Κώστας Μπαλαχούτης, Βασίλης Σκουλάς, Στο μετερίζι τσ' ανθρωπιάς, εκδ. Όγδοο

 

         

          Επειδή ανέκαθεν ασχολιόμουν με αυτό που λανθασμένα αποκαλούν οι περισσότεροι κλασική μουσική-και όχι λόγια μουσική, όπως θα ήταν το ορθότερο- θεωρούσα πως μία βιογραφία ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες στον τομέα της παραδοσιακής μουσικής δεν θα ήταν κάτι το οποίο με αφορά αναγνωστικά. Πήρα να διαβάσω τη βιογραφία του Βασίλη Σκουλά, ενός από τους μεγαλύτερους λυράρηδες της Κρήτης και αναγνωρισμένου παγκοσμίως, περισσότερο λόγω της κοινής μας καταγωγής: από τον Νομό Ρεθύμνης, και, πιο συγκεκριμένα, εγώ από την πόλη του Ρεθύμνου και ο Βασίλης Σκουλάς από τα διάσημα Ανώγεια. Ήδη, όμως, από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου κατάλαβα πως η βιογραφία αυτή είχε πολλά πράγματα να μου δώσει, κι ας μην ανήκω στον χώρο της παραδοσιακής μουσικής.

Πρωτίστως, όπως συμπεραίνει κάποιος διαβάζοντας την εν λόγω βιογραφία που τόσο αριστοτεχνικά μας παραθέτει ο συγγραφέας, ερευνητής του ελληνικού τραγουδιού και δημοσιογράφος Κώστας Μπαλαχούτης, ο οποίος είναι γνωστός για τη δράση του στον χώρο, ο Βασίλης Σκουλάς είναι άνθρωπος με Α κεφαλαίο. Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό που έχει να μας δώσει ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης πέρα από την ομορφιά της μουσικής του, μαθήματα, δηλαδή, ανθρωπιάς και ήθους, όπως συνάγεται από τη βιογραφία του.

Ο Βασίλης Σκουλάς είναι ένας άνθρωπος έντιμος, με αρχές, που σέβεται τον καλλιτεχνικό χώρο στον οποίο κινείται, όπως με τον ίδιο σεβασμό αντιμετωπίζει και τους συναδέλφους του, γι’ αυτό και έχει κερδίσει επάξια και τη δική τους αποδοχή και τον θαυμασμό.

Ο Σκουλάς ήταν ο καλλιτέχνης που επιλέχτηκε για να τραγουδήσει τα τραγούδια στην περίφημη τηλεοπτική σειρά με τον τίτλο «Σασμός», από το όμοτιτλο βιβλίο του Σπύρου Πετρουλάκη. Ενδεικτικά αναφέρουμε εδώ ορισμένους μόνο από τους γνωστότερους καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάστηκε ο Βασίλης Σκουλάς στη μακρόχρονη καριέρα του εκτός Κρήτης: Γιάννης Μαρκόπουλος, Μίλτος Πασχαλίδης, Μαρία Τζομπανάκη, Παντελής Θαλασσινός, Μελίνα Ασλανίδου και άλλους πολλούς. Στις συνεργασίες του περιλαμβάνονται και ορισμένοι από τους γνωστότερους Έλληνες ηθοποιούς του ελληνικού κινηματογράφου, όπως ο Μίμης Φωτόπουλος και ο Γιάννης Βόγλης.

Ο καλλιτέχνης αυτός, με την πλούσια δισκογραφία, με τις εμφανίσεις του στο Ηρώδειο, την Αυστραλία, τη Γερμανία και την Αμερική, γεννήθηκε στα Ανώγεια το 1946, δυο μόλις χρόνια μετά από το ολοκαύτωμα του χωριού από τους Γερμανούς ναζί, το 1944. Παρά το γεγονός ότι μεγάλωσε φτωχά, κατάφερε να μάθει μόνος του λύρα, το μεγάλο του πάθος από νεαρή ηλικία, μετοικώντας στο Ηράκλειο και ξεκινώντας να παίζει σε γάμους, βαφτίσεις και γλέντια από την πολύ μικρή ηλικία των δώδεκα μόλις χρόνων. Η λύρα, όπως μας μεταφέρει ο ίδιος, είναι ένα παραδοσιακό όργανο που έλκει ξεκάθαρα την καταγωγή του από το Ρέθυμνο.

Η βιογραφία που συγγράφει ο Κώστας Μπαλαχούτης είναι καλογραμμένη και εξαιρετικά ευκολοδιάβαστη, ενώ ο συγγραφέας δίνει πολλές φορές τη σκυτάλη της αφήγησης στον ίδιο τον Βασίλη Σκουλά.

Το βιβλίο του ξεκινά με τις προλογήσεις για τον Βασίλη μερικών διάσημων προσωπικοτήτων που είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν από κοντά: Χρήστος Νικολόπουλος, Πάνος Σόμπολος, Κώστας Βερνίκος, Κώστας Φασουλάς, Πέτρος Σφυράκης, Γιώργος Τσούκαλης και Μελίνα Ασλανίδου.

Εν συνεχεία ασχολείται αρκετά με τα παιδικά χρόνια του Βασίλη Σκουλά, αλλά και με τον πατέρα του, τον Αλκιβιάδη Σκουλά, τον επονομαζόμενο και ως Γρυλιό, ο οποίος ήταν γνωστός γλύπτης και ζωγράφος στα Ανώγεια, ενώ διατηρούσε και το καφενείο του χωριού, στο οποίο μεγάλωσε ουσιαστικά ο Βασίλης μαζί με τα άλλα οκτώ αδέλφια του.

Κατόπιν, η βιογραφία επικεντρώνεται περισσότερο στη δουλειά του Βασίλη, στις συνεργασίες και στη δισκογραφία του και λιγότερο στην οικογενειακή ζωή του. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο Βασίλης Σκουλάς είπε «όχι» σε επαγγελματικές προτάσεις που άλλοι θα είχαν θεωρήσει ως ευκαιρίες μοναδικές. Ο ίδιος, όμως, δρούσε πάντα με άλλα κριτήρια, κριτήρια που δεν τοποθετούν το χρήμα και το κέρδος υπεράνω όλων.

Συν τοις άλλοις, τον χαρακτηρισμό της εν λόγω βιογραφίας ως λεύκωμα, καθιστά εφικτό το γεγονός ότι αυτή περιέχει πάμπολλες φωτογραφίες τόσο από την προσωπική ζωή του συνθέτη, όσο και από τις στιγμές της δουλειάς του, τις βραβεύσεις, τις συναυλίες του, και τα εξώφυλλα των δίσκων του.

Βέβαια, κυρίως από την παράθεση των λεγομένων του ίδιου του Βασίλη Σκουλά, μπορεί ο αναγνώστης να συμπεράνει τι άνθρωπος είναι, τον χαρακτήρα, τις απόψεις και τις προτιμήσεις του. Οπωσδήποτε, όμως, φαίνεται η μεγάλη αγάπη που τρέφει για τη μουσική, τη λύρα και το τραγούδι του τόπου του, της Κρήτης για την οποία είπε κάποτε:

«Η Κρήτη δεν είναι τόπος. Είναι τρόπος. Κι όποιος τη φέρει στην καρδιά, δεν γερνά ποτέ».