Michael Mandelbaum, Οι 8 ηγέτες του 20ου αιώνα, πως διαμόρφωσαν την παγκόσμια ιστορία, εκδ. Μεταίχμιο

 

 

            Τώρα που όλα σχεδόν έχουν γραφτεί και ξαναγραφτεί για την Ιστορία, ειδικά για εκείνη του 20^ου αιώνα, πάντοτε υπάρχει χώρος για τη συγγραφή ενός ιστορικού πονήματος που να επιτρέπει την συγκριτική εξέταση και την παράλληλη εξιστόρηση πολλών και διαφορετικών θεμάτων.

            Έτσι, λοιπόν, και το εν λόγω βιβλίο που επιχειρεί μια επισκόπηση της ζωής και των πεπραγμένων οκτώ μεγάλων ηγετών του εικοστού αιώνα δεν μπορεί παρά να είναι μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αναγνωστική πρόταση για όλους τους εραστές της Ιστορίας.

            Στα θετικά του συγκαταλέγεται, πρωτίστως ο συγγραφέας, ο Michael Mandelbaum, συγγραφέας δεκαεπτά βιβλίων και ένας από τους σημαντικότερους μελετητές των διεθνών σχέσεων στις ΗΠΑ, αλλά και ομότιμος καθηγητής Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής στο The John Hopkins School of Advanced International Studies. Εκτός από τα αδιαμφισβήτητα προσόντα του, η εύκολα αναγνώσιμη πένα του καθιστά το βιβλίο εξαιρετικά ευκολοδιάβαστο, όπως και η πολύ καλή μετάφραση του Στέφανου Καβαλλιεράκη.

            Επίσης, ο συγγραφέας μοιάζει να ξέρει πόσο ακριβώς χρειάζεται να εμβαθύνει στην παρουσίαση των οκτώ ηγετών του, δίχως να πλατειάσει και να κουράσει, αλλά και δίχως να αφήσει αναπάντητα ερωτήματα κα σκοτεινά σημεία.

Οκτώ ηγέτες, επομένως, και η δράση τους μπαίνουν στο μικροσκόπιο του συγγραφέα και μαζί τους όλος, σχεδόν, ο εικοστός αιώνας: Ουίλσον, Λένιν, Χίτλερ, Τσόρτσιλ, Ρούζβελτ, Γκάντι, Γκουριόν και Μάο. Η σύγκριση μεταξύ τους είναι αναπόφευκτη, όσο και αναγκαία, προκειμένου να κατανοήσει ο αναγνώστης τις πράξεις τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Έτσι, στην εισαγωγή του βιβλίου τίθενται τα εύλογα ερωτήματα: τα άτομα ή οι συνθήκες διαμορφώνουν την Ιστορία; Ποια είναι η επίδραση των ατόμων στην Ιστορία; Αν κάθε ένας από αυτούς τους ηγέτες ζούσε σε άλλη εποχή θα έπραττε τα ίδια πράγματα; Θα είχε καταφέρει να πάρει την εξουσία; Και κατά πόσον ήταν η ίδια η εποχή εκείνη που διαμόρφωσε την προσωπικότητα και τα πεπραγμένα τους;

Κατόπιν, ο συγγραφέας μας εξηγεί στον πρόλογο του βιβλίου του για ποιον ακριβώς λόγο επέλεξε τους εν λόγω οκτώ ηγέτες και δεν συμπεριέλαβε άλλους στη λίστα του, π.χ. τον Ιωσήφ Στάλιν, τον Μουσταφά Κεμάλ, τον ντε Γκωλ κ.α.

Όλοι τους, και οι οκτώ, ανήκαν πάνω κάτω στην ίδια γενιά και όλοι τους έζησαν δύο παγκόσμιους πολέμους και ένα οικονομικό κραχ, εκείνο του 1929. Ο συγγραφέας επιλέγει να τους παρουσιάσει από πέντε «σκοπιές»: πρώτα εκθέτει τον βίο τους, μετά αναλύει την εποχή τους και την ηγεσία τους, κατόπιν το ιστορικό αποτύπωμα που άφησαν στην Ιστορία και, τέλος, την ιστορική παρακαταθήκη που αυτοί άφησαν για τις επόμενες γενιές, είτε αυτή αποτιμάται συνολικά θετικά, είτε αρνητικά. Από τη σκοπιά αυτή την πιο αρνητική  παρακαταθήκη άφησε όχι ο Αδόλφος Χίτλερ, αλλά ο Μάο τσε Τουνγκ, καθότι υπήρξε ο μεγαλύτερος δολοφόνος της Ιστορίας ως τώρα.

Στον επίλογο του βιβλίου του ο Mandelbaum προβαίνει σε μία ενδιαφέρουσα σύγκριση των ηγετών μεταξύ τους: όλοι τους ήταν φανατικοί αναγνώστες, πλην τους Ρούσβελτ, όλοι τους είχαν έντονη προσωπικότητα, όλοι τους-πλην του Τσόρτσιλ και του Ρούσβελτ-προέρχονταν από τη μεσαία τάξη, όλοι τους- πλην του Τσόρτσιλ είχαν υποστηρικτική μητέρα και δύο από τους τρεις δολοφόνους, ο Μάο και ο Χίτλερ- πλην του Λένιν-, είχαν κακή σχέση με τον πατέρα τους κατά τα παιδικά τους χρόνια.

Το βιβλίο προσφέρει απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα για την Ιστορία του εικοστού αιώνα, όπως για εκείνη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, της έριδας που υπάρχει σήμερα στη Μέση Ανατολή, της κληρονομιάς που άφησε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και πως αυτός φέρει την ευθύνη για το ξέσπασμα του Δεύτερου, η επίδραση του φονικού συστήματος του κομμουνισμού στην Ιστορία, αλλά και η διαδιακασία της αποαποικιοποίησης στον εικοστό αιώνα.

Τέλος, το βιβλίο, που απευθύνεται σε μη ειδήμονες αναγνώστες και είναι εξαιρετικά ευκολοδιάβαστο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως βοήθημα για τη διδασκαλία της Ιστορίας του εικοστού αιώνα. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα σε μικρούς και μεγάλους.