Maja Lunde, Όταν σταμάτησε ο χρόνος, εκδ. Κλειδάριθμος

 

«Αλλά τώρα δεν γεννιούνταν πια παιδιά. Οι προκλήσεις τοκετού ήταν μάταιες, οι γυναίκες δεν ανταποκρίνονταν στον ορό, το μόνο που πετύχαιναν ήταν κάτι περίεργες συσπάσεις που οδηγούσαν στο τίποτα. Μια δυο γυναίκες που είχαν ολοκληρώσει τον κύκλο τους είχαν υποβληθεί σε καισαρική, αλλά τα παιδιά που έφεραν στον κόσμο ήταν σαν μαραμένα βλαστάρια. Ανέπνεαν κι έτρωγαν με δυσκολία κα δεν έβαζαν ούτε γραμμάριο».

 

Η Νορβηγίδα συγγραφέας Maja Lunde είναι γνωστή τόσο στο ελληνικό κοινό όσο και παγκοσμίως, κυρίως από την τετραλογία του περιβάλλοντος, βιβλία επιστημονικής φαντασίας με υπόθεση που διαδραματίζεται σε έναν-όχι και τόσο- μακρινό κόσμο οικολογικής καταστροφής. Με την ιστορία των δέντρων, των αλόγων, του νερού και των μελισσών- έτσι αποκαλούνται όλα τα βιβλία της τετραλογίας, κατάφερε να συγκινήσει το αναγνωστικό κοινό και να το ευαισθητοποιήσει σε περιβαλλοντικά και οικολογικά ζητήματα.

Η συγγραφέας επιστρέφει και πάλι στον λογοτεχνικό στίβο με ένα ακόμα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, το οποίο μπορεί να περιέχει κάποιες μικρές νύξεις περί της επικείμενης περιβαλλοντικής καταστροφής, δεν έχει, όμως, πρωτίστως, αυτό ως βασική θεματολογία.

Αυτή τη φορά, συγγραφική έμπνευση της δίνει μία πρωτότυπη ιδέα, ένα καίριο ερώτημα: τι θα γινόταν αν ξαφνικά ο χρόνος σταματούσε να μετρά τις μέρες αντίστροφα και να κυλά ανεπιστρεπτί μόνο για μας τους ανθρώπους; Αν τα φυτά και τα ζώα συνέχιζαν να μεγαλώνουν και να πεθαίνουν, ενώ εμείς όχι;

«Αυτά τα νέα κυκλοφορούσαν, αυτά έλεγαν η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το διαδίκτυο-καμία αλλαγή ενόψει, για κανέναν. Οι νύχτες ακολουθούσαν τις μέρες, το πρωί το βράδυ, το πρωτοκαλόκαιρο έγινε βαθύ καλοκαίρι και τώρα ο ήλιος γύρισε πάλι, οι μέρες πήραν να σκοτεινιάζουν. Τα φυτά βλάσταιναν, μεγάλωναν, μαραίνονταν, τ’ αυγά εκκολάπτονταν, νεαρά ζώα γεννιούνταν, οι νύμφες έβγαιναν από το κουκούλι τους, οι πεταλούδες άνοιγαν τα φτερά τους και πετούσαν για πρώτη φορά. Μόνο τα ανθρώπινα σώματα είχαν σταματήσει, κανείς δεν  καταλάβαινε τι είχε συμβεί, ή γιατί συνέβη, ή πότε ακριβώς συνέβη, αλλά η ανθρώπινη ανάπτυξη είχε σταματήσει, είχε απλώς σταματήσει για όλους».

 Αυτό για κάποιους, ενδεχομένως, θα ήταν καταστροφικό, για άλλους, όμως, όχι. Για τη Γιένι, μία από τις ηρωίδες του βιβλίου, για παράδειγμα, που πάσχει από θανατηφόρο καλπάζοντα καρκίνο, το σταμάτημα του χρόνου μπορεί αν αποβεί σωτήριο. Τι γίνεται, όμως, στην περίπτωση μιας εγκυμοσύνης, όταν το μωρό παύει ξαφνικά να μεγαλώνει μέσα στην κοιλιά της μητέρας του; Αυτό απελπίζει τον Γιάκομπ, μελλοντικό πατέρα, ο οποίος ανυπομονεί να συναντήσει από κοντά το παιδί που κυοφορεί η σύζυγός του. Για άλλους πάλι, όπως για τον Ότο και τη Μάργκο, που ασχολούνται με το φυτώριό τους, ή την Έλεν και τον Φίλιπ, ένα ερωτευμένο ζευγάρι, όλο αυτό μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.

Σε αυτή την αλλόκοτη κατάσταση, η Lunde αμφισβητεί τον ρόλο των θρησκειών στην όλη ιστορία:

«Οι εκκλησίες ανά τον κόσμο έδιναν εντωμεταξύ τη δική τους συνταγή η κάθε μία για το πως έπρεπε να ζει κανείς, για το πως μοιάζει μια τέλεια/καλή/ δίκαιη μέρα.

Να νηστεύετε, έλεγαν μερικοί.

Να δοξολογείτε και να γιορτάζετε, έλεγαν άλλοι.

Να προσεύχεστε και να στοχάζεστε.

Να εργάζεστε επιμελώς.

Να μαζεύεστε όλοι μαζί, έλεγαν οι μεν.

Να μένετε μόνοι σας έλεγαν οι δε».

Παρά τις αλλόκοτες αυτές συμβουλές, όλοι αναρωτιούνται γιατί συμβαίνει αυτό το ανεξήγητο φαινόμενο, καθότι δεν αφορά μόνο μία πόλη, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη, κανένας, όμως, δεν μπορεί να το εξηγήσει ή να δώσει μια σωστή απάντηση. Μέχρι που…

Η Lunde χειρίζεται με μαεστρία την υπόθεση, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες των ηρώων της και κεφάλαια αφιερωμένα σε αυτούς, έως ότου φτάσει στο καταιγιστικό της φινάλε. Μας δίνει, συγχρόνως, αφορμή για να αναστοχαστούμε πάνω σε καίρια φιλοσοφικά ζητήματα της ζωής.  Πρόκειται, επομένως, για ένα φιλοσοφικό πόνημα το οποίο κρύβει στην πραγματικότητα μία φιλοσοφική διάσταση σχετική με όλα τα μεγάλα ζητήματα της ζωής: τη θνητότητα, τη σχέση μας με τον θάνατο, τη ζωή, την απόλαυσή της και το πως πρέπει να τη ζούμε, αλλά και για τη σχέση μας με τη φύση, με τους άλλους ανθρώπους και με το πιο είναι πραγματικά το νόημα της ζωής. Και κυρίως, πάνω απ’ όλα, το βιβλίο θέτει το πιο καίριο, σήμερα, ερώτημα: υπάρχει ελπίδα για τη σωτηρία του πλανήτη μας ή είναι πολύ αργά; Διότι εντέλει το μήνυμα του βιβλίου δεν είναι παρά το παρακάτω:

«Η στασιμότητα είναι η άμυνα της Γης ενάντια στο παρασιτικό ανθρώπινο είδος. Και ο στόχος της είναι να φτιαχτεί ένας νέος, καλύτερος κόσμος. Μόνο αν ζήσουμε πιο κοντά στη φύση, αναζωογονώντας τον οργανισμό-Γη, μόνο τότε θα αρθεί η στασιμότητα».