε τον Χάινριχ Μπλύχερ  το 1936, μετά από μία θυελλώδη ερωτική σχέση που είχε στη Γερμανία με τον καθηγητή της στη φιλοσοφία Μάρτιν Χάιντέγκερ, και, όπως ήταν επόμενο, ο αντισημιτισμός είναι ένα θέμα που επανέρχεται συχνά ως μόνιμη επωδός στα έργα της.

Την τετράδα συμπληρώνει η ρωσοεβραία Αλίσια Ρόζενμπάουμ, η οποία έγινε ευρέως γνωστή ως Άιν Ραντ, μετά από την εκδίωξή της από τη σταλινική Ρωσία και τη μετανάστευσή της στις ΗΠΑ όπου έκανε καριέρα ως συγγραφέας. Καθότι κόρη αστού φαρμακοποιού που είχε κυνηγηθεί ανελέητα από τον Στάλιν, ανέπτυξε αντικομμουνιστική φιλοσοφική θεωρία και έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα το 1931. Το βιβλίο παρακολουθεί τη δράση της στα πιο γόνιμα χρόνια της στις ΗΠΑ, την περίοδο οπότε συνέγραψε το περίφημο σενάριο Red Pawn. Εκτός από θεατρικά σενάρια έγραψε μυθιστορήματα και νουβέλες.

Το βιβλίο εξετάζει τις ζωές των τεσσάρων γυναικών συγκριτικά και ανά έτος, από το 1933 μέχρι και το 1943, με μία μικρή αναφορά για τις ζωές τους μετά από το 1943 και τον τρόπο και το έτος θανάτου τους. Ο συγγραφέας αναπτύσσει επίσης επαρκώς τις φιλοσοφικές τους ιδέες στις σελίδες του βιβλίου του, παραθέτοντας συχνά αποσπάσματα από τα γραπτά τους.

Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα διαφωτιστικό βιβλίο σχετικά με τον τρόπο σκέψης, τη φιλοσοφία και την πολιτική θεωρία του εικοστού αιώνα, όπως τα παραπάνω αναπτύχθηκαν από τις τέσσερις αυτές σπουδαίες προσωπικότητες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Βαγγέλης Ραπτόπουλος, Εφιάλτες με γυναίκες, εκδ. Κέδρος

  Τρεις ιστορίες με πρωταγωνιστές το ωραίο φύλο επιλέγει να μας παρουσιάσει ο Βαγγέλης   Ραπτόπουλος στο νέο του βιβλίο που ακούει στον τίτλ...